BİT'e Sayıştay ilacı

Bir cepten diğer cebe
Sayıştay, özellikle büyükşehir belediyelerinde 'yolsuzluk' aracı olan ihalelerin Belediye İktisadi Teşekkülleri'ne (BİT) verilmesini yasakladı. BİT'lerde genellikle belediye başkanları ve yardımcıları ile eşleri gibi yakın akrabaları ortak.
Eski FP'liler üzülecek
Karar, 'Uygulama ihalenin tarafsızlık ve açıklığı konusunda kuşkulara yol açabileceği gibi eşit rekabeti de ortadan kaldırır' gerekçesine dayandırıldı. Sayıştay yasağının, çok sayıda BİT'e sahip eski FP'li belediyeleri üzeceği ifade ediliyor.
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - Sayıştay, özellikle büyükşehir belediyelerinde 'yolsuzluk' ve 'hortumlama' iddialarına kaynaklık eden 'belediye ihalesi belediye şirketine' uygulamasına son verdi. Belediye görevlileriyle yakınlarının ortak veya yönetici olduğu şirketlerin belediye ihalelerine katılmasını önleyen kararda, "Bu uygulama ihalenin açıklık ve tarafsızlık ilkelerine uygunluk konusunda kuşkulara yol açabileceği gibi eşit rekabet koşullarını ortadan kaldırır" denildi.
Pirelendiren BİT'ler
Son yıllarda sayıları çığ gibi artan
'Belediye İktisadi Teşekülleri' (BİT) olarak adlandırılan belediye şirketlerinin, belediyelerin ballı ihalelerini almaları kimi yolsuzluk söylentilerine de kaynak oluşturuyordu. Bu şirketlerin sayıları, varlıklarındaki anormal büyüme ve kontrol edilemeyişlerine dikkat çekilmişti. Başkanlar, diğer yöneticilerle yakınlarının kimi zaman ortak, kimi zaman yalnızca yöneticisi oldukları bu şirketlerin, ihalelere katılıp katılamayacakları konusunda Sayıştay'dan bugüne kadar farklı kararlar çıkmıştı.
Eski FP'li belediyeler
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Mart 2000'de 'İstanbul Geneli Arter Yollarda Asfalt Alım, Serim Alımı' işinin İstanbul Asfalt Fabrikaları (İSFALT) A.Ş'ye, Ağustos 1989'daki 'Kent-içi sinalizasyon, ışıklı uyarı levhaları ve görüntülü kamera sisteminin onarım bakımı' işi ise belediyenin
de ortağı olduğu 'İstanbul Belediyeleri Bakım Sanayi TAŞ'ye (İSBAK) ihale edilmişti. Sayıştay 6. ve 8. daireleri belediye yöneticilerinin görev yaptığı bu şirketlere ihale verilmesine 'Bu kişilerin şirket üyelikleri temsilen, aralarında menfaat ilişkisi yoktur' görüşüyle vize vermişti.
Ancak Keçiören Belediyesi'nin 'cadde ve sokakların süpürülmesi'yle ilgili ihaleyi Başkan Turgut Altınok'un binde 999 hisseyle ortağı olduğu 'Keçiören Belediyesi Gıda Tüketim Malları Üretim ve Pazarlama Şti'ye vermesi Sayıştay'dan vize alamamıştı. 3. Daire, bu durumu İhale Yasası'na aykırı bulmuş ve sözleşmeyi reddetmişti.
Sayıştay Genel Kurulu'nun, kararlar arasındaki farklılığı gidermek amaçlı kararı şöyle:
Eşe, akrabaya olmaz
"İta amiri sıfatıyla ihaleleri onaylama ve iptal yetkisine sahip olan belediye başkanlarının ya da belediye ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek ve denetlemekle görevli olanların, eşleri, ikinci dereceye kadar kan ve sıhri hısımları ve bu şahısların ortaklarının (bu şahısların yönetim kurullarında görevli olmadıkları anonim ortaklıklar hariç) yönetim ve denetim kurullarında bulunduğu belediye şirketlerinin, aynı belediyelerin açtıkları ihalelere girmeleri 2886 sayılı İhale Yasası'nca belirlenen ilkelerle bağdaşmaz.
'Açıklık ilkesine uymaz'
Belediye şirketlerinin yönetim, denetim kurullarında görev alan belediye personelinin
görevli oldukları şirketlerin ihalelere katılmaları da 6. madde hükmünün ihlali sonucunu doğurur. Zira 6. maddeyle getirilen yasaklama hükmü, ihaleye katılacakların ihaleyi yapan kuruluş ile görev ilişkilerinin
bulunması halinde ortaya çıkması muhtemel sakıncaları önleme amaçlıdır. İhalelerde yetkili belediyecilerin yönetim ve denetim kurulunda bulundukları bir şirketin belediyece açılan ihaleye katılması ise görev ilişkisinin de ötesinde ihaleyi yapanla ihaleye katılanın aynı olması anlamına gelir.
Böyle bir durum, ihalenin açıklık, tarafsızlık ilkelerine uygun yapılacağı konusunda kuşkulara yol açabileceği gibi eşit rekabet koşullarını da ortadan kaldıracaktır. Bu itibarla belediyelerin kurdukları veya iştirak ettikleri kişilerin yönetim ve denetiminde bulunduğu ticaret şirketlerinin, aynı belediyelerce açılan ihalelere katılmalarının mümkün olmadığına.."
BİT'ler ve belediye payları

BELEDİYELERŞİRKET SAYISISERMAYEBELEDİYE PAYI
(Milyon TL)(Yüzde)
ANKARA165.677.66283.6
(Anet, Anfa, Bel-Beton, Belka,
Belpa, Belko, Belso,Belya,
Portaş ve diğerleri)
İZMİR1514.875.00075.7
(İzbak, İzbelcom, İzbeton,
İzfaş, İzgaz, İzsaş, İmar Ltd
ve diğerleri)
İSTANBUL18127.581.60094.8
(Ağaç ve Peyzaj San, İsbak
, Çevre Koruma, Kültür ve Sanat
Ürünleri, Spor Etkinlikleri,
B. İstanbul Turizm ve diğ.)
BURSA421.00094.4
(Burilaş, Besaş, Burfaş, Binted)
İZMİT52.966.01693.1
(İzgaz, Altınnal Turizm, İzaydaş ve diğ.)
ANTALYA51.220.00096.9
ADANA76.232.00093.6
DİYARBAKIR1280-
GAZİANTEP420.00076.1
ESKİŞEHİR28.00043.8
KAYSERİ92.524.50023.3
ERZURUM135.00098.0
KONYA7782.60018.9
MERSİN6326.37010.2
SAMSUN4106.00095.3
Toplam104162.376.02890.9