'Ekibin kar testi yapması gerekir'

'Ekibin kar testi yapması gerekir'
'Ekibin kar testi yapması gerekir'

Asker ve sivillerin birlikte yürüttüğü kurtarma çalışmaları dört saat sürdü. FOTOĞRAF: ZAFER SEL / AA

Uzmanlara göre ekip yürüyüşten önce karın yoğunluğunu ölçse, çığ riskini anlayabilirdi. Çevrede fazla kar bile olmamasına rağmen 10 ölüm, karın su gibi akıp gittiği 'ağır kar çığı'nın sonucu...
Haber: ÖMÜR ŞAHİN / Arşivi
YONCA CİNGÖZ / Arşivi

İSTANBUL - Uzmanlar, Türkiye’de dağ sporları konusundaki güvenlik eksikliğine dikkat çekerken, dağcıların da hayatta kalmak için basit önlemler alabileceğini ancak bu alanda kuralsızlık olduğunu söylüyor.
Orta Doğu Arama- Kurtarma, Dağcılık ve Doğa Sporları Derneği (ORDOS) Basın Sözcüsü Serhan Poçan: Çığ oluşmasında en belirgin durum, bir seferde yağan kar yağış miktarının çok olması. Altta önceden kar oluyor ve bu kar güneş görüyor.  Son yağan kar alt tabakaya iyi tutunamıyor. Buna ‘toz kar çığı’ denir. Görüntülere göre, Gümüşhane’deki durum biraz farklı. Hava sıcak ve ortamda çok az kar olmasına rağmen, çığ düşmüş. Bu, ‘ağır kar çığı’ veya ‘ıslak karı çığı’ denen çığ türü olabilir. Hava sıcaksa kar erir, birbirine tutunur ve ağır bir hal alır. İnsanı hem boğar hem de ağırlığıyla ezer, kişi kıpırdayamaz. Çığ, bir dere yatağından adeta su olup akmış. Dağcılara hızlı ulaşabilmelerinin nedeni de, yatak kazazedeleri sonuna kadar götürmüş ve yığmış. Bu çok özel bir durum, fazla kar bile yok.  Çığ sonrası aramada ilk iki saat önemli. Dakikalar bazında, korkunç bir grafiği vardır. İlk beş dakikada şans büyük, sonra düşer. 
AKUT Başkanı Nasuh Mahruki: Bölgede hava koşullarının ısınması nedeniyle çığ riski artmış olabilir. Belli ki çığ testini yapmadan yola çıkmışlar. Elbette biraz tecrübe de gerek. Ama 16-17 kişinin aynı anda çığ altında kalması çok zor görülen bir durum. Ekip başındakilerin kar testi yapması gerekirdi. İhmalden söz edilebilir.
Atilla Erdemli (Türkiye Dağcılık Federasyonu İstanbul Temsilcisi): Hem dağcının hem de devletin alması gereken önlemler var. Dağda helikopter, hazır kurtarma ekibi ve tam teşekküllü sağlık merkezi olmalı. Dağa gitmeden havayı çok iyi kontrol etmek lazım. Türkiye’de bu tür felaketlere müdahale edecek teknik olarak yeterince gelişmiş kişiler yok. Ayağına bir ayakkabı, sırtına bir çanta ve matara alan dağa çıkmaya kalkıyor. Dağa çıkacak kişinin kar küreğiyle kar kesiti alarak çığ tehlikesini ölçmesi lazım. Bir de kar yağarken dağa çıkılmaz.
İsmail Aydoğan (TED Dağcılık Kolu Sporcu Başkanı): Karın yoğunluğunu ölçmek gibi testler var. Riskin yüksek olduğu dönem ve saatlerde tırmanış yapmamak gerekiyor. Güneş açtığında çığ ihtimali artar. Şubat sonu ve mart ayında risk artar. Bu sene özellikle risk yüksekti. Böyle dönemlerde kış tırmanışı yapmamalı.
Ersal Akçay (TED Dağcılık Kolu Başkanı): Disiplin sporlarında kurallara her tarafın (malzeme üreticileri, araç üreticileri, sporcu) harfiyen uyması esastır. Dağcının yanına küçük bir hayatta kalma paketi alması ve temel eğitim almış olması birçok felaketi önleyebilir. 

Çığda yüzme hareketi hayat kurtarabilir
Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sıraladığı bazı önlemler çığda hayatta kalmayı sağlayabilir:

* Çığın daha yavaş, yüksekliğinin az olduğu kenar kısımlarına ulaşmaya çalışmak. 

* Kayak yapıyorsanız, kayak takımını çıkarıp atarak, sabit ağaç, kaya gibi bir cisme tutunmak.

* Kırılmış ağaç ve kaya parçalarından korunmak.

* Yerden destek alarak yüzme hareketi yaparak akan karın üstünde kalmaya çalışmak. 

* Ağzı sıkıca kapatmak, mümkünse kafa kar altında kaldığı anda uzun süre nefesi tutmaya çalışmak. 

* Akış sırasında bacaklar ve kollar birbirine yapıştırılarak oturma pozisyonu almak, çığ durmadan kısa süre önce bacaklarla yeri sertçe iterek (zemin sert ise) kalkmaya çalışmak. 

* Çığ durmadan önce mutlaka bir el yüzün önünde, diğer eli baştan yukarıda tutmak. Hava boşluğunu genişletmek ve başı sağa sola çevirmeye çalışmak. 

* Sırt çantası taşıyanların çığın topuğu civarında yüzeyde kalma şansları taşımayanlardan daha fazladır. 

* Çığa maruz bölgelerde yaşanıyor ise üstte metal bulundurmak. Detektörle aramayı kolaylaştırır.

* Çığa maruz bölgelerde çalışma yapanlar yanlarında taşıyacakları en az 15- 20 metre uzunluğunda (tercihen kırmızı renkli) hafif ve sağlam ip bulundurmalı, çığ sırasında kendisine bağlı olmayan ucu serbest bırakmak suretiyle yerinin belirlenmesini sağlayacaktır.