Aspendos tartışması

Yedi yıldır elektronik ses sisteminin kullanıldığı konserlere yasaklanan Aspendos'ta Kültür Bakanı
İstemihan Talay'ın Tarkan konseri ve Sultans of the Dance gösterisine izin vermesine tepkiler sürüyor.
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

İSTANBUL - Yedi yıldır elektronik ses sisteminin kullanıldığı konserlere yasaklanan Aspendos'ta Kültür Bakanı
İstemihan Talay'ın Tarkan konseri ve Sultans of the Dance gösterisine izin vermesine tepkiler sürüyor. İzmir Efes Antik Tiyatrosu'nda da Sultans of the Dance gösterisine izin verilmesi Efes Kazıları Başkanı Prof. Dr. Friderich Krinziger'i kızdırırken arkeologlar tarihi mekânlarda sınırlı gösterilere karşı olmadıklarını belirtti. Kültür Bakanlığı ise belirli teknik şartların uygulanması koşuluyla izin verildiğini açıkladı. Uzmanlar, yüksek seviyeli konserlerin, birçoğu deprem geçirmiş antik tiyatroların bazı bölümlerini olumsuz etkileyeceğini söyledi.
Başka yer mi yok?
İzmir Efes Antik Tiyatrosu'nda 18-26 Ağustos tarihlerinde Sultans of the Dance gösterisine tepki gösteren Avusturya Arkeoloji Enstitüsü ve Efes Kazıları Başkanı Prof. Dr. Friderich Krinziger, "Şu anda 11 kişilik ekip tiyatro ve seyirci güvenliği üzerine üç yıldan bu yana çalışma yürütüyor. 1993-98 yıllarında tehlike nedeniyle tiyatro ziyaretçilere bile kapatılmıştı. Antik dönemde yamaç üzerine geçmeli taşlarla yaratılan tiyatroda deprem nedeniyle hasarlar oluşmuş. Ses titreşimleriyle kırıklar yerlerinden oynayabilir, taşlar düşebilir. Başka konser verecek yer yok mu?" diye konuştu.
Operaya uygun
Eski Arkeologlar Derneği Başkanı Prof. Dr. Levent Zoroğlu, belirli sayıda kısıtlı sanatsal faaliyetlere izin verilmesi gerektiğini belirterek, "Efes tiyatrosunda daha önce deve güreşleri de yapılıyordu. Biz buna karşı çıkmıştık" dedi. Zoroğlu, gençliğe hitap eden faaliyetlere izin verilmesinin antik tiyatrolar açısından yanlış olacağına dikkat çekerek, "Yapı, opera ve tiyatro faaliyetleri için uygun. Çünkü antik tiyatrolar bu amaçlar için inşa edilmiş. Örneğin Tarkan'ı dinlerken gençler coşmak isteyecek. O antik tiyatronun taşları üzerinde nasıl zıplayacaklar? Bir stadyumda istedikleri kadar coşsunlar ama geçmişten günümüze kadar gelen kültürel değeri ve dünya mirası olan bir antik tiyatroda ona göre faaliyetler yapılması lazım" diye konuştu.
Zoroğlu, antik mekânlarda yapılacak gösteriler için kuralları olmadığını söylereyerek, bakanlığın bunun altyapısını hazırlaması gerektiğini sözlerine ekledi.
Sınırlı sayıda olmalı
Arkeologlar Derneği Başkanı Prof. Dr. Coşkun Özgünel de, dünyanın birçok yerinde antik tiyatrolarda konserler verildiğini kaydederek, "Ses mühendisleri, statikçiler, arkeologlar, inşaat mühendisleri ile oturup uzun tartışmalar yaptıktan sonra buna karar vermeliyiz. Sadece antik tiyatrolar değil, tüm kültür varlıklarının korunması için bilimsel veriler saptamalıyız" diye konuştu.
Antik tiyatrolara konser için izin verirken,
klasik Türk müziği, halkoyunları, operalar, senfoniler içeren programların tercih edilmesi gerektiğini anlatan Özgünel,
"Ayrıca Türkiye'de bir varoş kültürü de var. İbrahim Tatlıses ve Tarkan'ın hayranları var. Yılda bir kez bu tür faaliyetlere belirli kısıtlamalarla açarak halkı oraya getirebilirsiniz. Bu tip mekânları onlara soyutlarsak nasıl tarih bilinci verirsiniz? Olayı abartmadan birtakım kurallar içinde yapalım" dedi.
Önlemler alındı
Aspendos ve Efes antik tiyatroları için izin verilirken belirli kriterlerin göz önüne alındığını belirten Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürü Alpay Pasinli şöyle dedi:
"Gerekli önlemler alındı. Ayrıca protokolde bunlar maddeler halinde yer aldı. Aspendos gibi çok önemli bir kültür varlığının korunması önceliklerimiz arasındadır. Tarkan'a ve Sultans of the Dance'e tahsis edilirken bu kaygılar ön planda tutuldu.
Aspendos'ta daha önce özellikle sahne binasında onarım yapıldı ve sağlamlaştırıldı. Bu bakımdan uluslararası yankısı olmuş iki etkinliğe izin verdik." Antik tiyatroların sürekli kullanılmasına karşı olduklarını anlatan Pasinli, "Diğer seçenekleri de devreye sokmak üzere önemler aldık. Mesela, çok iyi durumdaki Perge Stadion'u bu amaçla Aspendos'a seçenek olarak kültürel etikinliklere tahsis edilecek. Gelirler, yine bu tür eski eserlerin onarımı, tanıtımı için sarf edilecek" dedi.
Mikrofonsuz konser
Aspendos'taki Tarkan konseri ve Sultans of the Dance gösterisini organize eden Mydonose Productions da tepkiler üzerine davul şovunu programdan çıkardı. Tarkan konserinde ses düzenini kuracak olan Staras şirketinin sahibi Sinan Örsçelik, ses seviyesinin 90 desibeli aşmayacağını, sanatçının bazı parçalarını mikrofonsuz söyleyebileceğini belirtti.