Baskılı giysiye dikkat

19 ülkeden örnek
Greenpeace, 19 ülkeden aldığı tişört, pijama, iç çamaşırı gibi Disney giysilerinin baskılı kısımlarını Danimarka'da analiz ettirdi: Birçok giyside zararlı maddeler var. Türkiye'de, Marks&Spencer'dan alınan tişörtte de tehlikeli kurşun ve fetalet tespit edildi.
Ürünler İngiltere'den
Lisansı sıkı kurallarla veren Disney, kullanılan malzemeye karışmıyor. Firma yetkilileri, "Mallar İngiltere'den geliyor. Raporu İngiltere'ye gönderip bir açıklama bekleyeceğiz. Bu konuda çok dikkatliyiz" dedi.
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

İSTANBUL - Uluslararası çevre örgütü Greenpeace, Türkiye de dahil 19 ülkede Disney'in çocuk giysilerini test ettirdi. Parekende mağazalardan alınan tişört, iç çamaşırı, pijama gibi ürünler, Danimarka'daki bağımsız laboratuvar 'Eurofins'de analiz ettirildi.
'Eurofins'in analizlerinde giysilerin Disney karakteri baskılarında kullanılan kimyasal maddelerin farklı farklı olduğu görüldü. Dahası bir ya da birkaç giyside sağlığa zararlı olabilecek kimyasallardan çok miktarda kullanıldığı tespit edildi. Bu giysiler arasında, Türkiye'de üretilip satılan ve 'Yüksek oranda kurşun ve fetalet içeriyor' denilen tişört de vardı.
2003 Kasım ayında Türkiye'deki Marks & Spencer mağazasından alınan 'Kayıp Balık Nemo' resimli tişörtte 'kilogramda 7.770 miligram fatalet, 1.190 miligram alkilfenol etoksilates, 0.42 miligram kurşun, 0.014 mligram kadmiyum, 86 miligram formaldehid' bulundu. Bu bulgular Greenpeace'in hazırladığı 'Disney'in toksik giysileri' raporuna alındı.
Rapora göre, uzun süre tenle temas ettiğinde, bu kimyasallar vücuda geçiyor. Kurşun sinir gelişimini, fetalet üreme sistemini olumsuz etkilerken, alkifenol lenf kanseri, böbrek hastalıkları ve sperm sayısında düşüşe yol açabiliyor.
Disney 'uyarılmıştı'
Greenpeace, geçen yıl Disney'i ürünlerindeki zararlı kimyasalları değiştirmeye çağırmış, ancak şirket 'üretim süreçlerinin yasaların belirttiği sınırlar içinde yapıldığı' karşılığını vermişti.
Perakendeciler, tüketim maddelerindeki tehlikeli kimyasalların azaltılması için anahtar rolde. Örneğin, Danimarka'daki Hennes and Mauritz (H&M) mağazasından alınan tişörtte PVC türevlerine rastlanmadı. Çünkü H&M iki yıl önce PVC ve PVC baskılı tüm ürünlerini 'çevre dostu' seçeneklerle değiştirme kararı almıştı.
Greenpeace Akdeniz Ofisi Toksik Maddeler Kampanya Sorumlusu Banu Dökmecibaşı, "Disney, lisans verdiği firmalardan bu ürünlerin kullanımından
kaçınılmasını isteyebilirdi" dedi. Greenpeace'e göre logo ve karakterlerinin kullanım hakkını verirken renkler ve tasarım süreçleri için çok katı kurallar belirleyen Disney, aynı dikkati üretimdeki kimyasalların denetlenmesi için göstermiyor.
Avrupa Birliği (AB), 'Kimyasalların Kaydı, Değerlendirmesi ve İzni İçin Avrupa Yasal Düzenlemesi' (REACH) adı altında süreç başlattı. Bu düzenleme de 'yerine koyma' ilkesine göre yapılıyor.
Türkiye imzaladı ama...
Bu ilkeye göre, şirket daha güvenli seçenekler varsa, üretim sürecinde söz konusu zararlı maddenin kullanımını durdurmakla yükümlü. Bu konudaki küresel düzenleme ise, Kalıcı Organik Kirleticiler'in (KOK) üretim ve kullanımını daha kaynakta yasaklamayı hedefleyen, 2001 Stockholm Anlaşması. Türkiye'nin bu anlaşmayı imzaladığını hatırlatan Greenpeace Akdeniz Ofisi'nden Dökmecibaşı, "Türkiye, 17 Mayıs'tan itibaren yasal olarak bağlı ve yükümlü olacak. Ama hükümet dişe dokunur hazırlık süreci başlatmış değil. Eğer Türkiye küresel bazdaki reformu takip etmezse, üretimden tüketime giderek artan kirlilikle karşı karşıya kalacak" dedi.
Greenpeace'in yaptırdığı analizlerde insan sağlığı açısından zararlı kimyasallar bulunan diğer ürünler şunlar: Danimarka Tigger gömlek, Belçika Mickey tişört, Kanada Prenses tişört, Hollanda Donald Duck tişört, İspanya Minnie tişört, Britanya Nemo tişört, ABD Mickey tişört, Slovakya Tigger mama önlüğü, Yeni Zelanda Pamuk Prenses tişört, Avusturya Minnie pijama, Norveç Mickey iç çamaşırı, Meksika Hazine Gezegeni pijama, Fransa Pamuk Prenses iç çamaşırı, Filipinler Işıkyılı gömlek, Arjantin Küçük Deniz Kızı tişört, Çin Mickey sweatshirt, Tayland Pamuk Prenses tişört.



'Lisans verme yetkimiz yok'
Türkiye'de üretilip satılan Disney ürünlerine nasıl lisans verildiğini Disney Temsilci Ofisi'nin yöneticisi Sinan Ceylan şöyle anlattı:
"Türkiye'de bir firma bize başvuruyor ya da biz gidiyoruz. O firma bir iş planı hazırlıyor. 'Şu ürünlerde Disney karakterlerini kullanmak istiyorum' diyor. Bu plan Paris'teki merkezimize gönderiliyor ve uygun görülürse lisans anlaşması yapılıyor. Bu bir diş fırçası veya herhangi bir ürün de olabilir" diye konuştu. Yani Türkiye'de üretilen ürünler için lisans, Türkiye'den verilmiyor.
Ancak Britanya veya ABD'den Disney lisansına sahip firmaların Türkiye'de üretim yaptırabildiğini anlatan Ceylan, "Marks & Spencer İngiltere'den lisans almıştır. Pek çok yerde ürettirebilir. Disney'in tekstil konusunda şartnamesi var. Bu teknik bir konu olduğu için tekstil şartnamemizin içeriğini bilmiyorum" dedi.
Marks & Spencer Türkiye Halkla İlişkiler Sorumlusu Damla Gerçeker ise "Ürünlerimizi Britanya'dan satın alıyoruz. Sosyal sorumluluğu ve bilinci çok yüksek olan bir firmayız. Çocuk ürülerinde sağlıklarına zarar vermemek için çok dikkatli davranıyoruz. Örneğin yüzde 100 pamuklu ürünler tercih ediyoruz. Ürünlerimizi mağzalarda gösterirken topluiğne kullanmıyoruz ki, çocuklar beğenip dokunduğunda ellerine batmasın. Greenpeace'in raporunu Britanya merkezine hemen ulaştırıp bu konudaki açıklamalarını bekliyoruz" diye konuştu.