Derneklere özgürlük

Türkiye'nin AB'ye uyum sürecinin önemli kriterlerlerinden biri olan örgütlenme özgürlüğünde büyük mesafe alındı. 6 Ekim 1983 tarihli Dernekler Kanunu'nun 5. maddesinde 'ırk, din, mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan' isimlerin konulamayacağı, derneklerin bu konularda faaliyet yürütemeyeceği yer almıştı.

ANKARA - Türkiye'nin AB'ye uyum sürecinin önemli kriterlerlerinden biri olan örgütlenme özgürlüğünde büyük mesafe alındı. 6 Ekim 1983 tarihli Dernekler Kanunu'nun 5. maddesinde 'ırk, din, mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan' isimlerin konulamayacağı, derneklerin bu konularda faaliyet yürütemeyeceği yer almıştı. Derneklerin, adında Kürt, Alevi gibi sözcükler kullanması idare ve yargı kararlarıyla engellenmişti.
Son iki yılda Meclis'ten geçen uyum paketleriyle Dernekler Yasası'nda devrim niteliğinde değişiklikler yapıldı. Bu kapsamda, yasaklı sözcükler dernek isimlerinde kullanılmaya başlandı. AB, gelişmeden memnun, konu İlerleme Raporu'na da olumlu örnek olarak yazılacak. 2004'ün ilk yarısında kurulan bazı dernekler şöyle:
Çingene değil müzisyen
Edirne Çingene Kültür Araştırma, Geliştirme Derneği: Nisan 2004'te kuruldu. Dünyanın her yerinde problemli bir topluluk olarak değerlendirilen Çingeneler, daha önceki örgütlenme girişimlerinde hep İçişleri Bakanlığı'nı karşısında bulmuştu.
İzmir'de 1996'da kurulan Romanlar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği,
İçişleri Bakanlığı'nca etnik ayrımcılık yapıldığı gerekçesiyle kapatılmıştı. Dernek yöneticileri bu kez İzmir Valiliği Dernekler Masası'na, Çingeneler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği adıyla başvurdu, yine ret cevabı aldı. Tekrar harekete geçen Çingeneler, 'Selanikli Müzisyenler' adıyla yasa engelini aşmaya çalışırken AB uyum reformları devreye girdi ve Çingene Derneği kuruldu.
Midyat Süryani Kültür Derneği: Nisan 2004'te Midyat'ta kuruldu. Mardinli Süryanilerin Türkiye'ye dönmesiyle hareketlenen Midyat'ta dernek çok ilgi gördü.
Mardin'in Midyat ilçesinde yaşayan Süryanilerin gelenek ve göreneklerini yaşatmak, bunları yeni nesillere aktarmak amacıyla kurulduğu belirtilen derneğin geçici başkanlığına Gebro Tokgöz, ikinci başkanlığa Engin Kaplan, sekreterliğe Anter Onar getirildi. Kurucu üyelerin arasında Metin Aslan, Gabriel Orak, Jakop Gabriel, Abdulkerim Didiş ve Engin Kaplan gibi isimler yer aldı. İstanbullu Süryaniler ise mart ayında Mezopotamya (Süryani) Kültür ve Dayanışma Derneği'ni kurdu.
Ankara Kürt Demokrasi-Kültür ve Dayanışma Derneği: 7 Temmuz'da kuruldu. Kuruluş bildirisini Kürtçe okuyan dernek başkanı Nurettin Aydın, gazetecilerin isteği üzerine açıklamanın Türkçesini bir dernek yöneticisine okutturdu. Aydın, Kürtçeyi birinci dil olarak kullanacaklarını tüzükte belirttiklerini ve toplantılarını Kürtçe yapacaklarını söyledi.
Kürt Yazarlar Derneği: Mart ayında kuruldu. Başkan Edip Polat Diyarbakır'da 2 Mart'ta kuruluş bildirgesini teslim etti. Emniyet Genel Müdürlüğü izin vermedi.
Edip Polat, Suzan Samancı, Sami Tan, Sedat Yurttaş ve Yıldız Çakar, 4 Mart'ta, Emniyet Müdürlüğü'nün kararı nedeniyle AİHM'ye başvuracaklarını açıkladı. Kısa bir süre sonra Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü derneğin kuruluşuna izin verildiğini söyledi. Polat, "Tüzük onaylandı. 21 Ağustos'ta olağan kongre var" dedi.