@ismailsaymaz

Bavulla taşınan diller

Emniyet Otogarı, herhangi bir Anadolu garajından farksız yoğun bir güne başlıyor: Ellerinde valizleriyle yolcular, koşuşturan muavinler, hep az sonra kalkacak otobüsler, kargolar.
Haber: İSMAİL SAYMAZ / Arşivi

İSTANBUL - Emniyet Otogarı, herhangi bir Anadolu garajından farksız yoğun bir güne başlıyor: Ellerinde valizleriyle yolcular, koşuşturan muavinler, hep az sonra kalkacak otobüsler, kargolar. Ama otogarın memleketle olan bağı, Kiril alfabesiyle yazılı tabelalar belirdikçe kopuyor. Burada Türkçe, Kürtçe, Ermenice, Bulgarca, Rumence, Rusça ve Gürcüce iç içe geçiyor.
Aksaray'ın ara sokaklarında çuval ve koli yüklü kamyonlar, ellerinde valizleriyle insanlar aynı adrese yöneliyor: Emniyet Uluslararası Otogarı. Camlarında, 'Bükreş', 'Kroşov', ve 'Ploieşti' gibi kentler yazılı otobüsler saat 16.00'ya doğru yolcu akınına uğruyor.
AB yolları açsa...
Troy Turizm'in şoförlerinden Şerif Macit, kalkış saatini bekliyor. 47 yaşındaki Macit, 1989'dan beri direksiyon sallıyor. İki ülke arasındaki 800 kilometreyi, 16 saat içinde tamamlamak, Macit'e zor gelmiyor. Ve AB'ye girmeyi en çok da tüm Avrupa'ya müşteri taşıyabilmek için istiyor.
Romanya'ya yolcu taşıyan firmaların hostes ve hostları, Rumen gençler. Vasili Mialica, dört yıldır çalıştığı Troy Turizm'den çok memnun. 26 yaşındaki Mialica bu işte çalışmasa işsiz kalacağını düşünüyor. Star Turizm hostesi 23 yaşındaki Adrea Jerleianu da öyle.
Bekleme lokantası
Otobüsler kalkış için son hazırlıklarını yaparken, yolcular Emniyet Lokantası'nda bekliyor. Nelu İvaneseu ve Gheorgihe Alexamiru bira içerek vakit geçiriyor. İki kafadar ülkelerindeki dükkânları için tekstil ürünleri almış. Üç yıldır gelip gittikleri için Türkiye'de yabancılık çekmiyorlar.
11 yıl önce Bükreş'te tatlı dükkânı açan Şanlıurfalı Sahil Yüksel de yolcular arasında. Yüksel, 19 Rumen'e ekmek kapısı açtığı ve bir Rumen ile evli olduğu için memnun. Lokantanın sahibi Ahmet Kınan ise son zamanlarda müşterileri azaldığı için biraz karamsar.
'Günde 85 sefer yapardık'
Otogarın en kalabalık müşteri grubu Romenler olduğu için Romanya'ya otobüs kaldıran firmalar girişte. Albenili camlarını, Romanya'nın şehir adlarıyla donatan firmalar, günde iki-üç otobüs ve bir tır kaldırıyor.
Öz Murat Turizm'in sahibi Zeki Öner, günde 85 sefer yaptığı, 28 otobüsünün bulunduğu günleri anımsatıyor. Romanya'nın 28 kentinde büro açtıklarını anlatan Öner, yatırımına üzülmüyor değil. Öner'e göre, uçak biletlerinde indirime gidildiği için firmaları artık kargo ayakta tutuyor.
'Burası aynı Mardin gibi'
Kafe 47, Romanya'ya yolcu taşıyan firmalarla Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan'a sefer yapan firmaların yazıhanelerini birbirinden ayıran sınırda. Kafenin kapısında Türkçe, Romence ve Rusça 'Kapıyı çekin' yazıyor.
Kafenin sahibi Hacı Selim, bir sınır kasabasının muhtarı gibi, birden çok dili 'ticaretini sürdürecek' kadar konuşabiliyor. Hacı Selim, Emniyet Otogarı'nı memleketi Mardin'e benzetiyor: "Müslümanlar, Ermeniler ve Süryaniler iç içeydik. Kapılarımız komşu, sofralarımız ortak, dostluğumuz daimdi..." Buna rağmen Hacı Selim, müşterilerinin giderek azalmasından çok, 'dinin elden gitmesini' hazmedemiyor.
Doğu hattı Karadenizlilerin
Bu otogarda batıya yolcu ve kargo taşıyan firmalar doğulu vatandaşlara ait, doğu hattı firmaları ise Karadenizlilerin elinde. Her firma hattında günde bir ya da iki otobüs kaldırıyor.
Gürcistan'a yolcu ve kargo taşımacılığı yapan en eski firmalardan Mahmutoğlu Turizm'in yetkilisi Aydın Altınkaynak, 35 saate gittikleri Gürcistan'da karşılaştıkları, 'rüşvet ve soygun' gibi olumsuzluklardan şikâyetçi.
Ermenistan'a yolcu ve kargo taşımacılığı ise sınır kapıları açık olmadığı için Gürcistan üzerinden yapılıyor. Bu yüzden, Gürcü ve Ermeniler çoğunlukla aynı firmalarca taşınıyor.
Ermenistan'da bir ilk
Emniyet-Kesebirler Turizm, Ermenistan'la Türkiye arasındaki ilk yolcu taşımacığılını gerçekleştiren firma. Firmayı, 1915 yılında ailesi Van'dan ayrılmak zorunda kalan Raya Ananyan kurmuş. Ananyan'ın kızı Christina, 1999'da annesinin ortağı, bir Türkiye Ermenisi Metin Aksoy'la evlenince Emniyet-Kesebirler Turizm, aile şirketine dönüşmüş. Otogarda en az yolcu onların. Yalnızca cumartesi günleri otobüs kalkıyor, sınır kapısı sorunu yüzünden ancak iki günde Ermenistan'a varıyor. Bu yüzden otobüsler daha çok taşımacılık için kullanılıyor.
Cumartesi için kargoda yer ayırtan Arayik Haçaturyan, uçak yolculuğunun daha güvenli olduğunu söylüyor. Ziraat mühendisliğiyle geçinemeyen Haçaturyan avize ticareti yapıyor.
Saatler ilerledikçe Emniyet Otogarı'na girip çıkan otobüslerin yerini tırlar alıyor. Mal sahiplerinin Gürcü, Romen veya Ermeni, firma yetkililerinin Karadenizli ve taşıma işçilerinin Kürt olduğu otogarda her dilden bağrışlar, teşekkürler, hoşçakallar yükseliyor.



Komşulara dolmuş kalkıyor
Emniyet Otogarı, alanında tek değil. İstanbul'un çeşitli noktalarından, 'komşu'lara otobüs, hatta dolmuş seferi düzenleniyor. Küçükçekmece Cennet Mahalllesi'nde taksi dolmuşlar, Gümülcine'ye yolcu taşıyor. Küçükçekmece-Gümülcine hattında günde dört sefer yapılıyor. Yolcu başına 40-50 euro'nun ödendiği yolculukta 100 euro gözden çıkartılırsa Atina'ya kadar uzanmak mümkün.
Laleli'de Fatih SSK Müdürlüğü'nün arkasındaki otoparkta Moldova yolcuları 'dolmuş' bekliyor. Haftada iki seferin yapıldığı hatta daha çok Romanya vizeli Moldovalılar var.
Yenikapı'daki Güneşler Otoparkı'ndan ise İran'a günde bir ya da iki sefer düzenleniyor.