AKP uyutmaya çalışıyor

Uzman ne uzmanı?
Hızlandırılmış tren konusunda Başbakan Erdoğan başta olmak üzere tüm ilgili hükümet üyeleri dün itibarıyla tam bir sessizliğe gömüldü. TCDD yetkilileriyse sorumluluğu makinistlere yıkacak açıklama ve yorumlar haricinde herhangi bir bilgi vermiyor. 'Proje uygun' diyen 24 kişilik uzman heyetinin bilimsel özellikleri bile açıklanmadı.
Personel huzursuzdu
Raporun, 'Mevcut trenler hızlanabilir' fikrine 'Altyapı yetersiz' görüşüyle ilk günden itibaren karşı çıkan TCDD personelini iknaya yetmediği iddiasına da tatmin edici bir yanıt gelmedi. Ulaştırma Bakanı Yıldırım'ın önceki gün 'projeyi beğenen bilim adamlarından' diye tanıttığı Prof. Adem Baştürk ve Mustafa Ilıcalı ise AKP milletvekili!
'Çoğunluk' nerede?
Başbakan Erdoğan da kazanın hemen ardından, "Teknik konuda olumlu bakanlar çoğunluktaydı, biz de çoğunluğa göre karar verdik" demişti. Projedeki sorunları dile getiren isimler iyi biliniyor, buna karşılık olumlu görüş veren bağımsız bilim adamlarının kimliğiyse meçhul.
'Hız' zorlaması
Makinistlere 'Rötar yapma' baskısı yapıldığı, yüzde 10 hız artırma yetkisi verildiği bilgilerine yanıt gelmedi. Yetkililer, "Ekspres hız tarifesine (livre) göre kaza anında 80 kilometrede olmalıydı, 118 hata" dedi. Kurumda çalışan birçok makinist, "Hayır, tarife 130'u gösteriyor" demekte ısrarlı.
'Altyapıda sorun çok'
TMMOB, demiryolu çalışanları ve akademisyenler, kazadan önce ve sonra, mevcut ray sisteminin hızlandırılmış seferlere uygun olmadığını öne sürdü. Buna göre gerçek bir iyileştirme için 4 milyar dolarlık yatırım gerekiyordu. Hükümetse sadece "Her şey uygun" demekle yetiniyor.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi
DİLEK GÜNGÖR / Arşivi

ANKARA - Sakarya'da 37 kişinin yaşamına mal olan tren kazasıyla ilgili sorular havada kalırken, Başbakan Tayyip Erdoğan başta olmak üzere
'ilgili' tüm hükümet yetkilileri 'sessizliği' tercih ediyor. Ancak hızlandırılmış tren projesi ve kazaya ilişkin sorulan sorulara karşılık olabilecek muhtemel yanıtların çoğu hükümetin aleyhinde.
İtirazlara neden kulak tıkandı?
TCDD'nin yeni yönetimi 'küçük değişikliklerle' mevcut trenlerin hızlandırılabileceği ve İstanbul-Ankara arasının 5 saatte alınabileceği fikrini ortaya attı. Makinistler ve kondüktörler başta TCDD'de çalışanların örgütlü olduğu sendikalar ile TMMOB'a bağlı inşaat, makine ve elektrik mühendisleri odaları altyapının hazır olmadığını açıkladı. Makinistler söz konusu seferlerde görev almak istemeyince görevlendirme 'zorunlu' hale getirildi. Bazı makinistler görevi barıktı. 11. Bölge Şube Müdürü Celal Yiğit'in itirazı dikkate alınmayınca istifa etti.
Personel nasıl ikna edildi?
TCDD, personelden tepki görünce 24 kişilik bir heyete rapor hazırlattı. Mehmet Uras başkanlığındaki heyette 21 mühendis, 1 mimar ve 2 işletmeci rapora imza attı. Raporda yapılanlar anlatıldıktan sonra "Uygundur, tehlikesi yoktur" ifadesi yer aldı.
Projeye bilim adamı 'oluru' var mı?
Bakan Yıldırım ve Başbakan Erdoğan mevcut seferleri hızlandırma projesine bazı bilim adamlarının olumlu görüş verdiğini savundu. Söz konusu bilim adamlarının bir dönem İstanbul Belediyesi'nde çalışan ve şu anda AKP milletvekili olan profesörler Adem Baştürk ile Mustafa Ilıcalı olduğu ortaya çıktı. Buna karşın Yıldız Teknik Üniversitesi'nden Prof. Aykut Erel, "Ben bu trene binmem, sevdiklerimi de bindirmem" diyerek tarihe not düştü. Erel'in yanı sıra Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nden Prof. İlyas Yılmazer'in de aralarında bulunduğu çok sayıda akademisyen mevcut altyapının hızlandırılmış seferlere uygun olmadığı görüşünü bildirdi. Üstelik uzmanların görüşlerine seferlere başladıktan 10 gün sonra, 14 Temmuz'da yapılan toplantıda başvuruldu.
Testler yeterli miydi?
Uzmanlar, trenlerin hızı konusunda yapılan değişikliğin, çıkabilecek altyapı sorunları nedeniyle uzun testler sonunda karara bağlanması gerektiği görüşünde birleşiyor. Hızlı tren uygulaması gerçekleştiren ülkeler test süresini mümkün olduğu kadar uzun tutuyor. Hızlandırılmış tren için test sürüşleri 25 Mart'ta başladı ve 1 Haziran'da bitti. Uzmanlara göre, test seferleri 6 ay olsaydı, altyapıda ortaya çıkacak sorunların rahatlıkla tespit edilebileceğine ve kazanın testler sırasında gerçekleşebileceğine dikkat çekiyor.
Her şey makinist inisiyatifinde mi?
Bakan Yıldırım, bütün sorumluluğu makinistlere yıktığı basın toplantısında önlemlere rağmen insan hatalarının kaza nedeni olabileceğini savundu. Hemzemin geçitlerdeki sinyalizasyon sisteminde ve normal seferlerdeki ATS sinyalizasyon sisteminde insan hatası riski 'minimum'a indiriliyor. ATS sistemi, livredeki hız değişikliği bölgelerinde makinisti uyarıyor ve makinist uyarıyı dikkate almadığı takdirde hız otomatik düşüyor. Hızlandırılmış trenlerin ATS nedeniyle zaman kaybetmemesi için sistem devre dışı, hız konusunda inisiyatif makiniste bırakıldı.
Makinistlere hız yetkisi verildi mi?
TCDD, makinistleri rotar yapılmaması konusunda zorladı. Genel müdürlük 'Hız toleransı' genelgesi yayımlayarak rotar yapılmaması için makinistlere hızı yüzde 10 oranında artırma yetkisi verdi.
Kaza yerinde hız neydi? Ne olmalı?
Trenin kaza sırasındaki hızı saatte 118 kilometreydi. TCDD yetkilileri trenin İstanbul-Ankara yolunun 183. kilometresinde hızının 80 kilometre olması gerektiğini savundular. Makinistlerin yorumladığı tren hız tarifesinde (livre) kaza yerindeki hızın 130 kilometre olabileceği, ancak 187. kilometreye kadar 80 km/saate düşürülmesi gerektiği belirtiliyor. Kaza anında hız 118 km/saat olduğundan makinistin hız düşürmeye başladığı anlaşılıyor. TCDD kaza yerinde hızın 80 km. olması gerektiği savunuluyor.
Deliller karartıldı mı?
Bakan Yıldırım delillerin kameraya alınıp fotoğraflandığını, bu nedenle delillerin kaybolmayacağını söyledi. Ancak TMMOB'a göre kazadan sonra bilirkişi heyeti olay yerine varmadan lokomotif ve ölümlerin olduğu 1. vagon olay yerinden kaldırıldı. TMMOB heyetinin hazırladığı rapora göre travers ve raylar hemen olay yerinden alındı.
Bağımsız uzmanlara başvuru var mı?
TCDD, kazadan sonra Almanya, Hollanda, İspanya ve Kore'den uzman davet ederek, altyapının hızlandırılmış tren seferlerine uygun olup olmadığına bakmasını istedi. Buna seferler başlarken gerek görülmemişti.
Altyapı uygun muydu?
TCDD, 12 ya da 36 metre uzunluğunda 49 kilogram/metre'lik dayanaklılıkta raylar kullanıyor. Hız artırımı nedeniyle ray boyu 72 metre, dayanıklılık ise 60 kilogram/metre olmalıydı. TMMOB'a göre mevcut raylarda ortalama 45 kilometre hızla gidilebilir.