Çizgilerle insan hakları rehberi

Okullardaki insan hakları ihlalleri, eğitim sistemi ve öğrencilerin sorunları, çizgi roman oldu.
Haber: UMAY AKTAŞ SALMAN / Arşivi

İSTANBUL - Okullardaki insan hakları ihlalleri, eğitim sistemi ve öğrencilerin sorunları, çizgi roman oldu. Okullarda yaşananları gerçek kahramanlarıyla anlatan kitabın amacı, öğretmenlerin, eğitime ve öğrencilerine insan hakları açısından daha duyarlı yaklaşmasına yardımcı olmak.
Tarih Vakfı'nın 'Ders Kitaplarında İnsan Hakları Projesi' kapsamında
'İnsan Haklarına Saygılı Bir Eğitim Ortamına Doğru' adıyla hazırlanan çizgi roman, Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü Başkanı Prof. Dr. Fatma Gök ve Robert Koleji Psikolojik Danışmanlık Bölümü koordinatörü Dr. Alper Şahin tarafından yazıldı. Çizimler ise Cemal Eker'in.
Herkese ders
Yedi bölümden oluşan kitabın birinci bölümünde, öğretmenin okula taşıdığı
olumlu ve olumsuz durumlar, öğretmenin değerleri arasındaki bölünmüşlük anlatılıyor. İkinci bölümde öğrencinin gözünden okulda yaşananlar ve öğrencinin okul dışında yaşadığı şiddet dile getiriliyor.
Üçüncü bölümde sadece okulun mekânsal özellikleri var. Diğer bölümlerde de öğretmenlerin eğitim anlayışları, okulda yaşanan insan haklarına aykırı uygulamalar, öğretmenlerin değişime tepkileri ve değişimin olumlu sonuçları anlatılıyor.
Kitapta kutucuklar içinde öğretmenlerin yanıtlaması için sorular bulunuyor. Bu sayede öğretmenlerin yaşananları kendi yaşadıklarıyla kıyaslamaları ve düşünmeleri sağlanıyor. Resimler arasında yer alan kırmızı kutularda ise kitabın özünü oluşturan insan haklarına dair, ulusal ve uluslararası belgelere ait maddeler var.
İki simge: Ağız ve göz
Örneğin öğretmenin 'Çingene' diye öğrenciyi aşağıladığı bir karenin hemen altında, bu konuyla ilgili 'Çocuk Haklarına Dair Sözleşme' ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki maddeler yer alıyor.
Yazılanların dışında sadece resimlerin bile mesaj verdiği kitabın en ilginç karakterleri, ağız ve göz. Sadece ağız ve göz olarak çizilen karakterler, okulda yaşananlara dışarıdan bakıp yorum yapıyor ve okuyucuyu düşünmeye sevk ediyor.
Yazarlardan Fatma Gök, bu karakterleri şöyle yorumladı: "Onlar birçok kişinin görüp de söyleyemediği şeyleri söylüyor. Onlarla okul hayatı içinde kanıksanmış şeyleri deştik. Öğretmen bu kitabı aldığı zaman, kendini içinde bulsun, katılsın istedik. Mesela ilk bölüm kadın öğretmenin
evindeki, 'Anne', 'Hanım gömleğim nerede' sesleriyle başlıyor. Bu iki kelime kadın öğretmenin bölünmüşlüğünü gösteriyor."
Gerçeklerden yola çıkıldı
Diğer yazar Alper Şahin de, kitapta gerçek olay ve karakterlerin yer aldığını söyledi. Şahin, kitapla ilgili şunları anlattı:
"Bu tiplemeler bizim hayal ürünlerimiz değil. Öğretmenlerin gerçek sözlerinden yola çıkarak, bu tipler yaratıldı. Kitaptaki bazı cümleler, öğretmenlerin cümleleri.
Kitabın dilsiz olan yanları da var. Mesela üçüncü bölümde gerçek bir okulun fotoğraf karelerinden resimler çizildi. Oraya sözleri, o bölümü inceleyenler yazacak.
Böylece dillendirilmemiş bir resmi dillendirdikleri zaman, bu sorunlara yabancı kalmayacaklar. Kitapta öğretmenler tek başına değil, çocuklarla birlikte bir şey yaptıkları zaman dönüşüm başlıyor. İşte kitap da burada sona eriyor. Çünkü hayatta dönüşüm hiçbir zaman bitmez."