Basın Kanunu sil baştan

Meclis'e sunulan Basın Kanunu tasarısında özgürlükler genişletilse de kısıtlamalar çok. Cevap hakkı güçleniyor.
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - İlk olarak 1950'de çıkarılan önce 12 Mart, sonra da 12 Eylül askeri müdahalesiyle yamalı bohça haline getirilen Basın Kanunu'nu değiştiren tasarı, TBMM'ye sunuldu. Avrupa Birliği standartlarını yakalama hedefiyle hazırlanmasına rağmen 'milli güvenlik', 'devlet sırrı' gibi tartışmalı kavramları yine sansür gerekçesi olarak koruyan tasarı ilk kez yabancılara Türkiye'de medya patronluğu kapısı açıyor. Yerel basına yıkım getiren ağır para cezalarını azaltmakla birlikte ortadan kaldırmıyor. Tasarı şu düzenlemeleri içeriyor:
Ayıplı cezalar kalkıyor: Suç gerekçesiyle, dağıtımın engellenmesi, toplatma, basım makinelerinin müsaderesi, süreli yayının kapatılması, hüküm yayımlatma gibi yaptırımlar kaldırılıyor.
Sansüre gerekçe çok: Basın özgürlüğü, toplum ahlakı, milli güvenlik, kamu düzeni kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, devlet sırlarının açıklanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, 'yargı gücünün otoritesinin sağlanması' gerekçeleriyle sınırlanabilecek.
Düşünce suçları yasak nedeni: Tasarı, önceki taslakta olmayan geri adımı da içeriyor; TCK'nın düşünce suçlarıyla ilgili 155, 312, ve TMY'nin 7'nci maddesindeki suçların işlendiğinde basılı eserlere hâkim kararıyla el konulabilecek.
Yabancı yayınlar: Türkiye dışında basılan eserler, 'suç işlediklerine dair kuvvetli delil' bulunması halinde hâkim kararıyla satıştan yasaklanabilecek.
Yerel yine zorda: Basın suçlarında hapis cezası tümüyle kalktı. 2002'deki uyum yasasıyla özellikle yerel basına büyük yük getiren para cezaları önemli ölçüde düşürüldü. Üst sınırı 90 milyar lira olan para cezaları, suç türlerine göre 1-20 milyar lira aralığına çekildi.
Sorumluluk eser sahibinin: Gazeteci, gazete sahibi ve sorumlu müdürler haber kaynağını açıklamaya zorlanamayacak. Basın suçlarında esas sorumluluk daima eser sahibinin olacak.
Düzeltme yapmayana ceza: Cevap ve düzeltmeler, alındığı tarihten itibaren üç gün içinde, yayımlanmak zorunda olacak. Bu yapılmadığında ilgili sorumlu müdürlere 150 milyar liraya kadar ağır para cezası verilebilecek.
Yabancı patrona vize: Yabancıların Türkiye'de basın patronu olabilmesi için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma şartı ve bakanlıktan izin şartları kaldırıldı. Bu kişiler, Türkiye'de ikamet şartıyla bu alana girebilecek. Düzenlemede medya sahipliği yaşı 21'den 18'e indiriliyor.
Sakıncalılara müdürlük: Ağır hapis ve beş yıldan fazla hapis cezası olanların sorumlu müdürlük yapmasını engelleyen hüküm de bütünüyle kaldırılıyor.
Enseste yasak: Cinsel saldırı, cinayet ve intihar olaylarına ilişkin, okuyucuyu bu tür fiillere özendirebilecek nitelikte yazı-resim yayımlayanlara, aile içi cinsel ilişkiye ait haberlerde bu kişilerin, ırza geçme haberlerinde mağdurların ve 18 yaşından küçük suç faillerinin kimliklerini kamuya açıklayan veya tanınmalarına yol açanlara 20 milyar Türk Lirası ağır para cezası verilecek.
Yolsuzluk haberi zor: Tasarının 'Yargıyı etkileme' başlıklı maddesiyle soruşturmalarla ilgili yayın yasağı korundu. Ancak, bu suçun oluşması için dava öncesi işlemler ya da belgelerin içeriğini yayımlama şartı getirildi. Buna uymayanlar ile dava açıldıktan sonra mütalaa yayımlayanlara 2 milyardan 50 milyara kadar ağır para cezası verilecek.