Çifte sandık mı 2015 mi?

Çifte sandık mı 2015 mi?
Çifte sandık mı 2015 mi?
Başbakan, son tarih olarak martı gösterdi ama yeni anayasada uzlaşma olasılığı az. Uzlaşamama ihtimaline karşı AK Parti'nin yol haritası ise belli.
Haber: ÖMER ŞAHİN - omer.sahin@radikal.com.tr / Arşivi

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ’ın yeni anayasa için takvim ve uzlaşma tarihi vermesi yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Bütün partiler ‘Masadan kalkan taraf olmayacağız’ sözü verse de 2013 yılında yeni anayasa kolay görülmüyor. Laiklik, yargı reformu, vatandaşlık tanımı, başkanlık sistemi gibi başlıklarda 4 parti arasında derin görüş ayrılığı bulunuyor. İplerin ‘kimlik’ başlığında kopması dolayısıyla ‘masa’nın dağılma riski Başbakan Erdoğan’ın işaret ettiği mart ayına kadar uzlaşmayı pek de mümkün kılmıyor.
Erdoğan’ın “Uzlaşma olmazsa kendi taslağımızla referanduma gideriz” söylemi de kendi içinde zorluklar barındırıyor. AK Parti’nin önünde anayasayı uzlaşmayla, uzlaşmasız çıkarma ve askıya alma gibi 3 seçenek bulunuyor. AK Parti kulislerinde yeni anayasanın geleceği ve izlenecek yol haritasına ilişkin konuşulan senaryolar şöyle:
MASAYI KİM DAĞITACAK: Yeni anayasa çalışmasını AK Parti, CHP , MHP , BDP eşit katılımıyla sürüyor. Şu ana kadar 20’ye yakın maddede uzlaşma sağlandı. 4 parti sık sık “Masadan kalkan taraf olmayacağız” dese de anayasa masası her an dağılabilir. Yargı, başkanlık sistemi, laiklik, vatandaşlık tanımında görüş ayrılığını gidermek kolay olmayacak. İplerin ‘kimlik-vatandaşlık’ başlığında kopacağı tahmin ediliyor.
80 MADDELİK AK TASLAK: 4 Partinin bütün maddelerde uzlaşma sağlaması imkânsız. Eğer bu süre içerisinde uzlaşma sağlanamazsa AK Parti kendi taslağını hazırlayacak. AK Parti’nin anayasa taslağı en fazla 100 madde olacak. Komisyonda uzlaşılan bazı maddeler üzerinde de oynanacak. Daha önce Prof. Dr. Ergun Özbudun başkanlığındaki akademik heyete hazırlatılan ‘Sivil Anayasa Taslağı’ ile TBMM Anayasa Komisyonu Bakanı Burhan Kuzu’nun çekmecesinde duran 50 maddelik taslaktan da yararlanılacak.
AYNI KAREYE GİRMEK İSTEMİYORLAR: Siyasal aritmetik AK Parti’siz anayasaya izin vermiyor. AK Parti’nin ilk tercihi CHP ve MHP’nin kurumsal, BDP’nin bireysel desteği. AK Parti, ‘vatandaşlık’ başlığında MHP’ye göre daha uzlaşabilir olmasına karşın BDP ile ikili görüntüden uzak duruyor. ‘kimlik’ konularında MHP ve CHP‘nin anlaşması da zor. Bu yüzden 2’li ve 3’lü ittifak en az 4 partinin uzlaşması kadar zorluk taşıyor.
330 İSTİFALARI GELEBİLİR: AK Parti,’nin anayasa taslağını referanduma sunmak için 330 oya ihtiyacı olacak. Şu anda oy kullanabilen 325 vekili olan iktidar partisi olası firelere karşı en azından 10 milletvekili desteğini garantilemek zorunda. Bunun için son bir umut olarak muhalefetin kapısı çalınacak. Masa dağıldıktan sonra ikili, üçlü uzlaşma da kolay olmayacak. AK Parti’de CHP ve BDP’den bazı milletvekillerinin anayasaya destek vereceği beklentisi yaygın. Birgül Ayman Güler olayı CHP’nin kırılganlığını gösterdi. Hatta, CHP ile MHP’den AK Parti’ye geçişler olabileceği bile konuşuluyor. Başka seçenek de anayasa oylamasının ‘gizli’ olmasını öngören maddenin değiştirilmesi.
ÇİFTE SANDIK KURULABİLİR: Anayasa paketinin referanduma taşınabilmesi halinde çifte sandığın kurulması gündemde. AK Parti’de referandumun yerel seçimin yapılacağı Mart 2014 ya da Cumhurbaşkanlığı seçiminin yapılacağı aynı yılın ağustos ayında yapılabileceği söyleniyor. AK Parti, muhalefetin desteğini alabilmek için tartışmalı maddelerde seçenek olasılığı veren paketi de tartışıyor. Bu model için yasal düzenleme gerekebileceği belirtiliyor
YARGIYA NEŞTER: AK Parti’nin taslağı Başkanlık Sistemine göre dizayn edilecek. En büyük sürpriz 12 Eylül 2010 referandumunda kabul edilen yargıya ilişkin köklü değişime yeni bir neşter atılması olacak. Erdoğan’ın rahatsızlığını gizlemediği yargının yapı ve işleyişinin değiştirilmesi düşünülüyor. Bunun için HSYK ‘Hâkim’ ve ‘Savcılar’ olarak iki ayrı kurula ayrılacak. HSYK üyeleri de tıpkı RTÜK’te olduğu gibi TBMM tarafından seçilecek.
ANAYASA, 2015 SONRASINA: AK Parti kulislerinde konuşulan en güçlü seçeneğe göre yeni anayasanın bu dönemde çıkması neredeyse imkânsız. AK Parti bütün seçenekleri tüketecek. Başbakan Erdoğan, mevcut yasayla Çankaya Köşkü’ne çıkacak. Cumhurbaşkanı adaylığı sürecinde en büyük taahhüdü sivil, özgür anayasa olacak. Erdoğan sonrası AK Parti de 2015 yılında yapılacak genel seçime anayasa kampanyası ile girer.