Aygün: Bu kitap tarihi bir dönemeç

Aygün: Bu kitap tarihi bir dönemeç
Aygün: Bu kitap tarihi bir dönemeç

CHP Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün, Zazacanın Kürtçe başlığı altına konmasını eleştirdi: Dilbilim alanında Kürtçe ve Zazacanın ayrı birer müstakil

Zaza haklarının önde gelen savunucusu Hüseyin Aygün'den Kürtçe ders kitaplarına hem eleştiri hem övgü var: Kitaplar, asimilasyonun sona erdiğini gösteriyor.

ANKARA - Ortam ‘anadilde eğitim’in başlaması bir yana, tartışılması için bile uygun değil ama Türkiye , anadilde seçmeli dersler adımını attı. Kürtçe ve Zazaca ders kitapları hazırlandı. ‘Zazaki’ ders kitabını değerlendiren CHP Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün’e göre kitap asimilasyon politikalarının bir daha geri gelmeyecek şekilde sona erdiğini gösteriyor.
Milli Eğitim Bakanlığı ağır aksak da olsa farklı dillerde ders kitaplarını hazırladı. Kitaplar henüz basılıp okullara dağıtılmasa da elektronik ortamda yayımlandı ve öğretmenlere gönderildi. Biz de CHP Milletvekili Aygün’den yıllardır ‘Zaza’ların haklarını savunan biri olarak ‘Kurdi 5 Zazaki’ başlıklı kitabı değerlendirmesini istedik.

‘Kurdi’ değil sadece ‘Zazaki’
Önce, Aygün’ün gözünden eksiklikleri aktarayım: Hükümetin ‘Kürt açılımı’ kapsamında Arapça, Kürtçe ve Zazaca dillerini ‘yabancı dil’ kapsamında görmesine itirazı var. Bir de Zazacayı Kürtçe başlığı altına koymasına. Biliyorsunuz, kendisi “Tunceli halkı Alevi ve Zazadır” çıkışlarıyla PKK ’nın bile hedefi haline gelmişti. “Dilbilim alanında Kürtçe ve Zazacanın ayrı birer müstakil dil olduğu biliniyor. Yazarlar sanırız bunda hemfikir değil” diyen Aygün, kitabın dört yazarının dil konusundaki kariyerlerini de merak ediyor. Bir başka eleştirisi de gecikmeye:
“Okullar çoktan açılırken kitabın hazırlanmaması önemli bir problem. Devletin Kürtçe ve Zazaca konusundaki tutumu bilindiğinden bu alandaki ‘gecikme’ anlaşılabilir belki ama Kürt açılımı yıllardır zikredilirken neden yeterli hazırlığın yapılmadığı sorusunun bir cevabı yok.”

Bir sonraki adım anadilde eğitim
Aygün, eleştirileriyle birlikte övgülerini de saklamadı. Zazaki ders kitabının eğitim tarihinde bir dönemeç oluşturduğunu anlatan Aygün, “İlk kez Zazaca okula girdi. Dolayısıyla asimilasyon politikalarının bir daha hiç geri gelmemecesine sona erdiği artık tartışmasız. Bundan sonra eğitimin doğrultusu ‘anadilde eğitim’ olacak” dedi.
Kitap kahramanları Azad, Roni, Sinem ve Delal gibi yerel adlardan oluşmasını takdirle karşılayan Aygün’e göre 148 sayfa içerik de başlangıç için iyi bir hacim. Kitaptaki Yılmaz Güney ve Ahmet Kaya resimleri dikkatinden kaçmayan Aygün, ünite konularını da beğendi.
Kitabın başındaki alfabede yıllardır yok sayılan ‘ê’, ‘q’, ‘w’ ve ‘x’ gibi harflerin yer alması, kitabın sonundaki beş sayfalık bir mini sözlük de Aygün’ün önemsediği bölümler arasında.

Bir veli olarak eleştiri ve önerileri
Kitabı bir siyasetçinin ötesinde çocuklarına anadillerini öğretmen isteyen bir veli gibi bakan Aygün’ün içeriğe dair de eleştiri ve önerileri şöyle:
“Örneğin ‘Mevsimler’ bölümünde Zazaca’da olan ‘Asma payiza werti’ gibi kavramlar yok. Türkçe alfabede olmayan harflerin kullanımı ile ilgili yeterli açıklama yok. Zazaca’daki ‘kh’, ‘çh’ gibi özel bazı seslere de yeterli yer verilmemiş. Kitapta Bingöl Zazacası esas alınmış. Sayılar, kimi sesler ve Zazaca’da olan kimi önemli sözcük ve sesler ayrıntılı verilmemiş. Oysa Zazaca’nın konuşulduğu Tunceli, Diyarbakır, Hınıs ve Varto bölgelerinin de söyleyişlerine yer verilmesi kitabı zenginleştirebilirdi. Mesela 1 sadece ‘yew’ değildir, ‘Zü’dür aynı zamanda. Bu Zazaca’nın zenginliği değil midir?”