Çokuluslu bir kredi hikâyesi

'Güneydoğu'nun Efes'i, Artuklu, Roma, Bizans, Sasani, Arap medeniyetlerine başkentlik yapmış Hasankeyf'in sulara gömülme kararı GAP kapsamında alındı.

'Güneydoğu'nun Efes'i, Artuklu, Roma, Bizans, Sasani, Arap medeniyetlerine başkentlik yapmış Hasankeyf'in sulara gömülme kararı GAP kapsamında alındı.
Enerji Bakanlığı 1996'da 'yap-işlet-devret' modeliyle ihaleye çıktı. İhalede sonuç alınamaması üzerine, iş İsviçre konsorsiyumu
olan Sulzer Hydro ve Asea Brown Bowarie (ABB) Power Generator'a verildi. 1.52 milyar dolara mal olacak ve 1200 megavat gücünde hidroelektrik santral kurulmasını da
içeren proje için konsorsiyum, İngiltere'den Balfour Beatty, İtalya'dan Impregilo, İsveç' ten Sanska ve Türkiye'den de Nurol, Kiska ve Tekfen'i yanına alarak, konsorsiyumda işbölümü oluşturdu. Konsorsiyum 1998' de Almanya, Avusturya, İtalya, İsviçre,
İngiltere, ABD; Japonya, Portekiz hükümetlerine kredi garantisi için baş vurdu.
'İsviçre'den garanti'
İsviçre hükümeti, 30 Kasım 1998'de 260 milyon dolarlık krediyle ilgili Sulzer Hydro ve ABB'nin garanti istemini onayladı. Uluslararası kredi garantörleri de, aynı günlerde Ilısu projesiyle ilgili birçok kez toplanarak ortak karar almaya çalıştı. Ancak İsviçre garantiyi verirken, projenin uluslararası standartlara uygun yürütülmesini şart koştu.
Garatinin işlerlik kazanabilmesi Türkiye, Ilısu Konsorsiyumu ve garantörlerin projenin uluslararası standarda uygun yürütülüp yürütülmediğini denetleyecek olan bir 'uluslararası gözlem heyeti'nin oluşturulmasına bağlıydı. Ancak Türkiye 2000'de bunu içişlerine müdahale olarak kabul edip reddetti.
Bu aşamada konsorsiyumda yüzde 24'le en büyük hisseye sahip Sanska şirketi ihaleden çekildiğini açıkladı. Kararın ardında
'çevresel kaygılar' olduğu açıklanırken, asıl sorunun kontratla ilgili olduğu öne sürüldü.
Siyasal koşul
Geçen yıl eylülde de, bu kez İsviçreli Sulzer Hydro ile Türk hükümeti arasında finansman konusunda ciddi boyutlara ulaşan önemli sorun çıktı. Başlangıçta 2 milyar dolar olarak öngörülen yapım maliyeti konusunda konsorsiyum 1.6 milyar dolara in-
dirme önerisinde bulunuldu. Türkiye ise, 1.4 dolara taraflara yapılabileceğini bildirmiş, orta yol olan 1.52 milyar dolarda anlaşılabileceği ortaya çıkmıştı. Konsorsiyumun öne çıkan bir diğer grubu
İngiliz Balfour Beatty ise 200 milyon pound'u (yaklaşık 280 milyon dolar) ülkelerinin Eximbank'ından sağlayacaktı.
Kredi için başvuru yapılan diğer ülkelerde ise inceleme halen sürüyor.