Ankara'ya ağır ceza

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Türkiye'yi 1974 Kıbrıs Harekâtı sonrasında, 'yaklaşık 1500 insanın kaybolması, 211 bin kişinin evlerinden edilmesi, binlerce Rumun malına el konulmasından' suçlu buldu.
Haber: DUYGU LELOĞLU / Arşivi

BRÜKSEL - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Türkiye 'yi 1974 Kıbrıs Harekâtı sonrasında, 'yaklaşık 1500 insanın kaybolması, 211 bin kişinin evlerinden edilmesi, binlerce Rumun malına el konulmasından' suçlu buldu.
Kıbrıs Rum Kesimi yönetimince AİHM'ye ilk kez yapılan 'devlet başvurusu'nu değerlendiren mahkeme, Ankara 'nın Avrupa İnsan Hakları Sözlesmesi'nin (AİHS) 10 maddesini ihlal edip 14 suç işlediğine hükmetti. Karar bire karşı 16 oyla alındı.
Maddi tazminat hakkı saklı
AİHM karara ilişkin açıklamasında Türkiye'den maddi ve manevi tazminat hakkını saklı tuttuğunu vurguladı. Türk diplomatik kaynakları ise AİHM'nin 'devlet başvurularında' normal olarak tazminat talebinde bulunmaması gerektiğini belirtti.
Mahkeme, Rum yönetiminin Türkiye'nin işlediğini iddia ettiği köle emeği ya da zorla işçi çalıştırma gibi iddiaları haklı bulmadı. AİHM'nin kararı, önümüzdeki günlerde Avrupa Konseyi'nin icra organı olan Bakanlar Komitesi'nin önüne getirilecek. Bakanlar Komitesi'nin kararı onaylaması durumunda Türkiye'nin Avrupa Konseyi üyeliğinin askıya alınmasının gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Rum Yönetimi'nin 1979'da getirdiği ilk iki dava hakkında, Avrupa Konseyi'nin karar organı Delegeler Komitesi, Türkiye'nin ihlalde bulunmadığı görüşüne varmıştı. Komite, Rumların 1992'de yaptığı üçüncü başvuruda ise mahkemenin alt organı İnsan Hakları Komisyonu'nun Türkiye'nin ihlalde bulunduğu yolundaki görüşünün rapor olarak yayımlanmasına karar vermiş, kendisi bir karar almaktan kaçınmıştı.
AİHM'ye bireyler dışında, devletler de sorunlarından dolayı şikâyet başvurusunda bulunabiliyor.
Kıbrıs Rum Yönetimi'ni tanımayan Ankara, AİHM'nin kararını da kabul etmiyor. Türkiye, Rum tarafını tanımadığı için uzun süredir süren duruşmalarda da savunma yapmamıştı. AİHM'nin Kıbrıs kararı, Rum tarafının
'haklılığının' ilk defa 'yargısal' açıdan tanınması yönüyle önem taşıyor.
Mahkeme kararının bir sonucu da bundan böyle hak ihlaline uğradığına inanan binlerce Ruma AİHM'ye başvuruda bulunma konusunda ceseret verecek olması.
Türkiye'nin ihlal ettiği maddeler

  • Kaybolan 1500 kişiyle ilgili olarak halen sorusturma açılmamasından ötürü yaşama hakkına ilişkin 2. madde
  • Can güvenliğni içeren 5. madde
  • Aşağılayıcı davranışın yasaklanmasına ilişkin 3. madde
  • Evleri ve malları ellerinden alınan Rumlara ilişkin olarak özel ve aile hayatına saygıyı içeren 8. madde
  • Malların korunmasını içeren 1. Protokol'ün 1. maddesi
  • İtiraz hakkını içeren 13. madde
  • Karpas'ta yaşayan Rum azınlığın düşünce ve ifade özgürlüklerinin, din ve vicdan, öğrenim özgürlüklerinin kısıtlandığı, mallarının garanti altına alınmadığı, ayrımcılığa maruz kaldıklarından hareketle Sözleşme'nin 13, 8, 1 ve 10. maddesi ile 1. Protokol'ün 1 ve 2. maddesi
  • Kuzey Kıbrıslı sivillerin askeri mahkemelerde yargılanması ve bunun adil olmadığından hareketle adil yargı hakkını düzenleyen 6. madde