Çocuk haklarının kâğıt üstünde kalan serüveni

Çocuk haklarıyla ilgili Türkiye'de geçen yüzyılın başından bu yana pratikte fazla karşılığını bulmasa da çeşitli çalışmalar yürütüldü. Bunlar özetle şöyle:

İSTANBUL - Çocuk haklarıyla ilgili Türkiye'de geçen yüzyılın başından bu yana pratikte fazla karşılığını bulmasa da çeşitli çalışmalar yürütüldü. Bunlar özetle şöyle:

  • Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan'ı çocuklara bayram olarak armağan ettiği gibi, 11 Aralık 1928'de Cenevre Beyannamesi'ni de imzaladı.
  • 1949 yılında 5387 Sayılı Korunmaya Muhtaç Çocuklar Hakkındaki Kanun yürürlüğe girdi. Bu kanun 1957 yılında 6972 Sayılı Korunmaya Muhtaç Çocuklar Hakkındaki 2. Kanun'la yürürlükten kaldırılmış ve yerel yönetimleri, koruma birliklerini kurmak ve korunmaya muhtaç çocuklara bakmakla yükümlü kılındı.
  • 1983'te, Milli Eğitim, Koruma Birlikleri ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından götürülen hizmetlerde bütünlüğün sağlanması için Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü kuruldu.
  • Türkiye BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni 29-30 Eylül 1990'da imzalayıp, 9 Eylül 1994 tarihinde onayladı. Sözleşme 27 Ocak 1995'de Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu sözleşmeyle, çocuklara özgü kanun, usul ve makamlar oluşturma gerekliliği Türkiye için de bir yükümlülük haline geldi.
  • 2001'de yargılama, velayet ve diğer adli konularda çocukların haklarını gözeten özel düzenlemeler yapılmasını öneren Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin ekli beyanına ilişkin sözleşme yasalaştı. Aynı yıl çıkarılan bir yasa ile çocukların onların sağlık, güvenlik veya ahlaki gelişmeleri açısından zararlı olan işlerde çalıştırılmalarını engellemeye yönelik ILO Sözleşmesi kabul edildi.
  • Türkiye 2002 yılında yasalaştırdığı bir sözleşme ile de, çocuk satışı, çocuk fahişeliği ve çocuk pornografisinden, çocukların korunmasını güvence altına alınması gereken önlemleri artırmayı taahhüt etti.
  • 2003 yılında ise çocuk ticaretinin önlenmesine, durdurulmasına ve cazalandırılmasına ilişkin bir uluslararası sözleşme yasa haline getirildi.
  • Çocuklara ilişkin temel düzenleme 2005'te gerçekleşti ve Çocuk Koruma Yasası çıkarıldı. Yasa ile dağınık haldeki mevzuat tek metin haline getirildi ve uluslararası sözleşmelere uyumu sağlandı. Yasa ile korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında alınacak tedbirler ile suça sürüklenen çocuklar hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerinin usul ve esasları yeniden düzenlendi.


    Haklarınızı öğrenin!
    1. Tüm çocuklar tarafından ayrım gözetmeksizin haklara eşit biçimde sahiptir.
    2. Çocuklar sağlıklı yaşamak, güvenlik içinde bulunmak, hiçbir yoksulluk çekmemek hakkına sahiptir.
    3. Çocuklar ihtiyaçlarına ve yeteneklerine uygun bir eğitim ve öğrenim görme hakkına sahiptir.
    4. Çocuklar oynama, dinlenme ve sanat etkinliklerinde bulunma hakkına sahiptir.
    5. Çocuklar kendilerini ilgilendiren her konuda görüşlerini belirtme ve karara katılma hakkına sahiptir.
    6. Çocuklar şiddetten, istismardan ve sömürüden korunma hakkına sahiptir.
    7. Çocuklar bilgilere ulaşma ve kendi görüşlerini (düşüncelerini) yayma hakkına sahiptir.
    8. Çocuklar özel hayatına ve onuruna saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
    9. Çocuklar silahlı çatışmada ve mülteci durumda özel olarak korunma hakkına sahiptir.
    10. Engelli çocuklar hayata aktif katılabilmek için bakım ve destek görme hakkına sahiptir.