Belediye Yasası tamam

Belediyelerin görev ve yetkilerini düzenleyen yasa, Meclis'ten geçti. Hükümet yasayla belediyelerin borçlarında indirim yapmak için yetki de aldı.
Haber: YURDAGÜL ŞİMŞEK / Arşivi

ANKARA - 28 Mart yerel seçimlerinden büyük zaferle çıkan AKP'den belediyelere 'borç müjdesi' geldi. Hükümet, belediyelerin yaklaşık 19 katrilyonluk borcu için yetki aldı. Bakanlar Kurulu, borç ödeme kapasitesini dikkate alarak ödenecek tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma zam ve faiz uygulatmamaya, borçta indirim yapmaya yetkili olacak. Yani hükümet, istediği belediyenin borçlarında indirime gidebilecek. Nüfusu 50 bini aşan belediyelere kadın ve çocuk korunma evi zorunluluğu getirildi.
Yerel yetki devrinde ikinci adım da tamamlandı. İl özel idarelerinin ardından, belediye ve organlarının kuruluş, işleyiş, görev ve yetkilerini yeniden düzenleyen Belediyeler Yasası da, Meclis'te bir haftalık maratonun ardından önceki gece kabul edildi.
Son dakika golü
Yerel seçimler önceki halka, 'adaylarımıza oy verirseniz rahat edersiniz' sözü veren AKP, Genel Kurul'da bir son dakika golü ile, borçlu belediyeleri
rahatlatacak bir düzenlemeye imza attı.
Belediye başkanlarının 'baskısı' ile yasaya önergeyle eklenen hüküm,
"Hükümet AKP'li belediyelerin borçlarında indirime gidecek" şeklinde yorumlandı. Ayrıca belediyelerin konut işlemleri 'Kamu İhale Yasası' dışına çıkarılarak, belediyelere ikinci bir kıyak daha yapılmış oldu.
Yasa Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'ce onaylanırsa, 1930 yılında çıkarılan Belediye Yasası da tarihe karışacak. 70 yıllık uygulamayı yeniden düzenleyen yasa, şu düzenlemeleri içeriyor:
İşte yeni belediye

  • Nüfus şartı 5 bin: Nüfusu 5 bin ve üzerinde yerleşim birimlerinde belediye kurulabilecek. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunlu olacak. Bağlı olduğu il, ilçe belediyesi ile nüfusu 50 bin ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına 5 kilometreden yakın duruma gelen belediye ve köyler, bu belediyeye katılacak.
  • 340 belediye köy oluyor: Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler, Danıştay'ın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığı'nın önerisi üzerine müşterek kararnameyle köye dönüştürülecek. Böylelikle 340 belediye köye dönüşecek. Bir belediyenin sınırına 5 km yakın yerlerde belediye kurulamayacak.
  • Borçlanmaya çeki düzen: Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde 50'sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dahil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını geçemeyecek. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için 1.5 kat olarak uygulanacak.
    Gelirlerin yüzde 10'unu geçmeyen iç borçlanma, belediye meclisi kararıyla olacak. Bu oranı aşan iç borçlanma belediye meclisinin salt çoğu kararı ve İçişleri Bakanlığı'nın onayıyla yapılacak. İleri teknoloji ve büyük maddi kaynak gerektiren altyapı yatırımında, DPT'nin teklifi üzerine Bakanlar Kurulu'nca kabul edilen projeler için yapılacak borçlanmalarda kısıtlama olmayacak.
  • Borçlanma geliri haczedilmeyecek: Belediyenin proje karşılığı borçlanma yolu ile elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları haczedilemeyecek.
  • Borç ve alacakların takası: Belediyelerin öteki kamu kurum ve kuruluşlarından alacak ve borçları takas ve mahsup edilebilecek. Belediyelerin 30 Haziran 2004'e kadar olan alacakları (1.5 katrilyon lira), kamu kurumlarına (19 katrilyon lira) borçlarına mahsup edildikten sonra kalan miktara ödeme planı yapılacak.
  • Hükümete indirim yetkisi: Belediyenin borçları, aylık gelirlerinin yüzde 40'ını aşmayacak şekilde taksitlendirilerek ödenecek. Yapılacak mahsup ve kesinti işlemleri Bakanlar Kurulu'nca karara bağlanacak. Bakanlar Kurulu, ilgili kuruluşların borç ödeme kapasitelerini de dikkate alarak, bu tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma kanunun yayımını izleyen günden itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçları fer'i ve cezalarını geçmemek kaydıyla indirmeye yetkili olacak. Hükümet, istediği belediyenin borcunu 'ödeme gücü yok' gerekçesiyle faiz oranını aşmayacak şekilde indirebilecek.
  • Encümen ödenekleri arttı: Seçilmiş belediye meclisi, belediyenin karar organı olacak. Belediye bünyesinde ihtisas komisyonları kurulabilecek. Yürütme organı olan belediye encümeninin yetkileri artacak. Encümen başkan ve üyelerine, beldenin nüfusuna göre bugünkü rakamlarla 114 milyon 53 bin 940 lira ile 244 milyon 401 bin 300 lira net ödenek verilecek.
    Önce personel maaşı
  • Fazlasını başkan öder!: Belediyelerin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde 30'unu aşamayacak. Nüfusu 10 binin altındaki belediyelerde bu oran yüzde 40. Personel giderleri belirlenen oranı aşarsa, öngörülen oranlara ininceye kadar yeni personel alınmayacak. Yeni personel alımı nedeniyle bu oran aşılırsa, zarar belediye başkanından tahsil edilecek. Belediye memurlarının yüzde 10'una başarıya göre yılda en fazla iki ikramiye ödenecek. Personelin her tür alacağı zamanında ve öncelikle ödenecek.
  • Şirket kurabilecekler: Belediye, kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilecek, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığı'nın izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilecek.
  • Sözleşmeli personel: Norm kadro standartları çerçevesinde personel çalıştırılacak. Uzmanlık alanlarında sözleşmeli personel de çalıştırılacak. Söz konusu sözleşmeli personel seçim döneminin bitiminden itibaren 30 günü geçmemek üzere istihdam edilecek. Ayrıca başka kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar da sözleşmeliler için belirlenen süreyi aşmamak üzere görevlendirilebilecek.
  • Yardımcılar norm dışı: Belediye başkan yardımcılığının atanması için norm kadro sayısına bağlı kalınmayacak. Belediye başkanı zorunlu gördüğü takdirde görev süresi belediye meclisinin görev süresini aşmamak şartı ile, nüfusu 50 bine kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50 bin ile 250 bin arası olan yerlerde iki, nüfusu 250 bin ile 500 bin arası olan yerlerde üç, nüfusu 500 bin ile üstü olan yerlerde dört başkan yardımcısı olabilecek. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin üçte ikisini aşmamak üzere aylık ödenek verilecek.
    Taşeronla hizmet
  • Hizmet özelleşecek: Belediyeler, toplu taşıma, su bedeli tahsilatı gibi kimi hizmetleri başkalarına yaptırabilecek.
  • El konulan gıdalar bankaya: Belediye tarafından el konulan seyyar satıcı mallarından gıda maddeleri, cezaları iki gün içinde ödenip teslim alınmadığı takdirde gıda bankasına verilecek. Gıda dışı maddeleri için bu işlem 30 gün içinde cezası ödenip teslim alınmadığında uygulanacak.
  • Korunma evleri: Büyükşehirlerde ve nüfusu 50 bini aşan kentlerde belediyeler kadın ve çocuk korunma evleri açmakla yükümlü olacak. Belediyeler ayrıca özürlü merkezleri de açacak.


    Başkan maaşı tavanı 8.8 milyar
  • Zamlı maaş: Belediye başkanı maaşı, görev yaptıkları yerlerin nüfusuna göre belirlenecek. Nüfusu 10 bine kadar olan yerlerde belediye başkanının maaşı brüt 2 milyar 316 milyon lira; nüfusu 10 bin ile 50 bin arasında olan yerlerdeki belediye başkanlarının brüt maaşı 2 milyar 702 milyon lira; nüfusu 2 milyon ve üstünde olan yerlerin belediye başkanlarının brüt maaşları ise 8 milyar 880 milyon lira olacak.
  • Ödenek huzur hakkı: Nüfusa göre belediye başkanlarının maaşları sekiz dilime ayrılacak. Belediye başkanları, encümen başkanı olarak da ödenek alacak. Belediye meclisi üyelerine de belediye başkanının aylığının günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere huzur hakkı verilecek.
  • Kulüp başkanlığı yasak: Belediye başkanı, siyasi partilerin yönetim ve denetim organlarında (parti lideri, başkanlık divanı, GİK, MKYK veya Disiplin Kurulu üyeliği gibi) görev alamayacak. Beleriye başkanları profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamayacak ve yönetiminde bulunamayacak. Halen spor kulüplerinin başkanlığını yapanlar bu görevden 1 Ocak 2005'e kadar ayrılacak.
  • Emeklilik: Göreve geldikleri zaman Emekli Sandığı ile ilişkilendirilen belediye başkanlarının Emekli Sandığı ile bağları, görevden ayrıldıkları dönemde de kesilmeyecek.
    Emekli Sandığı tarafından emekli aylığı bağlanan büyükşehir belediye başkanlarına 7 bin, il belediye başkanlarına 6 bin, ilçe belediye başkanlarına 3 bin, belde belediye başkanlarına ise 1500 gösterge rakamı üzerinden makam tazminatı ve buna bağlı olarak temsil veya görev tazminatı ödenecek.


    'İyi belediyeye ceza'
    AKP Grup Başkanvekili Salih Kapusuz, belediye borçlarıyla ilgili hükümete yetki veren düzenlemeyi, "Biz bunu, belediyeler açısından da, bütçe açısından da endişe duyulacak bir konu olarak görmüyoruz" diye savundu. Kapusuz, hiçbir siyasi farklılık düşünmeksizin, şartlarına göre, ödeme güçlerine göre belediyeleri yeniden yapılandıracaklarını söyledi.
    CHP İzmir Milletvekili Hakkı Ülkü ise, düzenlemeyle, iyi niyetle çalışıp borcunu ödeyen belediyelerin cezalandırıldığını ifade etti, "Fakat popülist politika yapan, sınırsız para harcayan, sınırsız projelere giren ve bunun yanında katrilyonlarca borcu olanlar da, gerçekten affediliyor. 1984'te Bedrettin Dalan Yasası çıkmıştı, bu yasa da, Melih Gökçek'in yasası oldu. Gerçekten, 4 katrilyon borcu affediliyor" dedi.
    Yasa ile vatandaşın müşteri haline geleceğini, kamu emekçilerinin kazanılmış haklarının geri alınacağını savunan Ülkü, "Uluslararası şirketler yerel yönetimlere yerleşecek, rüşvet, yolsuzluk artacaktır" dedi.
    İhale Yasası delindi
  • Yeni yetkiler: Belediyeye, arsa üretmek, konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak; bu amaçla kamu kurumlarıyla ve bankalarla işbirliğine gitmek yetkisi verildi. Belediyelerin bu şekilde ürettiği konutların satışı ise Kamu İhale Yasası kapsamı dışına çıkarıldı.
  • Bedelsiz devirde Hazine payı: Hazine arazileri belediyelere bedelsiz devredilebilecek. Bu tür arazilerin satılması, kiralanması vs. halinde elde edilecek gelirin yarısı Hazine'ye aktarılacak.
  • Emlak Vergisi'nden pay yok: İlçe ve ilk kademe belediyelerinin tahsil ettiği emlak vergisi gelirlerinden artık büyükşehir ve il özel idarelerine pay aktarılmayacak.
  • İmtiyaz devri: Belediyelerin içme, kullanma ve endüstri suyunu sağlamak, atık suyun uzaklaştırılması, otobüs, deniz araçları, tünel, raylı sistem dahil her türlü toplu taşım sistemlerine yönelik hizmetler, Danıştay'ın görüşü ve İçişleri Bakanlığı'nın kararı ile 49 yıllığına devredilebilecek.