'Ermeni düşmanlığı yok edilsin'

Malatya'da doğmuştu, ona 'canlı ateş' anlamına gelen Hrant adını veren anne-babası ayrılınca kendisini kardeşleriyle Kumkapı'da bir balıkçı sepetinde bulmuştu.

İSTANBUL - Malatya'da doğmuştu, ona 'canlı ateş' anlamına gelen Hrant adını veren anne-babası ayrılınca kendisini kardeşleriyle Kumkapı'da bir balıkçı sepetinde bulmuştu. Hrant Dink'in yolu dün yine Kumkapı'ya düştü. Kumkapı Meryem Ana Kilisesi'nde her dinden insanların dualarıyla uğurlanırken, 19 Ocak'ta Türkiye'nin yüreğine düşen 'ateş'in sönmediği belliydi.
Kortejden Elmadağ'da ayrılan Hrant Dink'in cenazesi çan sesleri ve alkışlarla saat 13.00'te Meryem Ana Kilisesi'ne ulaştı. Cenaze aracı kilisenin bulunduğu sokağa girdiği sırada üzerine karanfiller atıldı. Tören için kiliseye gelenler de kalabalık tarafından alkışlarla karşılandı. İstanbul Valisi Muammer Güler ve Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş'ın alkışlanmaması da bir tür sessiz protestoydu. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in çelengi de alkış aldı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nden de çelenk geldi. 'Eşi ve Evlatları' yazılı çelenk de Hrant Dink'in tabutunun başına konuldu.
Tören başlarken Dink'in cenazesi omuzlara alındı ve kilisenin orta kısmında hazırlanan katafalka konuldu. Tabutun üzerine beyaz karanfillerle süslü haç şeklinde çelenk bırakıldı. Eşi Rakel ve çocukları tabuta dokunarak törendeki yerlerini aldı. Arkadaşları da ellerinde büyük mumlarda tabutun önünde bekliyordu. Ardından cemaat üyeleri ve törene katılacaklar geldi.
'Katilin yakalanması yetmez'
Tören, koronun ilahiler okumasıyla başladı. Yaklaşık 50 dakikalık ayinden sonra Türkiye Ermenileri Patriği 2. Mesrob konuştu. Ermenice ve Türkçe konuşmasında İncil'den de alıntılarla yapan 2. Mesrob, zaman zaman gözyaşlarını tutamadı. Dink için sesi titreyerek "Cesur çıkışları, onun din, ırk, köken farkı gözetmeyen, insan sevgisiyle dolu, dürüst Anadolu insanı karakterinin dışa vurumuydu" dedi ve "Bu vesileyle sormak istiyorum" diye devam etti:
"Bu gibi suikastlardan sonra, maktulün kefeni üzerinden siyaset yapmak, evrensel ahlak kurallarına ne kadar sığar? Acı hepimizindir. Olayı kınarken, ülkemiz aleyhine yapılan olumsuz açıklamalar, yüreklerde yeni yaralar açmaktadır. Devletimizin ve Türk halkının, Ermenilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olduğunu, yabancı ve potansiyel düşman olmadığımızı kabul edeceklerine, bizlerin düşman olarak algılanmamıza neden olan uygulama, tutum ve zihniyeti değiştirmek için okul kitaplarından başlayarak toplumdaki bu Ermeni düşmanlığını yok etmeye yönelik çalışmaların ivedilikle ele alınacağına dair inancımızı koruyoruz. Ne mistik bir olgudur ki, kendi cenaze merasimi Türk ve Ermeni yetkililerinin bir araya gelmesine vesile oldu."
2. Mesrob, failin yakalanmasının memnuniyet verici olduğunu, ancak yetmeyeceğini vurgularken, "Gerçek azmettiricilerin belirlenmesi, ülkemizin barış ve huzur ortamı açısından zorunludur" dedi.
'Günahsız entelektüel...'
Rakel Dink ile kızları Delal ve Sera, kiliseye geldiklerinde acılarını daha fazla taşıyamadı. Hrant Dink, toprağa verilirken üzerinde güvercinler uçuyordu.
FOTOĞRAF: METİN PALA / AA
FOTOĞRAF: SALİH ZEKİ FAZLIOĞLU / AA


Törenden sonra Dink'in cenazesi kilisenin tam karşısındaki Türkiye Ermenileri Patrikliği'nin bahçesine götürüldü. Tüm Ermeniler Katolikosu 2. Karekin'i temsilen törene katılan Başepiskopos Hajak Barsamyan Ermenice bir konuşma yaptı:
"Günahsız bir entelektüelin büyük kaybının acısını çekiyoruz. Bu cinayet, bizim cesur ve iyi bir evladımızı bizden aldı. Bekliyoruz ki Türkiye, bu cinayeti işleyenleri en sert şekilde cezalandırsın."
Alman Birlik 90/Yeşiller Partisi Eşbaşkanı Claudia Roth, sessiz yürüyüşe katılımın yüksek olmasından memnun olduğunu söylerken TCK'nın 301'inci maddesinin bir an önce kaldırılmasını istedi. Roth, "Demokratik Türkiye, AB'nin üyesi olacaktır, ama demokratik Türkiye..." dedi.
Tören bittikten sonra Dink'in cenazesi Yenikapı deniz otobüsleri durağında bekleyen kalabalığın içinden geçtiğinde herkes 'Hepimiz Hrant'ız' diye bağırıyordu. Dink, Silivrikapı'daki Balıklı Ermeni Mezarlığı'na götürüüp babası Sarkis ile annesi Nıvart'ın yanına defnedildi. Mezarına, doğum yeri Malatya'dan getirilen toprak da serpildi.
'Öldürdüler mi?': 'Hayır!'
Mezarlıktaki törende Gedikpaşa Protestan Ermeni Kilisesi'nden Krikor Ağabeyoğlu, kalabalığa "Öldürdüler mi?" diye sordu, onlar da "Hayır" yanıtı verdi. Ağabeyoğlu, "Onu öldürdüklerini zannedenler bilmiyorlar ki Hrant, ölümüyle ölümü yendi ve ebediyen bu topraklarda yaşayacak" dedi.
Mezarlıkta da üzerinde ürkek beyaz güvercinler uçuyordu. Dink ailesi ayrılırken birçok kişi, çiçeklerle Dink'e geliyordu...
Kilisedeki törene kimler katıldı?
Hükümet adına Başbakan Yardımcısı Mehmet Ali Şahin, İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu, Batı Garnizon Komutanı Tümgeneral Muzaffer Cengiz Arslan, Vali Muammer Güler, Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Anavatan lideri Erkan Mumcu, SHP lideri Murat Karayalçın, DTP lideri Ahmet Türk, AKP ve CHP'li milletvekilleri, Fransa Cumhurbaşkanı Danışmanı Valerie Terranova, Fransa Parlamento Başkan Yardımcısı Christophe Masse, Ermenistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Armen Gregosyan, KEİ Ermenistan Temsilcisi Garen Mirzoyan, ABD Büyükelçisi Ross Wilson, Başkonsolos Deborah Jones, Almanya Büyükelçisi Eckart Cuntz, Yunanistan Başkonsolosu Alexis Alexandris, Türkiye Hahambaşı İshak Haleva, Türkiye Süryanileri Metropoliti Yusuf Çetin, Türkiye Ermeni Katoliklerinin Patriği Ohannes Çolakyan, Vatikan Temsilcisi George Marovitch, Ermeni Diasporasından Almanya Başepiskoposu Karekin Bekçiyan, Romanya ve Bulgaristan Ermenileri Başepiskoposu Dirayr Mardikyan, iş dünyasından Güler Sabancı, Bülent Eczacıbaşı, İshak Alaton, Ümit Boyner, sanatçılar Demet Akbağ, Yılmaz Erdoğan, Fedon, Ara Güler, Hayko, Meral Okay, Garo Mafyan...


İş dünyası da oradaydı
Gazeteci Hrant Dink'in Meryem Ana Kilisesi'ndeki cenaze töreninde Güler Sabancı ve Ümit Boyner de vardı.
FOTOĞRAF: GÜRSEL ESER / AA


Ağlamak serbest...
Hrant Dink'in İstanbul'daki uğurlama töreni 'sessizce' yapıldı. Ancak gözyaşları kural dinlemedi, kortejden hıçkırıklar yükseldi.
FOTOĞRAF: REUTERS


'Herkes Hrant'tı'
Şişli'den Yenikapı'ya kadar süren yürüyüşe Hrant Dink'ler eşlik etti. Maskeler, herkesi Hrant Dink'e dönüştürmüştü.
FOTOĞRAF: MUHSİN AKGÜN

HABER VE FOTOĞRAFLAR: DEMET BİLGE ERGÜN, TİMUR SOYKAN, UMAY AKTAŞ, EMRE BOZTEPE, SERKAN OCAK