'Çok ayıp!' cezası

Muğla'da İ.Y'ye hakaret ettiği gerekçesiyle bu kişinin hâkim olan annesinin şikâyeti üzerine hakkında altı aya kadar...
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - Muğla'da İ.Y'ye hakaret ettiği gerekçesiyle bu kişinin hâkim olan annesinin şikâyeti üzerine hakkında altı aya kadar hapis istemli dava açılan 11 yaşındaki kız çocuğu E.D hakkındaki dava, dikkatleri yeniden çocuk ceza hukukuna çevirdi.
Adalet Bakanlığı'nca kısa süre önce bitirilen Türk Ceza Kanunu (TCK) tasarısı taslağı, bu konuda çok köklü değişiklikler içeriyor. Taslak, cezadan muafiyet yaşını 11'den 12'ye çıkarıyor. Buna göre 12 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında soruşturma ve dava açılıp ceza verilemeyecek.
İlk kez 12 yaşını bitirip 15 yaşını bitirmemiş çocuk suçlulara 'ayıplama' (tekdir) cezası da öngören taslak, 12 yaşını bitirmemişlerle ilgili olarak ancak cezası üç yılın üzerinde olan suç işlemeleri halinde işlem yapılmasını, o durumda bile önce hapis cezası istemek yerine, koruyucu eğitici tedbirlerle, zorunlu çalışma-ikâmet gibi disiplin tedbirleri verilmesini öngörüyor.
Yeni düzenleme yürürlüğe girmiş olsaydı, 11 yaşındaki E.D. yargıç karşısına çıkmayacaktı.
İşte Bakanlar Kurulu'na sevk aşamasında olan ve ilk kez 'Çocuk ve Küçüklere İlişkin Hükümler' özel başlıklı bölüm içeren TCK tasarısı taslağında getirilen yeni düzen:
Aileye haber
12 yaşını bitirmiş 15 yaşını bitirmemişler
'çocuk', 15 yaşını bitirmiş 18 yaşını bitirmemişler 'küçük' sayılacak. Bunlara verilen cezalar ayrı ayrı belirlenecek. 18 yaşını bitirmemiş (daha önce 15 yaşa kadar idi) zanlı çocukların tümü Çocuk Mahkemesi'nde yargılanacak.
12 yaşını bitirmemiş çocuklar hakkında soruşturma yapılamayacak, ceza verilemeyecek.
Suç işlediklerinde okul, polis veya savcı konuyu ailesine bildirmekle yetinecek.
Önce tedbir, sonra ceza
12 yaşını bitirmemişler hakkında ancak cezası üç yıldan fazla olan suçlar nedeniyle soruşturma yapılacak. Bu durumda da önce koruyucu-eğitici-tedavi edici veya disiplin tedbirleri alınacak. Ancak bu tedbirlerden sonuç alınamadığında 'küçük ve çocuğa özgü cezalar' verilecek.
Çocuklara uygulanacak disiplin tedbirleri şöyle sıralandı:

  • Tekdir (Ayıplama).
  • Çocuğun yükümlülüklere tabi kılınması (Mahkemelerin belirlediği yerde ikâmet, belirli aile, yuva veya kurumda yaşama, bir çıraklık veya diğer uğraşı kabul, bir hizmeti yerine getirme, belirli kişilerle ilişkiden ve belirli yerlere gitmekten kaçınma, suçunun neden olduğu zararı elinden geldiğince karşılama, kamu niteliğindeki kuruma yardım),
  • Kamuya yararlı işte çalıştırma,
  • Para cezası,
  • Çocuklara ve küçüklere özgü hapis cezası...
    Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suç işleyen çocuğa 9 yıldan 12 yıla, aynı suçu işleyen küçüğe 14 yıldan 20 yıla, müebbet hapislik suç işleyen çocuğa 7 yıldan 9 yıla, aynı suçu işleyen küçüğe 9 yıldan 12 yıla kadar hapis verilecek. Diğer suçları işleyen çocukların cezalarının üçte ikisi küçüklerin cezalarının ise yarısı indirilecek.
    Ayıplama nasıl olacak?
    Taslakta ilk kez çocuk suçlulara uygulanacak tedbirler arasında 'ayıplama' cezasına yer veriliyor. Taslak, bu konuyu şöyle düzenliyor: "Tekdir, çocuk mahkemesinin, fiilin haksızlığını belirterek, eyleminin kötülüğünü güçlü biçimde vurgulayarak çocuğu ayıplamasıdır. Çocuk kural olarak yasal temsilcilerinin huzurunda tekdir edilir.
    Bu tedbire yalnızca para cezasını veya bir yıldan az hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlendiğinde başvurulabilir."
    Taslağın gerekçesinde Türkiye'nin yeni tanışacağı bu disiplin cezasının nasıl uygulanacağına da şöyle açıklık getiriliyor:
    "Tekdirin içeriğini mahkeme takdir eder. Mahkeme çocuğa yaptığı tekdirde onun dikkatini, fiilin toplum ve suç mağduru bakımından neden olduğu zararlara çekmelidir.
    Tekdiri yazılı veya sözlü olarak yapmak mahkemenin takdirindedir. Tekdirin temel amacı çocuğu işlediği hukuka aykırılık konusunda vicdan muhasebesi yapmaya yöneltmektir."