ABD baskı yapıyor

Felluce'deki askeri operasyonda 'savaş suçu' işleyen ABD ile savaş suçlarıyla mücadele için oluşturulan Uluslararası Ceza Divanı'na (UCD) taraf olmak isteyen Türkiye arasında sıkıntı yaşanıyor.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Felluce'deki askeri operasyonda 'savaş suçu' işleyen ABD ile savaş suçlarıyla mücadele için oluşturulan Uluslararası Ceza Divanı'na (UCD) taraf olmak isteyen Türkiye arasında sıkıntı yaşanıyor. Daha önce Ankara'ya, "Savaş suçu iddiası durumunda, ABD vatandaşlarını UCD'ye değil Washington'a teslim edin" içerikli belge gönderen ve "Biz zaten UCD'ye taraf değiliz" yanıtını alan ABD, Türkiye'nin taraf olacağını açıklamasıyla temaslarını artırdı. Washington yönetimi, Romanya ile yaptığına benzer ABD vatandaşlarını muaf tutacak 'ikili bir anlaşma' imzalamakta ısrar ediyor.
Erdoğan açıkladı
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan 6 Ekim'de resmi davetli olarak bulunduğu Avrupa Komisyonu Parlamenterler Meclisi'nde UCD'nin çalışma esaslarını belirleyen Roma Statüsü'ne (RS) taraf olunacağını açıklamış, ancak bir tarih vermemişti. RS'ye taraf olmadan önce iç mevzuat uyumu amacıyla TBMM'de kabul edilen TCK'ya savaş ve soykırım suçları eklendi. Türkiye, ayrıca Anayasa'nın 'Suç ve cezalara ilişkin esaslar' bölümündeki 38. maddesine önemli bir ekleme yaparak, 'Vatandaşlarının UCD yükümlülükleri gereğince başka ülkelere teslim edilebilmesinin' önünü açtı. Dışişleri Bakanlığı koordinasyonunda süren çalışmalar çerçevesinde, ilgili kurumlar mevzuatlarında yapılması gereken son değişiklikleri tespit ediyor. Bu değişikliklerin ardından Türkiye RS'ye taraf olacak. Türkiye'ye bir yıl önce diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte nota gönderen ABD, sözleşmede tanımlanan suçları işlediği belirtilen vatandaşlarının UCD'ye değil, ABD'ye teslim edilmesini istemişti. Türkiye de o dönemde taraf olmadığı için olumlu yanıt vermişti. Ancak Türkiye'nin taraf olmaya hazırlanması ABD'yi harekete geçirdi.
Yasal statü değişmediği için yazılı bir başvuruda bulunmayan Washington yönetimi, Ankara'da nabız yoklamaya başladı. Ankara Büyükelçisi Eric Edelman ve ekibi, Dışişleri Bakanlığı'yla görüşmelerinde ABD'nin 'ikili anlaşma' beklentisini açıkça iletti. ABD yönetimi, Türkiye'yle RS'ye taraf olsa bile ABD vatandaşlarını muaf tutacak ikili bir anlaşma imzalamak istediğini bildirdi.
ABD'nin UCD konusunda Türkiye'ye özel önem vermesi, Türkiye'nin konumundan kaynaklanıyor. Felluce'de yaşananlar da dikkate alındığında UCD, Irak'ta savaşan ABD askerlerini suçlarsa, Türkiye'nin söz konusu kişileri topraklarına girdikleri anda yakalayıp UCD'ye teslim etme yükümlülüğü doğacak. Bu da ABD ile Türkiye arasında sıkıntıların yaşanmasına neden olacak.
UCD'ye taraf olmak AB açısından kriter değil ama bu konuda tavizsiz bir politika izleyen AB, yeni üyelerine ve aday ülkelere taraf olmalarını telkin etmişti.