@omererbil

Bakanlık ile üniversite hülle yaptı

Bakanlık ile üniversite hülle yaptı
Bakanlık ile üniversite hülle yaptı
Yasaya göre müze envanterine kayıtlı eserler özel şahıslara satılamıyor. Peki Santralistanbul Müzesi koleksiyonu nasıl müzayedeyle satışa çıkarılıyor? İşte Kültür Bakanlığı ile Bilgi Üniversitesi arasında yaşanan hülleli satışın öyküsü.
Haber: ÖMER ERBİL - omer.erbil@radikal.com.tr / Arşivi

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından 2007 yılında açılan Santralistanbul Çağdaş Sanatlar Müzesi’ndeki eserlerin bir kısmının Maçka Mezat’ın 17 Şubat’ta düzenleyeceği müzayedede satılacak olmasının yankıları sürüyor. Müze envanterine kayıtlı eserlerin nasıl olup da müzayedede satışa çıkacağı ise sanat dünyasının merakları arasındaki yerini koruyor. Çünkü yasaya göre müze envanterine giren bir eser özel şahıslara satılamaz. Peki Bilgi Üniversitesi yönetimi bu eserleri satışa nasıl çıkarabildi? İşte Kültür Bakanlığı ile Bilgi Üniversitesi arasında yaşanan o hülleli satışın çarpıcı öyküsü...
Eski Silahtarağa Elektrik Santralı’nın arazisinde Bilgi Üniversitesi tarafından Santralistanbul Enerji ve Çağdaş Sanatlar Müzesi kuruldu. Birçok sanatçının eserleri müzenin envanterine kaydedildi. Hatta içlerinde müzede sergileneceği için yok pahasına hediye edilenler, bağış olarak verilen sanat eserleri vardı. Eserler müzeye geldikçe müze envanterine kaydediliyordu. Her özel müzede olduğu gibi Topkapı Sarayı Müzesi de Santralistanbul Müzesi’nin denetiminden sorumluydu.
Özel müzeler, 2863 sayılı kanun ve buna bağlı çıkarılan ‘Özel Müzeler ve Denetimleri Hakkında Yönetmelik’ hükümleriyle denetleniyor. Envanter kayıtları, müzenin işleyişi, görevleri, denetimi bu yönetmeliğe göre gerçekleşiyor. Yönetmeliğin 9. maddesinde envanter kaydının nasıl yapılacağı ise şöyle anlatılıyor: “Özel müzede bulunan kültür ve tabiat varlıkları bakanlıkça uygun görülecek ve noterden tasdikli iki nüsha halinde tanzim edilecek envanter defterlerine özel müze uzmanlarınca kaydedilir. Bu defterlerden bir nüshası, özel müzenin denetim açısından bağlı olduğu müzeye verilir.” Kısacası Santralistanbul, Kültür Bakanlığı’nın kontrolünde kuruldu ve eser envanter kaydı da yine bakanlık uzmanlarının tasarrufunda gerçekleştirildi.

Öncelik devlette
Pek çok sergiye ev sahipliği yapan ve sanat dünyasının gözde mekânı Santralistanbul Müzesi şimdi envantere kayıtlı 150 eserden 70’ini satma kararı aldı. Peki müze envanterine kayıtlı eserler müzayede yoluyla satılabilir mi? Özel Müzeler Yönetmeliği’ne göre satılamaz. Yönetmeliğin 10. maddesi şöyle diyor: “Kültür ve tabiat varlıklarını öncelikli satın alma yetkisi devlet müzelerine aittir. Özel müzeler, koleksiyonlarındaki her türlü taşınır kültür ve tabiat varlığını, bakanlıktan onay almak ve koleksiyonun bütünlüğünü korumak şartıyla kendi aralarında değiştirebilir veya satabilir. Satın almada öncelik bakanlığa bağlı müzelere ait olup satış ve değiştirme işleminden 15 gün önce, denetim açısından bağlı bulunduğu müze müdürlüğüne konuyla ilgili kültür ve tabiat varlıkları hakkında satış veya devir sözleşmesi örneği gönderilerek haber verilir.” Özel müzelerin 2863 sayılı yasa kapsamına giren eserler ile 100 yıl öncesi (1913 yılından evvelkiler) eserlerin satışını yapmaları mümkün değil. Envanterlerine kaydettirdikleri eserleri de yönetmeliğe göre açık arttırma yöntemiyle şahıslara satamazlar. Bunu bilen Bilgi Üniversitesi yönetimi de hülle yapma yoluna gitmiş. Envanterine kaydettirdiği eserlerin envanterlik eserler olmadığını ve bunları envanterden düşürmek istediğini Kültür Bakanlığı’na bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bildirmiş. Genel müdürlük üniversite yönetimince kendilerine yapılan başvuruyu değerlendirmek üzere bağlı olduğu Topkapı Sarayı Müzesi’nden iki uzman görevlendirmiş. Uzmanlar eserleri yerinde görüp inceledikten sonra hazırladıkları raporu genel müdürlüğe sunmuşlar. Komisyon oluşturulmuş ve komisyon eserleri inceledikten sonra envanterden düşürülecek 70 eser belirlemiş. Eski Kültür Bakanı Ertuğrul Günay’ın da onayı alındıktan sonra Bilgi Üniversitesi yönetiminin envanterden çıkarılmasını istediği eserler müzede satışa hazır hale gelmiş.

Satışla ilgimiz yok
Santralistanbul Müzesi eserlerinin envanterden nasıl düşürüldüğünü anlatan bakanlık yetkilisi şunları söylüyor: “Müze açıldıktan sonra ne buldularsa envantere kaydetmişler. Oysa 2863 sayılı yasaya tabi (tarihi eser) olmayan eserleri envantere kaydettirme zorunluluğu yok. Envanter kaydı olan eserler ancak devlet müzelerine veya özel müzelere yine bakanlığımızın onayıyla satılabilir. Üniversite hangi eserler kanun kapsamında hangileri değil diye bize sordu. Biz de uzmanlarımıza tespit ettirdik. Sonra bunların envanterden düşürülmesi için müracaat ettiler. Komisyon kuruldu ve o eserler envanterden düşürüldü. Bakanlık olarak bu eserlerin satışı ya da bir yerlere bağışı bizi ilgilendiren bir durum değil.”