Avcılar'dan deprem göçü

Başbakan Erdoğan, İstanbul Deprem Çalışma Grubu'na yardımda bulunma sözü verdi. Avcılar'dan 25 bin kişinin Tekirdağ'ın Saray ilçesine taşınması için çalışmalar başlatıldı.
Haber: FATMA SİBEL YÜKSEK / Arşivi

ANKARA - İstanbul'u yıkıcı bir depremin etkilerinden korumaya yönelik sivil inisiyatifli çabalara hükümetten ilk ciddi destek geldi. 41 bilim adamı ve uzmandan oluşan İstanbul Deprem Çalışma Grubu, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın davetlisi olarak geldikleri Ankara'da Başbakanlık yetkilileri ile projeye destek konusunda ilke anlaşmasına vardı. Grup temsilcileri ile 6 Mayıs'ta Başbakanlık'ta yapılan toplantıda, ilk etapta Avcılar'dan 25 bin kişiyi Tekirdağ'ın Saray ilçesine taşımayı öngören 170 milyon dolar (yaklaşık 247 trilyon lira) maliyetli proje değerlendirildi. Kredisi International Finance Corporation'dan (IFC) sağlanacak olan proje için hükümetten onay, arazi tahsisi ve ilgili bankacılık işlemlerinin tamamlanması için güvence istendi. Başbakanlık yetkilileri bu talepleri prensip olarak kabul etti, Başbakan Erdoğan'dan da 'söz' alındı.
Geri ödeme 15 yılda
Projeye göre, Saray'da kurulacak pilot şehirden sonra, ikinci aşamada 500-700 bin kişinin Trakya'ya nakli başlatılacak. Vatandaşlar, edindikleri konutların parasını 15 yıl vadeyle ödeyecek. Toplantıda sunulan raporda,
İstanbul'daki mevcut bina durumuna ilişkin çarpıcı araştırma sonuçlarına da yer verildi. Buna göre, İstanbul'daki yapı stokunun yüzde 81'i mühendislik katkısı almamış betonarme binalardan oluşuyor. Son 80 yılda yapılan betonarme binaların neredeyse tamamında Marmara Denizi'nden çıkarılmış kum kullanılmış.
Proje için devletten herhangi bir harcama talep edilmiyor. Buna karşılık hükümet projenin onayı, arazi tahsisi, denetim, afete uğramış pek çok ülkede olduğu gibi vergiden muaf tutulması ve dış kredi borcundan tasarruf edilmesini sağlamaya yönelik önlemler alacak. Toplantıda söz konusu destekler için Afet Kanunu'nun yeterli olmadığı, yeni bir kanun çıkarılması
gerektiği de belirtildi.
İstanbul'un aşamalı olarak taşınmasını hedefleyen proje için en uygun zemin olarak Trakya bölgesi seçildi. Trakya'nın pilot bölge seçilme nedeni, ağaçsız ve üzerinde küçük alanlar inşa etmeye uygun, bozuk orman alanlarının bulunması. İlk aşamada, Tekirdağ'ın Saray ilçesinde 25 bin kişilik bir pilot şehir oluşturulacak. İkinci aşamada 500-700 bin kişilik yeni şehirler kurulacak. Çürük binalarda oturan 5 milyon İstanbullunun yeni yerleşim bölgelerine yerleştirilmesine bu iki uygulamadan sonra başlanacak. Yeni yerleşim projesinin bütün aşamalarında 'gönüllülük' esas alınacak. Vatandaşlar, taşınılan bölgelerdeki arazileri üzerindeki haklarını da koruyacak.
Deprem Çalışma Grubu, Başbakanlık yetkililerine projenin maliyeti hakkında da bilgi verdi. Buna göre, 25 bin kişilik pilot şehrin bütçesi toplam 160-170 milyon dolar olarak hesaplanıyor. Bu tutar, kişi başına 6 bin 500 dolarlık bir masrafa denk geliyor. Bu durumda, 500 bin ailenin yani ortalama 2 milyon kişinin yeni şehirlere yerleşme maliyeti 13 milyar dolar (yaklaşık 19 katrilyon lira). Deprem sonrası yeni yerleşim bölgeleri inşa etmenin maliyeti ise bu rakamın en az 14 katı olarak hesaplanıyor. Saray'da kurulacak pilot şehir için konut yapımında uzman olan International Finance Corporation kuruluşundan kredi sağlanacak. IFC, ortaya çıkacak maliyete göre yatırım tutarının yüzde 60-80 kadarını karşılıyor.
Ev sahibi olacak kişiler, maliyetin yüzde 14'ünü peşin ödeyecek. Geriye kalan tutar 15 yıllık vadelere bölünecek. Ekonomik durumu sınırlı vatandaşlara ödeme kolaylığı sağlanacak. Konutlar gerekli altyapı, sosyal donanım tesisleri, sanayi ve çevre düzenlemelerine sahip olacak. Proje için 4.5 milyon nüfusunun 3.5 milyonu küçük kasaba ve köylerde yaşayan Danimarka örnek alındı.
Zeytinburnu isteniyordu
İstanbul'da deprem riski bulunan bölgeleri güvenli alanlara taşıma projesini, 24 Mayıs tarihli sayısında Radikal gazetesi ortaya çıkarmıştı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, ilk etaptaki 25 bin kişinin Avcılar yerine Zeytinburnu pilot projesi kapsamında uygulanmasını istemişti. İlçenin Çatalca'ya taşınması gündeme gelmiş ancak orman arazisinin imar izni sorunu nedeniyle, projenin Tekirdağ'a taşınması düşünülmüştü.