Bu Galata'yı tanıdınız mı?

Türkiye'de ilk kez kullanılan 'Space Syntax' yöntemi ile tarihi Galata bölgesinin kentsel dönüşüm projesi hazırlandı.
Haber: TİMUR SOYKAN / Arşivi

İSTANBUL - Türkiye'de ilk kez kullanılan 'Space Syntax' yöntemi ile tarihi Galata bölgesinin kentsel dönüşüm projesi hazırlandı. Galata'nın nasıl bir kentsel dönüşüm yaşaması gerektiği ve planların uygulanması halinde nasıl sonuçlar alınacağı bilgisayar ortamında simülasyon yoluyla değerlendirildi.
Proje kapsamında Galata'da yaya yolları oluşturulacak, araç trafiği azaltılacak, kültür turizmine yönelik yatırımlar teşvik edilecek, binalar onarılacak.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Şehircilik Atölyesi (İŞAT) ve İstanbul Teknik Üniversitesi Çevre Şehircilik ve Uygulama-Araştırma Merkezi, bir süredir, Türkiye'nin ilk kentsel dönüşüm ve canlandırma projesi üzerinde çalışıyor. Amaçları tarihi özelliklerine karşın büyük bir çöküş yaşayan Galata'yı, insan hareketliliğini artırarak canlandırmak. Uzmanlar bunun için Galata'nın dünü, bugünü ve yarınını insan ölçeğinde test ederek inceledi.
Bin sayfalık rapor hazırlandı
Sorunları detaylı bir şekilde tespit eden İTÜ Çevre ve Şehircilik Uygulama-Araştırma Merkezi'nden Prof. Dr. Sema Kubat ve ekibi ile İŞAT yetkilileri, daha önce Londra ve Paris'te kullanılan ve çok olumlu sonuçlar veren Space Syntax yöntemi ile verileri değerlendirdi. Bin sayfalık bir rapor ile çözüm önerileri üretildi.
Galata bölgesinin tarihi geçmişini ortaya koyan eski harita ve dokümanlar, tescilli eserlerin tespit edildiği paftalar, arazi kullanım etütleri, bina cins ve kaliteleri, mülkiyetleri ve daha pek çok veri tek tek incelendi. Uygun görülen yol güzergâhlarındaki yaya ve araç trafiği sayımları yapıldı.
Bölgenin şu andaki hali...
Bu çalışmalar Galata'nın köhne bir durumda olduğunu ortaya koyuyordu. Galata'nın arasında bulunduğu İstiklal Caddesi ve Karaköy'de saatte 50 bin kişilik bir yaya hareketliliği yaşanırken bu kişilerin sadece 10'da birinin Galata'ya geldiği belirlendi. Tarihi binaların çoğunluğu çürümeye terk edilmişti. Binalarda bölgenin kültür ve turizm potansiyeline uyumlu olmayan elektrikçiler, avizeciler ve ağır iş atölyeleri yer aldığı, dar sokaklarda sürekli bir karmaşa yaşandığı, tespit edildi. Yaya ve taşıt trafiğinde önemli sorunlar sürüyor.
İnsan hareketliliğinin artırılması ile bir gelişme hedeflenen 'Galata Kentsel Sit Alanı ve Çevresi Kentsel Dönüşüm Projesi'nin uygulanması halinde Galata'nın pek çok bölgesi araç trafiğinden arındırılacak.
İstiklal Caddesi ile Karaköy'ü bağlayan ve Galata Meydanı'ndan geçen cadde, görsel olarak çekici bir yaya yoluna dönüştürülecek. Bu yol iskelelerden İstiklal Caddesi'ne kadar uzanan bir süreklilik taşıyacak.
Metro ve yaya trafiği birliği
15 Kasım 2003 tarihinde Neve Şalom Sinagoğu'na düzenlenen bombalı saldırıda hasar gören Büyük Hendek Caddesi de yaya yoluna dönüştürülecek. Galata Meydanı'na da araçlar giremeyecek.
Bu yollar için güzelleştirici-iyileştirici tasarım önerileri hazırlandı. Yeni metro istasyonunun yaya ulaşımı açısından önemi de gözönünde bulunduruldu. Çoğunlukla yayalara yönelik açık alanlar oluşturulacak.
Araç trafiği bu çerçevede azaltılacak.
Avizecilerin yerine butik oteller
Proje kapsamında Galata'nın geleceği turizmde görülüyor. Tarihi bina ve yapıları ile Galata çok büyük bir kültür turizmi potansiyelini barındırıyor. Bunun için binalar, tarihi özellikleri korunarak onarılacak.
Avizeciler ve elektrikçiler gibi bölge ile uyumsuz olan işletmelerin yerine butik oteller, hediyelik eşya dükkânları, kafetaryalar, eğlence yerleri açılması teşvik edilecek.
Halihazırda bölgede bulunan müzik enstrümanlarının satıldığı işletmelerin sayısının artırılması hedeflenecek. Proje, Galata ve çevresindeki 2 bin binayı etkileyecek.
Galata ve çevresinin çok büyük kültür turizmi potansiyelinin olduğunu belirten Kentsel Dönüşüm ve İŞAT Müdürü Lütfi Altun, "Bu çok büyük çalışma. İlk sonuçlara göre yayalaştırılacak yerler, iskele yerleri, yaya üstünlükleri ve hangi fonksiyon değişiklikleri olacağı belirlendi. Şimdi projemizi anıtlar kuruluna sunacağız" dedi.
15 Kasım 2003 tarihinde düzenlenen bombalı saldırılarda büyük hasar gören Büyük Hendek Caddesi, projenin pilot uygulaması olacak. Bir yanında yeni metro istasyonu olan diğer yanında Galata Kulesi yükselen tarihi caddede bulunan bakımsız binalar onarılacak. İlk olarak 80 binanın restorasyonu gereçkeleştirilecek. Kültür turizmine yönelik yatırımlar yapılacak.
Projede önemli rol oynayan 'Space Syntax' yöntemi şehirsel gelişmenin incelenmesi ve tasarlanmasına yardımcı oluyor.
AB destekli yöntem
Bilgisayar ortamında uygulanan yöntem sayesinde özellikle yaya ve taşıt hareketlerinin önerilen tasarım üzerinde ne gibi etkilerinin olacağını simülasyon tekniğiyle tek tek belirliyor. Böylece projeler uygulanmadan önce, sonuçları bilgisayar ortamında görülüyor. Avrupa Birliği'nin desteklediği yöntem, pek çok kentte uygulanıyor.
Kentsel Dönüşüm ve İŞAT Müdürü Lütfi Altun, "Önerileri bilgisayara yüklediğimizde mekanizmayı bitmiş gibi görüyoruz. Projemiz bitmiş aradan üç sene, beş sene geçmiş gibi test edebiliyoruz. Bunun için 'yap-boz' olmuyor. Kaynaklar boşa harcanmıyor. Verileri yüklediğinizde bilgisayar sonuçlarını veriyor" diye konuştu.