Başbakan'ın 'telekulak' yetkisine yargı freni

Başbakan'ın 'telekulak' yetkisine yargı freni
Başbakan'ın 'telekulak' yetkisine yargı freni
Anayasa Mahkemesi, Başbakan'a TİB Başkanı atama yetkisi veren yasayı iptal etti. Mahkeme Başbakan'ın dinlemeler için denetleyici görevlendirmesini de Anayasa'ya aykırı buldu

ANKARA - Anayasa Mahkemesi, iletişimin dinlenmesi yetkisini elinde bulunduran Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’na atamayı Başbakan’ın yapmasını öngören kanun maddesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme, ‘iletişimin dinlenmesini denetleme’ görevininin Başbakan tarafından atanacak bir kişi ya kurum tarafından yerine getirilmesine elişkin düzenlemeyi de Anayasa’ya aykırı buldu. Mahkemenin yürürlüğü durdurma kararı almaması, nedeniyle mevcut uygulamada bir değişikliğe gidilmeyecek, gerekçe yayımlandıktan sonraki altı ay içinde TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekecek.
Anayasa Mahkemesi ayrıca Manisa 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nin Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) ‘acil durumlarda sonradan mahkeme çıkarmak kaydıyla’ savcıların dinleme kararı vermesini öngören 135. maddesinin iptaline ilişkin başvuruyu da esastan görüşmeye karar verdi.

Sezer itiraz ettti
10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, vetosuna rağmen AKP’nin ikinci kez TBMM’den geçirdiği kamuoyunda ‘telekulak yasası’ olarak bilinen 5397 sayılı yasanın bazı maddelerinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu. Anayasa Mahkemesi dün yasanın ki hükmünü 11 üyenin oybirliğiyle iptal etti.
Anayasa Mahkemesi, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) Başkanı’nın Telekomünikasyon Kurumu Başkanı’nın teklifi üzerine Başbakan tarafından atanmasına ilişkin hükmü iptal ederken, TİB’in bir başkan ile teknik, hukuk ve idari olmak üzere üç uzmandan oluşmasına ilişkin hükmün iptali istemini reddetti.
Mahkemenin iptal ettiği diğer düzenleme ise, Jandarmanın yapacağı dinlemelerde denetimin sıralı kurum amirleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve ilgili bakanlığın teftiş kurulu elemanlarının yanı sıra Başbakanın özel olarak yetkilendireceği kişi veya komisyon tarafından yapılmasına ilişkin hüküm oldu. 

Yeni bir iptal istemi
Anayasa Mahkemesi dünkü toplantısında, Manisa 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nin ‘gecikmesinde sakınca bulunan hallerde 24 saat içinde mahkeme kararı alınması şartıyla savcı tarafından dinleme izni verilmesini’ öngören CMK’nın 135 maddesinin iptali istemini de esastan görüşme kararı aldı. Anayasa Mahkemesi, esastan inceleme kararı aldıktan sonra, iptal başvurusu için bir raportör görevlendirecek.
Yüksek Mahkeme’nin TİB’le ilgili kararı “Şimdi ne olacak? sorusunu da beraberinde getirdi. Başbakan tarafından atanan TİB Başkanı Fethi Şimşek, Anayasa Mahkemesi kararı Resmi Gazete’de yayımlanıncaya kadar görevde kalacak. İptal kararının ardından ortaya yasal bir boşluk çıktığı için TBMM yeni bir düzenleme yapmak zorunda. Şimşek, kararı değerlendirirken ‘iptalin geriye yürümeyeceğine’ dikkat çekti: “Soruşturma yürütülen veya yapılmış birçok dinlemenin geçersiz olacağı gibi bir bağlantı kuruyorlar, bu çok yanlış.” 
Şimşek, ‘kararın resmi gazetede yayımlanmasının ardında istifa edecek misiniz’ sorusuna da “Yasada bir boşluk olduğunu düşünülürse TBMM, gerekli yasal düzenleme yapılır. Bizde ona göre hareket ederiz” yanıtını verdi.
Adalet Bakanı Mehmet Ali Şahin’se iptal kararın ardından TİB Başkanı’nın atanmasının dörtlü kararneme ile mümkün olabileceğini belirterek, “Yasal değişiklikle sorun çözülür. Dörtlü kararname gelir yani Telekomünikasyon Kurumu Başkanı, Ulaştırma Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanı’nın imzasıyla” diye konuştu.
Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’sa TİB Başkanın atamasının üçlü kararname ile olabileceğini belirterek “Meclisimiz gerekli düzenlemeleri yapar ve çalışmalar devam eder” dedi.

‘Özerk yapı oluşturulmalı’
Kendisini de dinlendiğini iddia eden ve telekulak uygulamasına savaş açan Yargıç ve Savcılar Birliği Başkanı Ömer Faruk Eminağaoğlu, iptal kararın bir fırsat olarak değerlendirilerek kurumun özerk hale getirlmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye Barolar Birliği Başkanı Özdemir Özok da kurumsal özerlikliğe vurgu yaptı: “Kurumun yürütmenin denetimi altında olması son derece yanlıştı. Yürütmeden uzak bir kuruluş tarafından denetlenmenin sağlanması lazım.”
Diğer değerlendirmeler ise şöyle:
MHP Genel Başkan Yardımcısı Faruk Bal: Verilen karar doğrudur.
MHP Kırıkkale Milletvekili Osman Durmuş: Kararı yeterli bulmuyorum. Mahkeme kararı olmadıkça dinleme olmamalı. Herkes herkesi dinliyor. Bu çirkin. 
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Ahmet İyimaya: Anayasa Mahkemesi, özel hayatın gizliliğiyle, devletin güvenliği sağlaması arasında bir denge kuracaktır. Yasal ihtiyaç yasama organı tarafından doldurulacaktır. (Radikal)