Bir mübadele hikâyesi

Eski Bergama Belediye Başkanı Sefa Taşkın ile Yunan gazeteci Stratis Balaskas, dostluklarının barışa katkı sağlaması için el ele verdi.
Haber: TAHSİN TUNA / Arşivi

İZMİR - Eski Bergama Belediye Başkanı Sefa Taşkın ile Yunan gazeteci Stratis Balaskas, dostluklarının barışa katkı sağlaması için el ele verdi. TRT, dedesi 1912'de Midilli'deki evine düzenlenen baskınla öldürülen Taşkın'la, dedesi 1922'de Bergama'da asılan Balaskas'ın barış çabası belgesel yapılıyor.
Bergama'da iki dönem belediye başkanlığı yapan, siyanürlü altına karşı verdiği mücadelesi, şiirleri ve kitaplarıyla tanınan CHP'li Taşkın'ın ailesi, Yunanistan'ın Midilli Adası'nda yaşıyordu. Taşkın'ın büyük dedesi Kata Mustafa o dönem Midilli'de Osmanlı'nın gümrük müdürlüğünü yaptı, Midilli Valiliği'ne vekâlet etti. 1912'de Balkan Savaşı sonrasında anlaşma gereği adalar İngiliz idaresine girince, bazı Rum çeteciler Türklere saldırdı. Türkler Kata Mustafa'nın nezaretinde adayı terk etmeye başladı. Son kalan grup, Kata Mustafa'nın ailesiyle birlikte, İngiliz Papsi'nin tütün fabrikasına sığındı. Aile saldırıdan kurtuldu
ancak içeriye girmekte geciken Kata Mustafa, boğazı kesilerek katledildi. Aile kayıklarla Anadolu'ya kaçıp Bergama'ya yerleşti. Kata Mustafa'nın torunu Hüseyin de, Bergama'da, Kurtuluş Savaşı'nda yenilip geri çekilen Yunanlılarca öldürüldü.
Aileden tek kişi kaldı
Midillili gazeteci Balaskas'ın ailesi ise aynı yıllarda Bergama'da yaşıyordu. Dedesi Stratis de, Bergama'da Attalos isimli Rum cemaat örgütünün liderliğini yaptı. 14 Eylül 1922'de kan gövdeyi götürürken, dede Stratis, Bergama'nın Domuzalanı mevkiinde Rum Mahallesi'nde bir çam ağacına asılarak öldürüldü. Eşi ise, bir oğlu ve iki kızıyla göç için yola çıktı. Stratis'in eşi ve iki kızı da yolda öldürüldü, oğlu kaçıp bir çalının arkasına sığındı ve daha sonra Midilli'ye geçmeyi başardı. Onun oğlu olan Stratis Balaskas, Midilli'de doğduve etkin gazetelerden Eleftherotipia'nın muhabirliğini
üstlendi.
Balaskas 1991'de Yunanlı bir grupla, ortak kaderini bilmediği Taşkın'ı makamında ziyaret etti. Balaskas'ın Bergama ilgisi, Taşkın'ın dikkatini çekti. Kısa sürede dost oldular. Karşılıklı 'uzak duruşun' iki ulusa da fayda getirmediğine inanan iki dost,
Ege'nin barış denizi olması için birlikte çalışmaya karar verdi.
İpekçi Ödülü aldılar
Balaskas, Midilli'deki belediye başkanlarını ikna etti. Taşkın, 1995'te meclis üyeleri, esnaf odaları, gençlerle Midilli'ye gitti, şenlikle karşılandı. Taşkın ile Balaskas'ın ortaklaşa düzenlediği Türk-Yunan Barış Şenliği, ertesi yıl Bergama'da yapıldı. İki dost, Türkiye ile Yunanistan arasında savaş rüzgârları estiren Kardak Kayalıkları krizi sırasında bile, Bergama ve Midilli Ziraat Odası yöneticilerini Midilli'de buluşturdu. Taşkın'ın önderliğinde, Ege Bölgesi'nde 22 belediye başkanı barış bildirisi yayımladı. Bu çabaları iki dosta, 1996 Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü'nü getirdi. Şimdi hedefleri vakıf kurmak.
TRT İstanbul Televizyonu da bu dostluğu ekranlara taşımak için Bergama'da dört bölümlük belgesel çekti. Nilay Günden'in yönettiği ve mübadele yıllarını anlatacak olan 'Mübadele' adlı belgesel, ekim ayında TRT'de yayına girecek.