Eğitimde yıkım büyük

Deprem felaketi gençlerin geleceğini de çaldı. Felaketin eğitime verdiği zararın sonuçları, kendini gösteriyor.
Haber: TİMUR SOYKAN / Arşivi

Deprem felaketi gençlerin geleceğini de çaldı. Felaketin eğitime verdiği zararın sonuçları, kendini gösteriyor. Deprem bölgesini içine alan illerdeki öğrencilerin ortaöğretim başarı oranı önemli ölçüde düştü. Ayrıca deprem illeri, 2 yıl içinde ÖSS başarı oranında önemli ölçüde gerildi. Prefabrik konutlardaki yüz binlerce öğrenci, başarısızlığa mahkûm ediliyor.
178 öğretmen öldü
17 Ağustos depreminden sonra bölgede tam 102 okul yıkıldı. Bölgedeki 60 okulun ağır, 317 okulun orta, 1126 okulun hafif hasar gördüğü depremde, 1387 öğrenci ile 178 öğretmen hayatını yitirdi.
Kocaeli
Kocaeli, deprem felaketinden önce üniversite sınavı başarı oranlarında Türkiye 16'ncısıydı. Ancak 17 Ağustos'taki depremin etkisiyle üniversite adaylarının başarı oranı sürekli düştü. 2000 yılında yapılan Öğrenci Seçme Sınavı'nda kentin öğrencilerinin başarı oranı, 36. sıraya geriledi. 2001'de düşüş sürdü ve Kocaeli 41. oldu. Başarısızlığın nedenini, Kocaeli'nde deprem sonrası oluşan tablo ortaya koyuyor.
Kocaeli'nde 23 okul yıkıldı. Ağır hasar gören 41 okuldan sadece 5 tanesi onarılabildi. Orta hasar gören 36 okulun ise 30 tanesi onarılarak öğrenime tekrar açıldı. Ayrıca 159 okul hafif hasar gördü. Yıkılan ve onarılmayan okullardaki binlerce öğrenci, bugün 60 prefabrik okuldaki 492 derslikte öğrenimini sürdürüyor. Eğitim- Sen Kocaeli Şube Başkanı Nihat Değer, eğitim sisteminin
2 yıldır enkaz altında olduğunu ifade ediyor. Kentlerdeki başarı oranlarının
sürekli düştüğünü söyleyen Değer, "Prefabrik konutlarda, çok zorlu koşullarda öğrenim veriliyor. Devlet depremden sonra doğan büyük öğretmen açığını sözleşmeli veya stajer öğretmenlerle kapatmaya çalışıyor. Ortaya çıkan sonuç ise gördüğünüz gibi korkutucu " dedi.
Sakarya
Sakarya'da ise yaklaşık 50 bin öğrenci prefabrik okullarda öğrenimine devam
ediyor. Depremde yıkılan ya da kullanılamaz hale gelen okulların yerine, 66 prefabrik okuldaki 614 derslikte öğrenim veriliyor. Depremden sonra emekli olan ya da deprem bölgesini terk eden yaklaşık 1500 öğretmenin doğurduğu açığı kapatılamıyor. Özellikle yabancı dil, fen ve rehber öğretmen ihtiyacı var. Branş öğretmenlerinin yerine sözleşmeli ve stajer öğretmenler görev yapıyor. Bölgede yüzlerce öğretmen ise prefabrik konutlarda yaşıyor.
Bu koşullar, Sakarya ilindeki öğrencilerin başarı oranlarının düşmesine neden
oluyor. Yıl sonunda ve ortasında Milli Eğitim Bakanlığı'nın Türkiye genelinde yaptığı sınavlarda, Sakarya ili ve çevresinde yaşayan öğrencilerin ortaöğrenim başarı oranı yüzde 37'ye kadar gerildi. Sakarya'da depremden önce ortaöğretim başarı oranı yüzde 42 seviyesindeydi.
Sakarya, öğrencilerinin 2000 ÖSS'deki başarı sıralamasında da Türkiye 47'ncisi oldu. 2001'de ise 66. sıraya geriledi. Kent, depremden önce 41'inci sıradaydı. Eğitim-Sen Sakarya Şube Başkanı Günay Şentürk, eğitim alanında iki yıl boyunca bir arpa boyu yol alınamadığını ifade ediyor. Kendi öğrencilerinin derslere olan ilgisinin çok azaldığını belirten Şentürk, "Okul açığı prefabrik konutlar ile kapatılıyor. Kalıcı okulların yapılması için ise sade-
ce projeler var. Hiçbir çalışma yok. Prefabrik okulların 3 yıl daha ömrü var. Daha sonra kullanılamayacak hale gelecek. O zaman ne yapacağız" diye konuştu. Prefabrik okullarda çocuklar için oyun alanları, öğretmenler için sosyal hiçbir tesisin bulunmadığını ifade eden Şentürk, "Öğretmen açığının stajer ve sözleşmeli öğretmenler ile kapatılmaya çalışılması, fiziki yetersizlikler ve daha pek çok sorun eğitim kali-tesini çok düşürdü. Öğretmenlerin durumu da çok kötü, prefabrik konutlarda kalan öğretmenler, 15-20 kilometre uzaktaki okullarına gidiyor. Öğretmenler hiçbir sosyal aktiviteye katılamıyor" dedi.
Yalova
Yalova'da tamamen yıkılan okul bulunmazken, çok sayıdaki hasarlı okulda onarım çalışmaları sürdürülüyor. Depremden en fazla etkilenen bölgelerden olan Yalova'da 29
okul sağlam kaldı, 20 okul ise hasar gördü. Yalova'da 8 okulun onarım ve güçlendirme çalışmalarına devam edilirken 12 prefabrik okuldaki 100 derslikte öğrenim sürüyor. ÖSS'ye giren öğrencilerinin başarısıyla 1997 ve 1998'de Türkiye birincisi olan Yalova, depremden sonraki 2000 ÖSS'de 13'üncülüğe, 2001 ÖSS'de ise 22'nciliğe kadar geriledi.
Bolu
Depremde bir okulun tamamen yıkıldığı, 5 okulun ise orta hasar gördüğü Bolu'da, 18 prefabrik okulda 134 prefabrik derslik bulunuyor. Yaklaşık 4 bin öğrenci bu prefabrik okullarda öğrenim görü-yor. Branş öğretmeni açığı ise 316. 2000 Öğrenci Seçme Sınavı'nda 39'uncu olan Bolu, 2001'de 61'inci sırada yer aldı.
Düzce
Düzce'de 20 bin öğrenci prefabrik konutlarda öğrenim görmeye çalışıyor. Depremde yıkılan okulların yerine inşa edilen prefabrik okul sayısı ise 37.
Yıkılan veya hasarlı okullar
Yıkılan okul sayısı:...102
Ağır hasarlı:..73
Orta hasarlı:..435
Hafif hasarlı:.1.805
Prefabrik okul sayısı:.193
Prefabrik derslik sayısı:..1.646
Yapımı süren okul sayısı:..117
Bölgede yapımı planlanan okul sayısı:..32
Yurtlar yetersiz
Deprem bölgesinde barınma, burada öğrenim gören üniversite öğrencileri içinde önemli bir sorun. 17 Ağustos ve 12 Kasım depremlerinde İzmit, Düzce, Yalova, Sakarya ve Bolu'da toplam 6 yurt binası yıkıldı. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından inşa edilecek 9 bin öğrenci kapasiteli 10 yurt binası, en erken 2002 yılında tamamlanacak. O zamana kadar binlerce üniversite öğrencisinin, prefabrik konutlarda barınmaya devam edecek.
***
İlaç alamayan hastalar
TTB'nin yaptığı araştırmaya göre, deprem bölgesinde yaşayanların yüzde 6.3'ü ilacını alamadığı için hastalıklarından kurtulamıyor.
Türk Tabipleri Birliği'nin (TTB) deprem bölgesinde yaptığı araştırma, depremzedelerin
paralarının olmadığı için tedavi olamadığını ve iyileşemediğini ortaya koydu. TTB'nin 'Geçici Yerleşim Alanlarında
Yaşayanların Sağlık Hizmetlerini Kullanımının Değerlendirilmesi' adlı raporuna göre geçici barınma alanlarında yaşayan ve doktora başvuran depremzedelerden yüzde 6.3'ü reçeteye yazılan ilaçları
alamadığı için iyileşemiyor. Özellikle Düzce'de ortaya çıkan tablo durumun vahametinin gözler önüne seriyor. İlaç alamadığı için tedavi olamayanların oranı yüzde 60. Prefabrik konutlardaki depremzedelerin yüzde 26'sı ise ilaç alırken bile tasarruflu davranmak zorunda kalıyor ve reçeteye yazılan ilaçların bazılarını alıyor.
Parasızlık nedeniyle depremzedeler hastaneye yatamıyor. Doktorların hastaneye yatmasını önerdiği depremzedelerden yüzde 33'ü, hastaneye yatmayarak sağlıksız koşullardaki prefabriklerine dönüyor. Hastaneye yatmayı kabul etmeyenlerin yaklaşık yüzde 60'ının gerekçesi aynı: 'Maddi yetersizlik'. Doktora başvurmama ve hastaneye yatmamanın temellerinde insanların sosyal güvencesinin olmaması yatıyor. Araştırmaya göre geçici barınma olanaklarından faydalananların yüzde 33'ünün sağlık güvencesi yok. Bu nedenle sağlık kurumuna başvurması gerekenlerin yüzde 28'i herhangi bir sağlık kuruluşuna başvurmuyor. Sorulduğunda neden yine aynı: 'Maddi yetersizlik'
Yazın ishal, kışın zatürree
Sağlık kurumlarına başvuru nedenleri
ise deprem bölgesinde ücretsiz sağlık hizmetine büyük ihtiyaç olduğunu gözler
önüne seriyor. Çünkü insanların büyük çoğunluğu prefabrik konut alanlarındaki sağlıksız koşullar nedeniyle hastalanıyor. Sağlık kurumuna başvuru nedenleri arasında ilk sırada enfeksiyon geliyor. Özellikle bebekler yazın ishal, kışın zatürree hastalığı ile karşı karşıya kalıyor. Raporda enfeksiyonlara 30 metrekarede 4 kişinin yaşaması, sağlıklı suya ulaşma oranının düşük olması gibi faktörlerin neden olmuş olabileceği belirtiliyor. Bu koşullarda bölgede yaşayanlar, ucuz veya ücretsiz hastaneleri tercih ediyor.
İyileşemiyorlar
Son 15 gün içinde ayakta bakım için başvuranlar arasında sorunlarının çözülmediğini ifade edenler, illere göre yüzde 12 ile yüzde 50 arasında değişiyor. Gölcük'te hastaneye başvuranların yüzde 50'si sorunlarının son bulmadığını ifade ediyor. Raporun sonuç bölümünde, deprem bölgesinde yaşayanların büyük bir bölümünün sağlık hizmetlerine ulaşamadığının ortaya çıktığı belirtiliyor. Yerleşim yerlerinde konutların ortalama büyüklüğünün 31 metrekare olduğu belirtilen raporda, geçici olarak planlanan yerleşim yerlerinin bu denli uzun bir zaman diliminde kalıcı yerleşim birimi gibi kullanılmasının kabul edilemez bir durum olduğu, en kısa sürede kalıcı konutlara geçilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Acil durumda doktor yok
Geçici yerleşim alanlarının yüzde 63'ünde, sağlık hizmet kurumu ve olanakları bulunmuyor. Kent merkezlerinden uzak alanlara kurulan prefabrik konut alanlarındaki depremzedeler, acil durumlarda müdahale edecek doktorların bulunmamasına tepki gösteriyor.
***
Üşümekten çalışamıyoruz
Depremin barınma, eğitim ve sağlığı kötü yönde etkilediğini söyleyen öğrenciler ve depremzedeler problemlerin bir an önce bitmesini istedi.
Döndü Kalender (İzmit/öğrenci): Kocaeli Üniversitesi Kimya Bölümü 4. sınıf öğrencisiyim. Kullar 3 prefabrik konutlarında
3 arkadaş birlikte kalıyoruz. Depremden önce kaldığım yurt ağır hasar gördü. Depremden sonra özel yurt ücretleri ve ev kiraları çok arttı. Öğrencilerin barınma sorunu çok büyük. Evde ve yurtta kalamıyoruz. Çok sayıda arkadaşım barınma sorunu yüzünden okulu bıraktı. Buraya bir an önce yurt yapmalarını istiyoruz.
Erdal Gök (İzmit/öğrenci ): Kullar 2 prefabrik konutlarında 3 arkadaş kalıyoruz. Kocaeli Üniversitesi Elektronik Haberleşme Mühendisliği 4 sınıf öğrencisiyim. Bir süre çadırkentlerde kaldım. Okulumuzu bitirmek için çok özverili davranıyoruz. Ancak 30 metrekare konutta, 3 arkadaş ders çalışmamız çok zor oluyor. Kışın ise çok üşüyoruz. Konutlar çok kalitesiz, nem yüzünden hasta olduk. Bazı arkadaşlarımız bu eziyete dayanamayarak her gün İstanbul'dan Kocaeli'ne otobüs ve trenle gelip gidiyor.
Fatma Dinçer (Adapazarı/ev hanımı): Ben enkaz altında kaldım. Bacağımı kullanamıyorum. Tedavi olmam gerekiyor ama paramız yok. İlaçlarımı alamıyorum. İlk günlerde hayırseverler yardımcı
oluyordu. Artık yardım eden de yok. Üstelik prefabrik konutlarda yaşadığımız için kışın sürekli hasta oluyoruz. Ancak prefabrik konut alanında bir tek sağlık ocağı yok. Ölsek bir doktor bulamayacağız.
Deprem psikolojisi
Deprem sadece kentleri yerle bir etmekle kalmadı, insanların psikolojisinde de büyük çöküntülere neden oldu. Depremin yarattığı korku ve endişe nedeniyle psikolojileri bozulan depremzedelerde, travma sonrası stres başta olmak üzere depresyon gibi rahatsızlıklar gözlemleniyor. Davranış Bilimleri Tedavi Merkezi'nin (DABATEM) deprem bölgesinde yaptığı çalışmalar, depremzedelerin normal yaşamına dönmesi için ev ve iş kadar, psikolojik yardımın da önemli olduğunu ortaya koyuyor. DABATEM'de görevli psikolog Ebru Şalcıoğlu, deprem bölgesinde travma ve depresyonda büyük artış olduğunu söyledi.
Deprem olacak korkusuyla sağlam olmasına karşın evlerine giremeyen, depreme banyoda yakalanırım korkusuyla iç çamaşırları ile yıkanan, tek başına sokağa çıkamayan,
ışıklar açık, kıyafetleriyle yatan çok sayıda insan bulunduğunu belirten Şalcıoğlu,
"Normal yaşama dönülebilmesi için insanların tedavi olması gerekiyor. Halen psikolojik sorunlarının olmasına karşın tedavi olmayan çok sayıda insan var" dedi.
Bebekler bile etkilendi
Kocaeli Üniversitesi Uygulama ve Eğitim Hastanesi Çocuk Ruh Sağlığı Polikliniği sorumlusu Dr. Işık Karakaya'nın yaptığı bir araştırma deprem felaketinin bebeklerin psikolojisinde bile derin yaralar açtığını ortaya koydu. Karakaya, '0-3 Yaş Çocuklarda Deprem Sonrası Etkilenimler' başlıklı çalışmasında deprem felaketini yaşayan 350 bebeği inceledi. Araştırmada ailelerin gözlemlerinin de değerlendirildiğini belirten Karakaya, "0-3 yaş çocukların yüzde 28'inde deprem sonrası stres bozukluğu yaşandığını tespit ettik. Bu çocukların tedavisi sürüyor" dedi.
Karakaya, depremden sonra çok sayıda çocuğun hastanelerine getirildiğini belirterek, "Bu çocukların büyük çoğunluğunun rahatsızlığı deprem sonrasında oluşmuş. Binanın yıkılacağı
korkusuyla okula gidemeyen, arkadaşları ile ilişki kuramayan, oda değiştiremeyen, annesinin yanından ayrılamayan, sürekli saçlarını yolan, parmaklarını emen, gece işemeleri olan, belirgin huy değişiklikleri yaşayan, konuşmayan çok sayıda çocuk hastamız var" diye konuştu.
Yıkılan veya hasarlı okullar

Yıkılan okul sayısı:102
Ağır hasarlı:73
Orta hasarlı:435
Hafif hasarlı:1.805
Prefabrik okul sayısı:193
Prefabrik derslik sayısı:1.646
Yapımı süren okul sayısı:117
Bölgede yapımı planlanan okul sayısı:32