AİHM'den Türkiye'ye köy yakma mahkumiyeti

AİHM, Türkiye'yi Lice'deki köy yakma olaylarından dolayı beş vatandaşa 225 bin Euro tazminat ödeme cezasına çarptırdı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'yi Lice'deki köy yakma olaylarından dolayı 225 bin Euro para cezasına çarptırdı. Mahkeme kararında, Lice'de PKK saldırısının olmadığını, be, şikayetçinin gözü önünde evlerinin yakılmasının işkence olarak değerlendirilebileceği belirtildi.
'Ayder ve Diğerleri-Türkiye' kararında AİHM, Türkiye'nin hem Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini (AİHS) ihlal ettiğine karar verdi hem de başvuruculara maddi ve manevi tazminatla yargılama gideri olarak toplam 225 bin 508 Euro ödenmesini kararlaştırdı.
Diyarbakır'ın Lice ilçesinde bazı evlerin 22-23 Ekim 1993'te yakılması ve halkın göç ettirilmesi iddiasıyla Ahmet Ayder, Yusuf Lalealp, Nadir Doman, Şevket Biçer ve Zeydin Ekmekçi, İHD Diyarbakır Şubesi aracılığıyla 1994'te avukatlar Mahmut Şakar, Osman Baydemir, Reyhan Yalçındağ ve Cihan Aydın ile merkezi Londra'da bulunan Kürt İnsan Hakları Projesi avukatları AİHM'e başvuru yaptı. Şikayetçiler, güvenlik güçlerinin planlı bir şekilde Lice'yi yakıp yıktığını, kendi evlerini de gözleri önünde yaktığını öne sürerek, üstlerindeki giysilerin dışında hiçbir şeyinin bırakılmadığını, hatta bazılarının ayakkabısız bir şekilde ilçeyi terk etmek zorunda kaldığını kaydetti.
Şikayetçiler, tüm geçim kaynaklarını kaybettiklerini ve bu konuda yaptıkları hukuki girişimlerin de sonuçsuz kaldığını ifade etti.

TÜRKİYE'NİN SAVUNMASI

Türkiye ise, mahkemeye verdiği savunmada, güvenlik güçlerinin ilçeyi PKK'nın saldırılarına karşı savunduğunu öne sürdü. 8 Ocak'ta sonuçlanan ve daha sonra yayımlanan karara göre AİHM, Licelilerin gözü önünde evlerinin yakılmasının yarattığı acı ve ızdırabı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nin 'işkence ve gayri insanı muamele yasağı'nın ihlali olarak değerlendirdi. Mahkeme, güvenlik güçlerinin, 'başvurucularla ailelerinin PKK'ya destek veren ya da eylemlerine katıldıkları gerekçesiyle yapılan bir cezalandırma girişimi olarak değerlendirilmesi durumunda bile' bu kötü muamelenin adil olduğunun düşünülemeyeceğine dikkati çekti. Mahkeme, başvurucuların ev ve mülkiyetlerinin yakıp yıkılmasıyla 'mülkiyet hakkına dokunulmayacağı' ilkesini düzenleyen AİHS'in 8. maddesi ile Lice'den ayrılmak zorunda bırakılmasının da 'özel yaşamı, aile yaşamı ve aidiyetlerinden yararlanma haklarına yönelik ihlal' olarak aidiyetlerinden yararlanma haklarına yönelik ihlal' olarak değerlendirdi ve Türkiye'nin AİHS'in 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesini ihlal ettiğini tespitinde bulundu.
AİHM, Lice savcısının bazı güvenlik güçlerinin görevini ihmal ettiği yönünde başlattığı soruşturmanın da il idare kuruluna geldiğini; ancak bu kurulun bağımsız olamayacağına işaret etti. Yalnızca başvurucu Zeydin Ekmekçi'nin ifadesine başvurulduğu belirtilen AİHM, hiçbir güvenlik gücünün yargılanmadığına dikkati çekerek, AİHS'in 'etkili hukuki yollara başvurma hakkını' düzenleyen 13. maddesinin ihlal edildiğini kararlaştırdı.

225 BİN 508 EUROLUK FATURA

AİHM, AİHS'in 41. maddesi gereği başvuruculardan Ahmet Ayder'e 40 bin 644, Yusuf Lalealp'e 34 bin 739, Nadir Doman'a 34 bin 739, Şevket Biçer'e 40 bin 739 ve Zeydin Ekmekçi'ye 34 bin 644 Euro maddi ve manevi tazminat ödenmesini kararlaştırdı. Mahkeme ayrıca adli giderlerini karşılamak üzere Türkiye'nin 40 bin Euro ödemesine de hükmetti.
Türkiye, bazı Liceli vatandaşların daha önce AİHM'e Türkiye, bazı Liceli vatandaşların daha önce AİHM'e yaptığı başvuruda mahkumiyet almamak için tazminat ödeyerek çözüm arayışına girmişti.