Dünya aidat istiyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), Birleşmiş Milletler (BM), NATO, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın da (AGİT) aralarında bulunduğu 100'e yakın uluslararası kuruluşa üye olan Türkiye, 2001 yılı aidatlarının yarısını ödeyemedi.
Haber: ZİHNİ ERDEM / Arşivi

ANKARA - Uluslararası Para Fonu (IMF), Birleşmiş Milletler (BM), NATO, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın da (AGİT) aralarında bulunduğu 100'e yakın uluslararası kuruluşa üye olan Türkiye, 2001 yılı aidatlarının yarısını ödeyemedi. Hazine'nin onay vermesi halinde Türkiye adına Dışişleri Bakanlığı, 31 Aralık'a kadar 66 kuruluşa 21 trilyon ödeyecek. Ancak Hazine onay vermezse Türkiye bu kuruluşlardaki oy hakkını kaybetmek gibi yaptırımlarla karşılaşabilecek.
TBMM'de gündeme geldi
DSP İstanbul Milletvekili Ahmet Tan, TBMM'deki bütçe görüşmeleri sırasında Dışişleri Bakanlığı'nın bütçesinin yetersiz olduğunu belirterek, uluslararası kuruluşlara olan aidat borçlarının bile zor ödendiğini açıkladı. Tan, bu durumun Türkiye'nin prestijini olumsuz etkilediğini vurguladı.
Uluslararası kuruluşlarda bulunarak önemli dış politika sorunlarında söz sahibi olmak isteyen Türkiye, NATO ve AGİT gibi önemli örgütlerde etkin roller üstleniyor. Ancak, bu kuruluşların tümüne üye aidatı ödemek gerekiyor. Üyelik aidatı ödenmediği takdirde de borç yatırılıncaya kadar oy hakkı kaybediliyor.
IMF'ye Hazine ödüyor
Birçok ülkenin mevzuatına göre uluslararası kuruluşa üyelik aidatını o kuruluşla ilgili ulusal kuruluş ödüyor. Ancak Türkiye'de Hazine'nin IMF ve Dünya Bankası'nın üyelik aidatlarını üstlenmesi dışında bütün aidatlar Dışişleri Bakanlığı'na bırakılıyor. 2002 yılı bütçesi 435 trilyon lira olan Dışişleri Bakanlığı'nın aynı yıl için yaklaşık 100 uluslararası kuruluşa ödeyeceği aidat 48 trilyon olarak belirlendi. Ancak aidatların döviz olarak ödenmesi nedeniyle kur farkı yıl sonuna kadar ödenecek parayı iki katına çıkarıyor.
Alay konusu oluyor
Üye aidatlarının yatırılmasının bir etik, bir de yasal sonucu var. Yasal açıdan aidatlarını zamanında ödemeyen ülkenin o kuruluşlardaki oy hakkı kayboluyor. Etik açıdan ise aidatlarını yatırmayan ülkeler 'alay' konusu oluyor. İşte Türkiye'nin 2001'de 21 trilyon borcu olan 66 kuruluştan bazıları:
Birleşmiş Milletler: Toplam borç 1 milyon dolar (1 trilyon 468 milyar lira)
NATO: 85 milyon Belçika Frangı (Yaklaşık 2.8 trilyon lira)
Biyolojik Silahlarla Mücadele Komisyonu: 674 dolar (Yaklaşık 1 milyar lira)
OECD: 400 bin dolar (Yaklaşık 587 milyar lira)
Eski Yugoslavya Uluslararası Mahkemesi: 236 bin dolar (Yaklaşık 346.5 milyar lira)
AGİT İletişim Şebekesi: 2 bin 964 Avusturya Şilini (283 milyon lira)
Ruanda da var
Ruanda Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi, BM Etiyopya-Eritre Misyonu, BM Doğu Timor Misyonu, AKKA Ortak Danışma Kurulu, Açık Semalar Danışma Kurulu, Türkiye'nin aidat ödeyemediği kuruluşlardan sadece birkaçı.