Erdoğan'ın plaka sınırı sevilmedi

Belediye başkanlığı döneminde İstanbul'a giriş ve çıkışların nakil ilmühaberine bağlanmasını isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul trafiği konusundaki yeni önerisi tartışma yarattı.
Haber: EMRE BOZTEPE / Arşivi

İSTANBUL - Belediye başkanlığı döneminde İstanbul'a giriş ve çıkışların nakil ilmühaberine bağlanmasını isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul trafiği konusundaki yeni önerisi tartışma yarattı. Erdoğan'a göre İstanbul'da trafiğe çıkan plakalı araç sayısı 2 milyonda dondurulacak. Plaka sahipleri otomobillerini yenileyebilecek, otomibilini satmak isteyenlerse başka kentte satacak.
Tek-çift uygulaması
İstanbul trafiği için zaman zaman Başbakan'ın önerisi gibi fikirlerin öne sürülmesi yeni bir şey değil. Yıllar önce gündeme gelen tek-çift plaka uygulaması, otomobil içinde tek başına Boğaz köprülerinden geçilmesinin yasaklanması gibi uygulamalar Levent Kırca parodilerine kadar giren çözüm önerileri olmuştu.
Ancak, bir yandan üçüncü köprüyle araç trafiğini özendiren öte yandan Dubai Kuleleri, Galataport gibi dev projelerle İstanbul'u ekonomik çekim merkezi haline getirmeye çalışan merkezi otoritenin kentteki araç sayısını sabitlemek ve kente giriş-çıkışları zorlaştırmak istemesi farklı çevrelerden tepki aldı.
Yatırımcılara darbe
"Uygulama hayata geçerse İstanbul'da plaka mafyası türer. Plaka simsarları eski araçları alıp kartel oluşturur. Özellikle hizmet sektöründe çalışanlar bundan büyük darbe görür. Yatırımcılar işlerini büyütmek istediğinde büyük sorunlarla karşılaşır." Trafik müşaviri Atilla Uçan, Başbakan'ın önerisine bu sözlerle karşı çıkıyor. Uçar'a göre uygulama hayata geçerse eski araçları ucuza satın alıp plakalarını ranta çevirmek isteyen kişiler türeyecek.
Şehir Plancıları Odası İstanbul Şube Başkanı Ahmet Turgut'sa Başbakan'ın önerisinin savunulacak bir yanı olmadığını, hukuki olarak böyle bir sistemin imkânsız olduğunu savunuyor.
İstanbul'da kişi başına düşen araç saşısının Avrupa'nın çok gerisinde olduğunu ifade eden Turgut'a göre, İstanbul'un her köşe başında ayrı bir proje hayata geçirilerek trafik sorunundan kurtulmak mümkün değil.
Turgut, Büyükşehir Belediyesi tünel projeleri için büyük yatırımlar yaparak motorlu araç kullanımını özendirdiği sürece İstanbul'da trafik sorununun olacağını savunuyor: "İstanbul'un ihtiyacı olan 500 kilometrelik raylı sistem hayata geçmediği sürece trafik sorunu çözülmez."
Turgut'un verdiği bilgiye göre İstanbul'da 1000 kişiye 240 araç düşüyor, Avrupa'daysa bu oran 1000'de 600.
Parayı veren girsin
Uzmanlara göre Başbakan'ın önerisinden çok daha pratik projeler yapmak mümkün ve halen de uygulanıyor, "Otomobille kentin belirli merkezlerine girişi kısıtlamak gerek. Bunu yasak şeklinde değil de zorlaştırma olarak yapmalıyız. Kişi geniş bir ulaşım sisteminde hâlâ otomobile biniyorsa bedelini ödemeli. Şehir merkezine giren araçlara ücretlendirme yapılabilir. Bunun örnekleri dünyada çok var, Londrada kent merkezine giriş 5 sterlin. Stockholm, Singapur, Oslo'da buna benzer uygulamalar var" diyor İstanbul Teknik Üniversitesi Ulaştırma Anabilimdalı öğretim üyesi Prof. Dr. Haluk Gerçek.
Gerçek'e göre insanları özel taşıt aracı kullanımından vazgeçirmenin bir diğer yolu da toplu taşıma da konforu artırmak.
Topbaş: Yanlış anlaşıldı
İstanbul'un ulaşım sorununun düzelmesi için 15 milyar dolara ihtiyaçları olduğunu söyleyen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ise Başbakan'ın önerisinin "Araç satışını tamamen keselim, dondurulsun" şeklinde algılamanın hatalı olduğunu söyledi. Dondurmanın belli bir süre için geçerli olabileceğini, altyapı sorunları giderildikçe kaldırılabileceğini belirten Topbaş, ayrıca bir, iki ya da üç taşıt aracı olanlardan kademeli olarak çok vergi alınabileceğini söyledi.
Başbakan ne önermişti?
Başbakan Erdoğan 12 Ocak'ta katıldığı bir toplantıda trafikle ilgili şu öneriyi dile getirmişti: "Bundan dolayı yine beni tefe koyacaklar, ama İstanbul için bunu söylemek zorundayım. İstanbul'a her gün 600-700 yeni araç giriyor. İstanbul için belki plaka sayısını belirleyerek dondurmamız lâzım. Şu anda İstanbul'da ne kadar plaka var. 2.5 milyon. Bu fazla. Bunu 2 milyona indireceğiz. Ulaşım altyapısı 2 milyon diyorsa 2 milyon. Ulaşım altyapısı geliştikçe bu sayı artar. Aksi takdirde sadece plaka sahipleri araç alabilecek, aracını yenileyebilecek. Aracı başka şehirde satışa çıkarılacak. Bunu İstanbul için yapmak zorundayız."