Dernek kurduran özlem

Doğup büyüdükleri yerlerden koparak büyük kentlerde yaşamlarını sürdüren hemşeriler, memleket özlemlerini kültür ve yardımlaşma dernekleriyle gideriyor.
Haber: ULAŞ YILDIZ / Arşivi

İSTANBUL - Doğup büyüdükleri yerlerden koparak büyük kentlerde yaşamlarını sürdüren hemşeriler, memleket özlemlerini kültür ve yardımlaşma dernekleriyle gideriyor. Hemşeriler şenlikler düzenliyor, folklor kursları açıyor ve ihtiyacı olanlara
maddi destek veriyor. İstanbul'daki 20 bin 202 derneğin 14 bin 21'ini sosyal amaçlı dernekler oluşturuyor. Bunların çoğunu yöresel dernekler oluşturuyor.
İçişleri Bakanlığı'nın 2000 yılı verilerine göre, Türkiye'de bulunan toplam 121 bin 800 derneğin 72 bin 387 tanesi faaliyetlerini sürdürüyor.
'İki kategori var'
Doğu Karadenizliler Kültür ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Hasan Aydın, Doğu Karadeniz'den büyük şehirlere ve de özellikle İstanbul'a cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren göç yaşandığını belirtti. Dernekleri iki kategoride değerlendirmek gerektiğini belirten Aydın, "Birçok yöre ismiyle kurulmuş dernekler var ki, bunların kuruluş amacı
kumarhanecilik. Biz bu derneklerin dışındayız. Amacımız İstanbul gibi büyük bir metropolde hem kültürümüzü yaşamak, hem dayanışma içinde bulunmak, hem de diğer bölge insanlarına tanıtmak" dedi.
Sabaha kadar 'horon'
Her yıl geleneksel olarak Pendik Kurtköy'de 130 dönümlük bir arazide 'yayla şenliği' düzenlediklerini söyleyen Aydın, bunun üç gün üç gece sürdüğünü ifade etti. Doğu Karadeniz'de, yaylada kalış ve yayladan dönüş şenliklerini yaşatmak için
böyle bir etkinlik düzenlediklerini dile getiren Aydın, "30 ile 50 bin arası hemşerimiz katılıyor. Çadırlarda kalıp, yöresel yemeklerimizi birbirimizle paylaşıp, sabaha kadar horon tepiyoruz" dedi. Siyasete uzak durduklarını kaydeden Aydın, gençlere folklor ve kemençe kursları düzenlediklerini söyledi.
'Birliktelik şart'
18 şubesi bulunan Kastamonulular Kültür ve Dayanışma Derneği de (KASDER) İstanbul'daki aktif derneklerden. Derneğin Yönetim Kurulu Danışmanı Fehmi Altıkulaç İstanbul'da çok sayıda Kastamonulunun olduğunu anlatarak şöyle konuştu: "Bu nedenle 1978'de KASDER'i kurduk. 18 ilçede şubemiz olmasına rağmen birliktelik sağlayabilmiş değiliz. Her şube birbirinden bağımsız faaliyetlerde bulunuyor" dedi. Altıkulaç, Atatürk Kültür Merkezi'nde iki kez Kastamonu Halk ve Kültür Günü adı altında etkinlikler düzenlediklerini belirtti. Altıkulaç, dernekler bünyesinde çok sayıda Kastamonulu üniversite öğrencisine burs olanağı sağladıklarını belirterek, "Üç dernek vasıtasıyla 150 kadar öğrenciye burs sağlıyoruz. Eğitim Vakfı olarak geçtiğimiz yıl Esenyurt'ta yedi dönümlük bir arazi aldık" dedi.
300 bin Divriğili
Divriği Kültür Derneği Yöneticisi Cem Solmaz da 1990'lı yılların başında Sivas'tan büyük şehirlere 750 bin kişinin göç ettiğini belirtti. İstanbul'da 300 bin Divriğilinin olmasına karşılık Divriği'de 25 bin kişinin yaşadığını dikkat çeken Solmaz şöyle dedi: "Sosyal amaçlı bir derneğiz. Deprem bölgesine ilk biz gittik. Her sene haziran ayında Belgrad Ormanları'nda geleneksel pilav gününde 10 bin kişi bir araya geliyor. Halk oyunları, bağlama, gitar, tiyatro,
İngilizce kurslarımız, kütüphanemiz var. 'Dört Mevsim Divriği' isimli bir dergi çıkarıyoruz. Üniversitede okuyan arkadaşlarımıza burs veriyoruz."
'Tersine göçe çalışıyoruz'
Kiğı, Karakoçan, Adaklı, Yayladere, Yedisu
İlçeleri Sosyal Yardımlaşma, Kalkındırma ve Kültür Derneği (KAYYDER) ise köylerine geri dönmek isteyenler için çalışmalar yürütüyor. Bingöl ve Elazığ'a bağlı bu beş ilçenin
İstanbul'da yaşayan hemşerileri tarafından kurulan derneğin başkanı Yüksel Çimen, tersine göç için çaba sarf ettiklerini belirterek şunları söyledi: "Boşalan köylerin tekrar yapılması, altyapılarının, yollarının yapılması için uğraşıyoruz. Elimizden geldiğince ilçe kaymakamlıklarına yolların açılabilmesi için maddi destekte bulunuyoruz. Geri dönmek isteyenlere yol yardımı yapıyoruz.. Kültürel amaçlı olarak halk oyunları ve halk müziği kursları açtık. 250 tane kursiyerimiz var. Ayrıca bölgeden üniversiteyi kazanarak İstanbul'a gelen gençlerimeze burs veriyoruz."
Sağlıktan kültüre
Trabzonlular Derneği Başkanı Sacit Eyüboğlu, dernek bünyesinde sağlıktan kültürel konulara kadar çeşitli alanlarda konferanslar düzenlediklerini söyledi. 600 üyeleri ve ayrıca Tunceli, Sivas ve Erzincanlı 150'ye yakın fahri üyeleri
olduğunu belirten Eyüboğlu, "Kendi kültürümüzü başkalarına öğretirken, diğer yörelerin kültürlerine de öğrenebileceğimiz etkinlikler düzenliyoruz" dedi. Yılda bir kez 'Trabzonlular Gecesi' düzenlediklerini anlatan Eyüboğlu, "Ümraniye'de Trabzon'un kurtuluşuna ilişkin düzenlediğimiz son şölene 8 bin kişi katıldı. Hemşerilerimizin hastane masraflarını karşılıyor, her sene yaklaşık 50 öğrencimize burs veriyoruz" dedi.