@idrisemen

Cizre: Hendek savaşından adım adım 90'lara!

Cizre: Hendek savaşından adım adım 90'lara!
Cizre: Hendek savaşından adım adım 90'lara!
Sokak çatışmalarıyla gündemden düşmeyen Cizre'de yüzlerce hendek gerilimin devam edeceğini gösteriyor. Cizreliler, "Kobani'ye destek eylemlerinden beri rahat bir nefes alamadık. İlk hendek 6-7 Ekim'de polis operasyonlarını engellemek için kazıldı. Ondan sonra da Cizre 90'lara geri döndü" diyor.
Haber: İDRİS EMEN - idris.emen@radikal.com.tr / Arşivi

CİZRE - Şerafettin Elçi havalimanına iner inmez gazeteci olduğumu söylediğimde çevremi saran taksi şoförleri yolculuk için benden alacakları paradan çok Cizre’deki olaylar hakkında konuşmayı tercih ediyor. Herkes aynı soruyu soruyor, ‘Burada bir savaş var. Günlerdir burayı yazan çizen yok. Neden bu kadar geç geldiniz?’



Cizre’ye girdiğimizde burnumuza yoğun bir biber gazı kokusu geliyor. Kepenklerin kapalı olduğu şehirde insanlar mecbur olmadığı sürece dışarı çıkmıyor. Eczaneler ve fırınlar dışında neredeyse her yer kapalı. Kısa bir moladan sonra olayların şiddetli olduğu Cudi Mahallesi’ne gidiyoruz. Cudi Mahallesi aynı zamanda 90’larda köylerini terk edip Siirt, Eruh, Mardin ve Kızıltepe ovasından Cizre’ye göç eden on binlerce insana ev sahipliği yapıyor. Neredeyse şehrin dörtte birlik nüfusuna sahip Cudi mahallesinin sokaklarında gezerken göze ilk çarpan duvar yazıları oluyor. ‘YDG-H’, ‘Diren Kobani', ‘Devrimin öncü gücü YDG-H’ gibi duvar yazıları 'bölge'de hangi gücün etkili olduğunu bağıra bağıra ilan ediyor. Hemen her sokağında hendekler bulunan Cudi Mahallesi’nde ilk hendek Kobani’ye destek eylemlerinin başladığı 7 Ekim’de kazılmış.


İşte hendek işte Cizre!



KOBANİ: BAŞLANGIÇ!
IŞİD saldırıları sonrasında binlerce Ezidi ile Suriye Kürtlerinin göç ettiği Cizre, YPG’nin kontrolünde bulunan Suriye’nin Dêrik şehrinin sınırında bulunuyor. Hemen her aileden bir veya birden fazla kişinin YPG saflarında yer aldığı Cizre’de ayda en az bir YPG’linin cenazesi toprağa veriliyor. Hatta Cizre’ye geldiğimiz 8 Ocak’ta da Kobani’de hayatını kaybeden Cizreli bir gencin cenazesi toprağa veriliyordu. İşte bu nedenle IŞİD’in Kobani’ye saldırması sonrasında Cizre’de de Kobani’ye destek amaçlı eylemler yapıldı. 6-7 Ekim olaylarından sonra polisin Cudi Mahallesi’ne kapsamlı bir operasyon yapacağı dedikodusu üzerine ilk hendek kazılmış. Ardından gelişen olaylar neticesinde Cizre’nin beşte üçüne denk gelen Sur, Nur ve Cudi mahallelerine yaklaşık iki metre derinliğinde, sokağı ikiye bölen yüzlerce hendek kazılmış. Bu mahalleleri merkeze bağlayan sokaklardan sadece dördü açık. Diğerleri ise hendeklerle araç trafiğine kapatılmış. Hendek kazarak mahallenin kendini savunmaya çalıştığını söyleyen mahalleli Abdullah Y., "Cizre’de her aileden biri YPG’de savaşıyor. IŞİD’in Kobani’ye saldırması ve Türkiye ’nin buna sessiz kalması bölge halkını derinden sarstı. Dolayısıyla 6-7 Ekim olayları burada da başladı. 6-7 Ekim olaylarından sonra eyleme karışanlara polis operasyonu yapılacağı dedikodusu gençlerin hendek kazmasına neden oldu" diyor. 





KOBANİ EYLEMLERİ HİZBULLAH-PKK ÇATIŞMASINA DÖNÜŞTÜ

6-7 Ekim olaylarında Güneydoğu’da HÜDA-PAR da sahneye çıkınca Cizre’de film geriye sarmaya başladı. 90’lı yıllarda Hizbullah ile PKK arasında sokak çatışmaları yaşanıyordu. Cudi mahallesi PKK'nın, Nur mahallesi Hizbullah'ın, diğer mahalleler ise devletin kontrolündeydi. O dönemi andıran sokak çatışmalarından ilki 27 Aralık 2014 tarihinde başladı. HÜDA-PAR’lıların yoğun olarak yaşadığı Nur Mahallesi’nde YDG-H ile HÜDA-PAR arasında yaşanan çatışma sonucunda 4 kişi hayatını kaybedince, YDG-H üyelerinin örgütlü olduğu Sur ve Cudi mahallelerine yüzlerce hendek kazıldı. Akreplerin 24 saat nöbet tutup sürekli devriye gezdiği Nur Mahallesi’nde oturan bir vatandaş, "27 Aralık’tan beri geceleri kimse sokağa çıkmıyor. Her gece silah sesleri duyuyoruz. Gündüzleri ise biber gazından dolayı dışarı çıkamıyoruz. Her gün birileri ölüyor ama neden ve kimin tarafından öldükleri tespit edilemiyor. İnsanlar kendi mahallesinden çıkıp başka bir mahalleye gidemiyor. Resmen 90’lı yıllara geri döndük" diyor. 



27 Aralık'ta HÜDA-PAR-PKK çatışmasının yaşandığı alan...


HENDEK KALKTI ÜMİT ÖLDÜ
6 Ocak’ta 14 yaşındaki Ümit Kurt’un kalbinden vurularak öldüğü Ziraat sokağına gidiyoruz. Sokak sakinleri hendeğin kapatılması için gayri resmi bir uzlaşmanın sağlandığını savunarak, "Önce buradaki hendeğin kapatılacağı duyuruldu. Ardından hendek kapatılmaya başlandı. Ancak daha tam kapatılmadan sokağa giren bir zırhlı araç rastgele halkı taramaya başladı ve Ümit Kurt da kalbinden vurularak hayatını kaybetti" diyor. Ümit Kurt’un vurulmasından sonra hendeklerin kapatılmamasını isteyen mahalleliler, "Eğer bu hendekler kapandıktan sonra yine insanlar hayatını kaybedecekse kapanmasın. Bu hendeklerin kapanması için tarafların uzlaşması lazım" diyor. 



Ümit Kurt'un vurulduğu sokaktaki hendek...



ESNAF KEPENK KAPATIYOR MEMUR TEDİRGİN
Olaylar nedeniyle sürekli kepenk kapatmak zorunda kalan bölge esnafı ise, "Bu sabah dükkanları açtık. Öğlen cenaze var diye kapattık. Şimdi tekrar açıyoruz. Kepenk kapatma bizim ekonomimize zarar veriyor ama bu ölenler de bizim çocuklarımız. Onların yaşamı bizim kazancımızdan daha önemli" diyor. Cizre’de zorunlu görevini yapan bir memur ise, "Benim yaşadığım mahallede nadir çatışma olsa da yine de sokağa çıkmaya korkuyoruz. Ailemiz her gün bizi arayıp durumumuzu soruyor. Mecbur olmasaydım burada kalmazdım" diyor. 



ÖĞRENCİLER OKULA GİTMİYOR
Çatışmalara rağmen söz konusu mahallelerde okullar açık. Ancak öğrenciler düzenli olarak okula gitmeye çekiniyor. Özel bir dershanede öğretmenlik yapan Salih Gökalp ise yaşanan olayların eğitimi engellediğini belirterek sözlerine şu şekilde devam ediyor: "Olaylarda hayatını kaybedenlerin çoğu lise çağındaki çocuklar. Aileler, ‘oğlum öleceğine cahil kalsın’ diyerek çocuklarını okula yollamıyor. Zaten çıkan olaylardan dolayı öğrenciler istese de bazen okula gidemiyor." (Radikal)




İdris Emen'in Cizrelilerin anlatımları ile çizdiği 'çatışma haritası'