Dernek memleketi

Sivil toplumun örgütlenememesinden yakınılan Türkiye, istatistiklere göre 530 kişiye bir dernek düşecek kadar örgütlü.
Haber: TİMUR SOYKAN / Arşivi

İSTANBUL - Sivil toplumun örgütlenememesinden yakınılan Türkiye, istatistiklere göre 530 kişiye bir dernek düşecek kadar örgütlü. Ancak pek çok dernek sosyal faaliyet değil, kahvehane amaçlı kurulmuş. Bir kısmı ise cami ve tarihi çeşme bakımı yapıyor.
İçişleri Bakanlığı'nın 2000 verilerine göre 121 bin 800 derneğin 72 bin 387'si faaliyette. 17 bin 844'ü kültür, 16 bin 171'i sosyal, 8 bin 36'sı sportif, 13 bin 380'i ise dini amaçlı.
İstanbul'daki 20 bin 202 derneğin, 14 bin 21'ini sosyal amaçlılar oluşturuyor, bunu 1434'le cami yaptırma ve yardım derneği izliyor. Köylerdeki mahallelerde bile cami yaptırmayı hedefleyen dernekler var. Trabzon'un Vakfıkebir ilçesi Küçük Köy Kocabaş Mahallesi Cami Yaptırma Derneği
gibi. 2 bin nüfuslu Aksaray'ın Hamidiye Köyü'nde üç cami bulunmasına rağmen, Hamidiye Köyü Bahçesaray Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği yeni cami için çalışıyor. Ancak asıl ihtiyaç okul. Köydeki orta öğretim okulunda iki kişilik sırada dört kişi oturuyor. Lise öğrencileri 10 kilometre uzaktaki ilçeye gidiyor.
Vergiden muaf kahvehane
İstanbul'daki sosyal amaçlı derneklerin çoğu hemşeri derneği. Dernek adı altında
kahvehane işletenler, vergiden de muaf oluyor. İstanbul'da köylerin de yardımlaşma derneği kuruluyor. Sivas ili Kangal ilçesi Etyemez Köyü Kültür ve Dayanışma Derneği veya Rize ili Pazar ilçesi Boğazlı Köyü Kültür ve Dayanışma Derneği gibi.
'Sevenler' derneklerinin çoğunu hayvanseverler oluşturuyor. At, deve, güvercin, kanaryacıların kurduğu çok sayıda dernek var. Manisa Bakır Atçılar ve Atı Sevenler Derneği'nin amacı, kasabadaki atçıları buluşturmak, atı halka sevdirmek. Balıkesir Deve ve Deve Güreşini Sevenler Derneği de develeri sevdiriyor, deve güreşleri düzenliyor.
Kanaryayı severken satmak
Ancak sevginin hayvana mı, yoksa satışına mı yönelik olduğu belli değil. Yeni Sernofil Kanaryacılar Derneği 1987'de kurulmuş, 85 üyesi var. Tek faaliyeti açık artırmayla kanarya satışı.
'Sevenler'den bazı örnekler: Gemi Modelcileri ve Gemi Sevenler Derneği, Eski Eserleri ve Müzeleri Sevenler Derneği, Yahya Kemal'i Sevenler Derneği, Kamu Yararına Çalışan Topkapı Sarayı'nı Sevenler Derneği, Evcil Kanatlı Hayvan ve Güvercin Sevenler Derneği.
Türk milleti gibi konuksever dernekler de var. Televizyon Yardımcı Verici İstasyonunu Koruma ve TV Yayınlarını İzleme Derneği, Isparta'ya televizyon verici istasyonlarını kontrole gelen TRT mensuplarını ağırlamak için kurulmuş. Bir diğer etkinlikleri ise verici istasyonlarına Türk bayrağı asmak.
Senin de Fidanın Olsun Derneği
1938'de Türkiye'deki dernek sayısı 205'ti.
İşte tarihten birkaç örnek: Amele Teali Cemiyeti, Cibali Tütün Fabr. Amele İttihadı Cemiyeti, Şirketi Hayriye Memur ve Müstahdemleri, Otomobil Sefer İşçileri Cemiyeti, Şark Şimendiferleri Teavün Cemiyeti, Fındık Kırıcılar Cemiyeti, Sıvacı Badanacı İşçileri Sendikası, Sobacılar Cemiyeti.
Ulvi amaçları var
Darende'de Senin de Fidanın Olsun Derneği, Eminönü Tarihi Yemişkapanı ve Çevre Çarşıla-
rı Yeniden İnşa, Yaşatma, Koruma Derneği, Merkezi İstasyonu Yaptırma, Yaşatma ve Çevreyi Sağlık Yönünden Kalkındırma Derneği... Hepsinin amacı isimlerinden belli.
Noksan giderenler
Afyon'daki Ciğercioğlu Çeşmesi Onarım ve Yaşatma Derneği'nin kuruluş amacı tarihi çeşmeye bakmak. Hamza Ağa Cami Koruma ve Noksanlarını Tamamlama Derneği, Marmara Ereğlisi İlçe Emniyet Amirliği Araç
ve Gereçleri Sağlama, Onarım Yaptırma ve Yaşatma Derneği gibi mütevazı hedefleri olan çok sayıda dernek var.