'Boğaz 6 ay kapanır'

Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma
İşletmeleri Genel Müdürü Hücum Tulgar, Çin'e ait Ukrayna bandıralı Varyag adlı geminin İstanbul Boğazı'ndan geçişinde...

İSTANBUL - Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma
İşletmeleri Genel Müdürü Hücum Tulgar, Çin'e ait Ukrayna bandıralı Varyag adlı geminin İstanbul Boğazı'ndan geçişinde kaza riskinin yüzde 30'un altında olmadığını, olası kazada da Boğaz'ın en az altı ay kapatılabileceğini söyledi.
Kamuoyunun sürekli olarak Varyag'ın Boğazlar'dan ne zaman geçeceğini öğrenmek istediğini belirten Tulgar, geçiş tarihiyle ilgili belirsizliğin nedenini şöyle açıkladı:
"Bu bizi hiç ilgilendirmiyor. Biz, 'Gemi geçmek istiyorsa, şunları yerine getirirsin' dedik. Gerekli şartlar yerine getirildikten sonra gemiyi tekrar kontrol edeceğiz. Şartlar yerine getirilmiş mi diye. Bu yarın da olur iki sene sonra da. Tabii bir de hava, akıntı ve görüş mesafesinin uygun olması gerekiyor."
'Eksiklerini belirledik'
Tulgar, Türk karasularından uzakta römorkör eşliğinde Karadeniz'de dolaşan gemide, 11 Eylül'de Türk ve Çin bürokratları, uzmanları ve sigortacılarının inceleme yaptığını da hatırlattı. Türk uzmanların gemideki eksiklikleri belirlerken, öncelikle projeler üzerindeki bilgilere göre çalıştığını ifade eden Tulgar, şöyle devam etti:
"Gemiye çıkıldığında başka eksiklikler de görüldü ve bunlar Çin heyetine iletildi. Daha önce mekanik olması düşünülen bazı kısımların hidrolik olması gerektiği görüldü. İstanbul Boğazı'ndan geçiş 9-10 saat sürebilir. Bu da karanlığa kalacak demektir. Bunun için geminin ışıklandırılması
da gerekiyor.
Varyag'a yapılması gereken ilaveler, Karadeniz'in ortasında yapılamayacağına göre, geminin tersaneye ya da bir rıhtıma yanaşması lazım."
Kandilli'de risk artıyor
Hücum Tulgar, Varyag'ın kaza riskiyle ilgili de şu bilgileri verdi:
"Geminin İstanbul Boğazı'ndan geçişinde kaza riski yüzde 30'un altında değil. Ama gemiyi geçirecek arkadaşlar uzman. Römorkör kaptanları, riskin biraz daha azaltılabileceğini söylüyor.
Ben Kandilli dönüşünden çok rahatsızım. Çünkü burası akıntının en yüksek olduğu, iki kıyı arasındaki genişliğin 700 metreye indiği, 80 derecelik bir rota değişikliği ve tamamen ucu ucuna dönmenin olacağı bir nokta. Bu kütlenin konvoy boyu da zaten 500 metre civarında olacak.
Kara acil müdahale ekiplerimiz, İstanbul ve Çanakkale boğazlarında karadan müdahale edilebilecek şekilde kritik bölgelere konuşlandırılacak. Geçişte kritik nokta olarak Kandilli dönüşü dışında, Umuryeri, Yeniköy, Kanlıca bölümü var. Kuruçeşme'de rüzgâr terstir. Galatasaray Adası civarı ve Sarayburnu'nun geçilmesi de risk taşıyor."
Ya rüzgâr değişirse...
İstanbul'da dört mevsimin aynı günde yaşanabildiğine, bunun rüzgârın dört defa yön değiştirebileceği anlamına geldiğine dikkat çeken Tulgar, şöyle devam etti:
"Varyag gibi büyük gemilerin en büyük sorunu, rüzgâr değişimi. Varyag Boğaz'a girdikten sonra hava değişirse, geri dönme şansı yok. Akıntı ve rüzgârın değişmesi durumunda Kandilli'de kaza riski yüzde 50'yi geçer. Konvoyun hızı 2-3 mil civarında olacak. Akıntıyı hesap ederek gidiyorsunuz. Alttaki akıntı 5-6 mile çıkarsa, kapılıp gidersiniz."
'Varyag çelik bir kütle'
Denizde ne önlem alınırsa alınsın kaza riskinin yüzde 3 olduğunu, Boğazlar'da ise bunun yüzde 5'lere ulaştığını vurgulayan Tulgar sözlerini şöyle tamamladı:
"Ama bunlar dümeni, makinesi ve tüm donanımı olan gemiler için söz konusu. Varyag'da ne dümen, ne donanım, ne makine var. Tamamen yüzen çelik bir kütle. Sadece iterek ve çekerek hareket ediyor. Bu, diğer gemilere göre kaza riskini yüzde 100 artırıyor.
Olası bir kaza çarpma ya da karaya oturma şeklinde olur. Kaza halinde İstanbul Boğazı asgari altı ay kapatılır. Karaya oturursa çekilerek alınması son derece güç. Çektiğinizde, boşaldığı anda karşı yakaya vurursunuz. Kuvvetli asılıyorsunuz, kurtulup boşaldı mı fren yok duramazsınız. Ancak kesilerek, sökülerek oturduğu mahalden çıkarılabilir. O da altı ay Boğaz'ı kapatır."