Ekonomi de iflas etti

Deprem bölgesinde felaketin ekonomiye açtığı yarayı, ekonomik krizler derinleştirdi. Felaketin üzerinden geçen iki yılın ardından işsiz sayısı sürekli artıyor.
Haber: TİMUR SOYKAN / Arşivi

Deprem bölgesinde felaketin ekonomiye açtığı yarayı, ekonomik krizler derinleştirdi. Felaketin üzerinden geçen iki yılın ardından işsiz sayısı sürekli artıyor. Esnaf kepenk kapatıyor. Fabrikalar faaliyetlerini durduruyor. SSK kayıtlarına göre deprem felaketinin ardından 150 bin kişi işsiz kaldı. Toplam iş kaybı ise yüzde 23 oldu. Depremin yıktığı toplam işyeri sayısı 14 bin 513. Felaketin üzerinden geçen iki yıl içinde bölgede ekonominin düzelmesi için yapılanlar sınırlı kaldı. Henüz kullanılamaz hale gelen işyerleri yerine yapılacak kalıcı işyerlerinin yapım çalışmalarına bile başlanmadı.
Adapazarı
Sakarya'da deprem işyerlerine 2.5 milyar dolar, konutlara ise 2 milyar dolar zarar verdi. Sakarya'da 12 bin 613 işyeri hasar gördü. Bu işletmelerden 5 bin 113'ü kullanılamaz hale geldi. Devlet, hasarlı işletmelerin 6 bin 489 tanesine kredi ödemesini yaptı. Ancak yıkılan işyerlerinin yerine yenilerinin inşa edilmesine yönelik hiçbir adım atılmadı. Kalıcı işyerleri inşa edilene kadar devlet tarafından 765 prefabrik dükkan yapıldı ve haksahiplerine verildi. Ancak deprem öncesinde uğradıkları zararın altında ezilen prefabrik dükkânlardaki esnaftan 350'si kepenk kapattı. Deprem sonrasında yıkılan veya faaliyetlerini durduran 20 fabrika nedeniyle 1500 kişi işsiz kaldı. Yüzlerce küçük işletmenin de kapanması sonucunda ise kentte işsizlik oranı yüzde 16'ya ulaştı. Adapazarı Sanayi ve Ticaret Odası'nın araştırmasına göre firmaların yüzde 60'ından işçi çıkartıldı.
Kocaeli
Kocaeli'nde 52'si büyük, 293 tanesi ise küçük orta ölçekli 345 firma depremden zarar gördü. Kocaeli Sanayi Odası'nın verilerine göre sanayideki maddi kayıp 3.5 milyar doları buldu. Sadece 16 ağır hasarlı firmanın maddi zararlarının toplamı 74.2 milyon dolar olarak belirlendi. Yıkılan 16 fabrikadan 13'ü tekrar faaliyete geçti. Ancak ekonomik krizden sonra 44 sanayi işletmesi faaliyetlerini durdu. Toplam 200 sanayi firmasında çalışan 3 bin 500 kişi işsiz kaldı. Zarar gören firmaların 23 tanesine Halk Bankası tarafından hasarları
oranında kredi verilirken 256 firma Hazine kaynaklı krediler için başvuruda bulundu. Ayrıca Kocaeli'nde 17 bin 560 işyeri depremde hasar gördü. Bunlardan 5 bin 478 tanesi yıkıldı. Kocaeli Bölgesi'ndeki sanayi kuruluşları depremin ardından yaklaşık bir ay çalışamadı. Kocaeli Sanayi Odası
tespitlerine göre birinci ay sonunda üretim yüzde 35, bir yıl sonunda da depremden önceki yüzde 78'lik kapasiteye ulaştırıldı. Ancak ekonomik krizler sonrasında üretim yeniden yüzde 25'e düştü. Prefabrik konutlarda yaşayan 14 yaş üzerindeki insanların yüzde 16.3'ü işsiz.
Gölcük ilçesinde ise 2 bin 132 işyeri ağır hasar gördü ya da yıkıldı. İşsizlik oranının yüzde 15.7 olduğu Gölcük'te, açılan prefabrik işyerlerinin yarısı kapandı. Gölcük Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Necmi Kocaman, "Depremden önce odamıza kayıtlı olan esnaf sayısı 6 bin 500'dü. Şimdi ise kayıtlı esnaf sayısı 900. Bu rakamlar ilçede ticaretin bittiğinin kanıtıdır" dedi.
Yalova
Yalova ekonomisini ise depremden çok, yerli turistlerin deprem korkusuyla bölgeye gelmemesi olumsuz etkiledi. Kent canlılığını yitirdi. Deprem öncesinde kışın 70 bin olan nüfusu yazın 700 binlere ulaşana Yalova, yazlıkları bulunanlar gelmeyince canlılığını yitirdi ve ekonomisi ağır darbe aldı. Depremin 674 işyerini yıktığı Yalova'da, deprem sonrasındaki durgunluk nedeniyle 967 esnaf kepenk indirdi. Deprem felaketi nedeniyle kapanan fabrika olmadığını söyleyen Yalova Ticaret ve Sanayi Odası Genel Sekreteri Sebahattin Pehlivan,
"Yalova'daki ekonomik yaşamı en çok etkileyen iç turizmin durmasıdır. Ekonomik kriz nedeniyle sarsılan işletmelerimiz, yer-
li turistlerin gelmemesiyle çok zor durumda" dedi. TTB'nin prefabrik konutlarda yaşayan 14 yaş üzerindeki nüfus alınarak yaptığı araştırmaya göre geçici barınma alanlarındaki
işsizlik oranı yüzde 14.2.
Düzce
17 Ağustos ve 12 Kasım deprem felaketlerinden
en çok etkilenen ilçelerden Düzce'de toplam 8 bin 116 işyeri zarar gördü, 2 bin 709 işyeri yıkıldı. Sadece yıkılan işyerleri nedeniyle işsiz kalan kişi sayısı 7 bin 791. Düzce'de geçici barınma olanaklarından faydalananların yüzde 12.3'ü işsiz.
***
'Yeni bir kalkınma modeli istiyoruz'
Deprem bölgede her şeyi etkilediği gibi ekonomiyi de altüst etti. Esnafın istediği yeni bir kalkınma modeli.
Adapazarı Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Erol Öztürk: Deprem felaketinin iki yılında, ekonomik olarak bölgenin durumu çok daha kötüye gidiyor. Toplam nüfusta 20 yaş üzerindekiler dikkate alındığında işsizlik oranı yüzde 16. Her geçen gün işsiz kalan insan sayısı artıyor. Deprem bölgesi için yeni bir kalkınma modeli hazırlanmalı. Üç yıl vergi muafiyeti getirilmeli. Sigorta primlerinde indirime gidilmeli. Afet yasaları uygulanarak depremde zarar gören iller kalkınmada öncelikli bölge ilan edilmelidir.
Düzce Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği talepleri:

  • İlimiz Kalkınmada Öncelikli Yöreler, acil destek kapsamına alınsın.
  • İşyeri hak sahipleri için toplu işyerleri bir an önce yapılsın.
  • Esnaf ve sanatkârların yeniden ticari hayata dönebilmeleri için ek kredi ve destekler sağlansın.
    ***
    14 bin 513 işyeri yıkıldı
    Konutları yıkılanlara evleri teslim edilmeye başlanırken deprem felaketinde işyerleri yıkılanlar için iki yıldır tek bir temel bile atılmadı. 17 Ağustos depreminde, Kocaeli'nde 5 bin 474, Sakarya'da 5 bin 113, Yalova'da 674, Bolu'da 217 ve Düzce'de de 3 bin 35 olmak üzere, toplam 14 bin 513 işyeri yıkıldı. Kalıcı işyeri hak sahipleri için inşa edilecek konutların yapımına henüz başlanmadı. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı yetkilileri, kalıcı işyerlerinin yapımına yıl sonuna doğru başlanacağını belirtti.
    Yarın: Çadırkent ayıbı