Cüce tsunami!

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin birlikte yaptığı bir araştırma sonunda, Marmara Denizi'nde 6.8 büyüklüğünde bir deprem sonrası 'tsunami' oluşacağı ve kıyılara zarar vereceği iddia edildi.

İSTANBUL - Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin birlikte yaptığı bir araştırma sonunda, Marmara Denizi'nde 6.8 büyüklüğünde bir deprem sonrası 'tsunami' oluşacağı ve kıyılara zarar vereceği iddia edildi.
ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Deniz Mühendisliği Araştırma Merkezi Başkanı Doç. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner, Japonya Tohuku Üniversitesi Afet Kontrol Araştırma Merkezi'nde geliştirilen bir metodu kullanarak olası deprem senaryosu geliştirdiklerini söyledi. Yalçıner, , 'Adalar fayının 4.5 düşey atılımla kırılması (6.8 büyüklüğünde deprem) ve bununla beraber Çınarcık çukurunda 2.5 metre düzeyinde çökme oluşturulması durumu'na göre oluşacak 'tsunami'nin etkilerini şöyle anlattı:
"Tsunami 10 kilometre kıyı bandında
önemli bir etki yapacak. Dalganın kıyıya erişme zamanı beş dakika olacak ve yüksekliği bazı yerlerde dört metreyi geçecek. Tsunamiden, Kapıdağ Yarımadası'nın kuzeydoğu köşesi, Armutlu Yarımadası'nın kuzeyi, İstanbul'un Marmara'ya bakan doğu kıyıları etkilenebilir. Dalgaların tırmanma yüksekliğinin üç metreye ulaştığı yerlerde can kaybı, iki metreye ulaştığı yerlerde mal kaybı kaçınılmaz."
Merak edip izleme, kaç!
Tsunaminin dört beş dalgadan oluştuğunu belirten Yalçıner, ilk dalganın haberci olduğunu ve kıyılarda birkaç dakika içinde olağan dışı su yükselmesi veya çekilmesi etkisi yarattığını kaydetti. Yalçıner, şunları söyledi:
"Karada bulunan kişilerin kıyıdan 100-150 metre uzağa, teknedekilerin ise, su derinliği en az 50 metre veya derin yerlere
uzaklaşarak kurtulması mümkün. Dalga, beton yapılara hiçbir zarar vermez ancak evleri su basar. Merak edip dalganın kıyılardaki davranışını izlemek çok tehlikelidir. Çünkü kaçmak için zaman geç olabilir."
'Can kaybına yol açacak büyüklük yok'
İSTANBUL - Uzmanlar, 'tsunami senaryosu'na göre Marmara Denizi'nde 6.8 büyüklüğünde bir depremin yaratacağı deniz dalgalarının çok büyük olamayacağını söyledi.
Jeofizik Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Doç. Dr. Oğuz Gündoğdu 17 Ağustos depreminde de deniz hareketleri olduğunu belirtirken, "Kimileri bunun tsunami olduğunu savunurken, kimileri karşı görüşteydi. Ben tsunami olmadığını söylüyorum" dedi. Doç. Dr. Yalçıner'in yaptığı araştırmanın sonucunun sağlıklı olmadığını savunan Gündoğdu, adalar önündeki fayın niteliklerinin tam olarak ortaya çıkarılmadığını ifade etti. Gündoğdu şöyle konuştu:
"Bunun düşey bir fay olduğu kesinleşmiş değil. Bunun düşey olduğundan hareketle bir modelleme yapılmış ve tsunami oluşacağı belirtilmiş. Ben dört beş metre boyunda bir dalga olacağını düşünmüyorum. Tsunami körfezlerde görülür, Marmara gibi sığ bir denizde değil. Önceki depremde olan da 'deniz hareketi', 'deniz fırlatması'ydı. Yeşilköy'de dalgalar 30 - 40 metre içeriye girdi. Varsayımları kuşkulu buluyorum."
Deprem Vakfı Başkanı Prof. Dr. Semih Tezcan ise 6.8 büyüklüğünde bir depremde tsunami oluşacağı görüşünü savundu. Gölcük depreminde de 2.5 metreye ulaşan dalgalar oluştuğunu anımsatan Tezcan, "İstanbul'daki olası bir depremde de tsunami olur. Ancak bu çok büyük olmayacak. Dalga boyu 2.5 metreyi geçmez. Böyle bir durumda da can kaybı olmaz" diye konuştu.
İTÜ Maden Fakültesi Jeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aykut Barka da, "Olası bir depremde 20-30 metre boyunda dalgalar oluşmayacak Belki maksimum 4 metre civarında olabilir. Tsunami olma ihtimali yüksek" dedi.
İstanbul'un tsunami'leri
İSTANBUL - Tarihi dokümanlara göre 1894 İstanbul depremi 474 kişinin ölümüne 482 kişinin yaralanmasına yol açtı. Zamanın sansür rejimi nedeniyle basında gerçek ölü ve yaralı sayısının tamamının verilmediği göz ölüne alınarak ölü ve yaralı sayısının üç veya beş katı olabileceği düşünüldü. Arşiv bilgilerine göre, Prens Adaları civarında ve Marmara Denizi'nin Büyükçekmece'den Kartal'a kadar olan kuzey sahili ile İzmit Körfezi'ne doğru tüm sahillerde tsunami gözlendi. Küçük olmakla birlikte kesinlikle tsunami yaşandığını gösteren dokümanlara göre, tsunami yüksekliği 2 metre dolayında ve depremin büyüklüğü 7'den az.
Arşiv kayıtlarında, dalgaların Yenikapı surlarını aştığı 1509 depreminde ise dalga yüksekliğinin 6 metreden fazla, deprem büyüklüğünün ise 8'e yakın olduğu belirtiliyor.
22 Mayıs 1766'da meydana gelen depremde ise İzmit'ten Gelibolu'ya kadar uzanan Marmara fay hattının kırıldığı, tsunami limanlara zarar verdi. 17 Ağustos 1999 depreminde ise dalgalar Gölcük Değirmendere'de 2.9 metreye ulaştı.
(Radikal)