Belfast'ta oldu, bizde de olur

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkan Üskül, Belfast'ta kapatıldıktan sonra müze haline getirilen Crumlin Road Goal hapishanesini gezdi.


YURDAGÜL ŞİMŞEK


ANKARA- Diyarbakır Cezaevi’nin müze olup olmamasına ilişkin tartışma sürerken Belfast’ın (Kuzey İrlanda) ünlü cezaevi müzesi Crumlin Road Goal’u gezen TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Zafer Üskül, “Diyarbakır Cezaevi müze olabilir” diyerek bu talebe destek verdi.
12 Eylül darbesi sonrası işkencelerle gündeme gelen Diyarbakır Cezaevi’nin bir başka yere taşınmasına karar veren AKP hükümeti, halen cezaevi binalarının bulunduğu alanı ise eğitim kampüsü olarak kullanmayı planladı.
Ancak, bu karar büyük tartışma yarattı. Birçok aydın ve sivil toplum örgütü Diyarbakır Cezaevi’nin insan hakları müzesine dönüştürülmesini istedi. Bunun için bildiriler imzaya açıldı.
Bildirilerde “En uygunu, Diyarbakır Cezaevi’nin yapı olarak aynen korunarak, yaşanmışlıkları sergileyen, mağdurları onurlandıran, toplumu eğiten, dolayısıyla toplumsal hafızanın olumlu ve yapıcı bir yönden yeniden kurulmasına katkıda bulunan, barış ve kardeşlik sembolü bir İnsan Hakları Müzesi’ne dönüştürülmesidir” denildi.

IRA üyeleri kalıyordu
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı AKP’li Zafer Üskül de bu tartışmalar üzerine ‘cezaevinden müze olur mu’ sorusunun yanıtını aradı. Tatil nedeniyle Belfast’a giden Üskül’ün ilk durağı 1846 yılında kurulan ve 13 yıl önce 1996 yılında kapatıldıktan sonra ise müzeye dönüştürülen Crumlin Road Goal oldu. Rehberler eşliğinde müzeyi gezip, bol bol fotoğraf çeken Zafer Üskül, izlenimlerini şöyle anlattı:
“Avrupa’da gördüğümüz cezaevlerine benziyor. İdari binadan giriyorsunuz, geniş bir hol bulunuyor. Dört kanadı var. Kadın, çocuk ve yetişkin mahkûmlar kalmış. Bazı IRA üyeleri de bu cezaevinde kalmış. Hatta gezerken ‘İşkence aletleri nerede’ diye de sordum. İdam sehpaları, işkence sırasında kullanılan düğümlenmiş iplerin bağlandığı sopalar sergileniyor. Bugüne kadar burada idam edilen 11 kişinin isimleri yazılmış. 1918 Noeli sırasındaki isyanda çekilmiş fotoğrafların olduğu bir oda var. Üç-dört kişinin kaldığı hücreleri gezdik. Mahkûmları cezaevinden Adalet Bakanlığı’na götürmek için tünel yapılmış. Dünyanın dört bir yanından gezmek için gelenler vardı.”

Neden olmasın?
Belfast’ta gittiği ilk yerin cezaevi müzesi olduğunu vurgulayan Üskül, “Burada yapılan tartışmalar üzerine özellikle gitmek istedim. Diyarbakır Cezaevi’ni görmedim, ama neden müze olmasın ki? Diyarbakır Cezaevi müze olabilir, müze olarak da değerlendirilebilir” diye konuştu.