Boğaz için seferberlik

Kazak petrollerini taşıyan tankerler bu ay sonu itibarıyla Boğazlar'dan Akdeniz'e geçmeye başlayacak. Rusya'nın Avrupa'dan aldığı nükleer atıklar da ters yönden Karadeniz'e götürülecek. Tehlike çanları, çevrecileri ve Dışişleri'ni ayağa kaldırdı. Türkiye'den 224 kuruluş, yedi ülkeden çevre örgütlerinin desteğiyle uluslararası eyleme hazırlanıyor. Çevreciler, 21 ve 24 Haziran'da teknelerle Boğaz'ı trafiğe kapatacak.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Kazak petrollerini taşıyan tankerler, bu ay sonundan itibaren Türk Boğazları'ndan geçerek Akdeniz'e inecek. Buna ek olarak Rusya'nın Avrupa'dan almayı kabul ettiği nükleer atıklar ters istikametten Karadeniz'e çıkacak. Böylece 10 milyon insanın yaşadığı, bir günde 1.5 milyon kişinin, 2 bin şehir hatları vupurlarıyla taşındığı İstanbul, her an büyük bir felaketin potansiyel tehlikesi taşınıyor olacak.
Dışişleri Bakanlığı, Boğazlar'ın güvenlik ihtiyacını anlatmak için hazırladığı uluslararası metinlerde, İstanbul Boğazı'nı gün boyu milyonlarca insanın yürüdüğü Manhattan'ın ünlü caddeleri Fifth Avenue'ye ve Wall Street'e benzeterek, 'Wall Street'ten
nükleer atık ya da petrol taşıyan tanker geçer mi?' sorusunu kullandı.
Bakanlık ile Bilgi Üniversitesi'nin hazırlattığı broşürde de, "Hayal edin, tonlarca yanıcı petrol yüküyle dev bir tanker, Paris'teki Notre Dame Katedrali ya da Venedik'teki St. Marc Meydanı'nın birkaç metre ötesinden geçiyor" ifadeleri kullanıldı.
Her an çarpışma olasılığı
İstanbul Boğazı'nda bugüne kadar 30'u aşkın 'çarpışma' sebepli kaza oldu. Neredeyse tamamında patlama oldu ya da yangın çıktı. Tankerlerin yükü denize yayıldı. Rusya'ya nükleer atık taşıyacak tankerlerin de böyle bir kazayla karşılaşması halinde ortaya çıkacak nükleer sızıntı, İstanbul ve çevresini etkisi altına alabilir.
1938'de bir yılda 4 bin 500 geminin geçtiği Boğazlar'dan, şimdi 50 bin gemi geçiyor. Gemilerin tonajının artması nedeniyle de, yük miktarı 25 kat arttı.
Boğazlar'dan, bir günde 15'i tanker, 150 gemi geçiyor. 2000'de İstanbul Boğazı'ndan 80 milyon ton petrol ve petrol ürünü taşındı. Kazak petrolüyle birlikte bu miktar en az beş kat artacak.
Kaza riskinde 1 numara
Dünyada 260'dan fazla boğaz var. Ancak hiçbiri, deniz trafiği yoğunluğu ve nüfus bakımından Türk Boğazları'na benzemiyor.
İstanbul ile Çanakkale Boğazı arasındaki mesafe 300 kilometreyi bulurken, normal bir gemi bu mesafeyi 16 saatte alıyor. İşte tehlikelerden birkaçı:

  • 31 kilometrelik İstanbul Boğazı'nda Kandilli-Bebek arası 698 metreye inerek dünyanın en dar geçişlerinden birini meydana getiriyor, kaza riski artıyor.
  • İstanbul Boğazı'nda çok keskin dönemeçler bulunuyor ve gemiler en az 12 kez 80 derecelik dönüş yapmak zorunda kalıyor.
  • İstanbul Boğazı'ndaki ani sisler, alt ve üstdeniz akıntıları ve rüzgâr ciddi risk oluşturuyor.
    Bakanlıklar seferber
    ANKARA - Çevre Bakanlığı Rusya'nın nükleer atıkları Boğazlar'dan geçirmesini önlemek için, Denizcilik, Dışişleri ve Adalet bakanlıklarıyla çalışma başlattı. Bakanlık ayrıca uluslararası çevreci kuruluşlardan destek isteyecek. Çevre Bakanı Fevzi Aytekin, 1994 tarihli Basel Sözleşmesi'nin AB ve OECD üyesi ülkelerin diğer ülkelere tehlikeli atık ihracatını engelleme amacını taşıdığını vurgulayarak, "AB üyesi ülkelerden Rusya'ya atık ihracı yasaktır" dedi. 1996'da 20 ülkenin imzaladığı Barcelona Sözleşmesi ek protokolünün de nükleer atıkların taşınmasını önlediğini söyledi. (aa)