Evlilik dışı doğan çocuğa koruma

Tasarıda 'Bu çocuğun babası kim?' sorusuna yanıt aranan binlerce babalık davasının seyrini etkileyebilecek düzenlemelere...

Babalığa yeni düzen çocuğa da ret hakkı
Tasarıda 'Bu çocuğun babası kim?' sorusuna yanıt aranan binlerce babalık davasının seyrini etkileyebilecek düzenlemelere gidilirken, ilk kez çocuklara da 'Ben senin çocuğun değilim' diyerek, ana ve baba aleyhine 'soybağının reddi' davası açma hakkı veriliyor.
'Bu çocuğun babası ben değilim' iddiasıyla dava açma süresi yürürlükteki kanunda bir ay. Tasarıda ise bu bir ve beş yıllık süreler haline getiriliyor. Yeni düzenleme şöyle:
"Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya annenin gebe kaldığı dönemde başka erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl, fakat her halde doğumdan başlayarak beş yıl içinde açmak zorundadır. Çocuk evliliğin bitmesinden
itibaren 300 gün içinde doğmuş ve ana baba bu arada yeniden evlenmişse, ikinci evlilikteki koca, baba sayılır. Bu karine çürütülürse, ilk evlilikteki koca baba sayılır."
Evlilik dışı doğanların lehine hükümler
Yeni Medeni Kanun tasarısı yasalaştığında, evlilik dışı doğan çocuk, ana veya babasının birisiyle evlenmesi halinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olacak. Böylece bu çocuklar, bir mahkeme kararına veya babanın kendisini tanımasına gerek kalmadan, evlilik içinde doğan çocukların tabi olduğu miras gibi haklara sahip olabilecek.
Yürürlükteki kanunda yer alan, 'şartları varsa tanımanın babanın babası tarafından da yapılmasına imkân sağlayan' hükme tasarıda yer verilmedi. Tasarıda ilk kez, tanımanın resmi senet veya vasiyetname ile yapılabilmesinin yanı sıra, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuru suretiyle yapılmasına da olanak sağlanıyor.
Evlatlık veren ailelerin hakları
Evlat edinmede 'ayırt etme gücüne sahip' çocuk ile ana ve babasının rızası gerekecek. Rıza, çocuğun veya ana ve babasının oturduğu yer mahkemesinde açıklanmak suretiyle tutanağa geçirilecek. Ancak rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemeyecek. Ana ve babaya, verdikleri rızayı bir defa geri alabilme imkânı tanınacak. Tasarı, anne babanın çocuklarla ilişki kurulmasını isteme haklarına yeni
esaslar da getiriyor. Buna göre ana ve babadan her biri, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesini
ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmak zorunda. Kişisel ilişki kurma hakkının reddedilmesi veya onlardan geri alınması söz konusu olabilecek.
'Nesebi belli, nesebi belirsiz' ayrımı yok
Medeni Kanun tasarısı, soybağının kurulması, babalık, evlat edinme, velayet, çocuğun malları konularında da yeni çarpıcı düzenlemeler içeriyor. İlk kez 'nesebi sahih çocuklar' ve 'nesebi sahih olmayan çocuk' ayırımını kaldırıp, evlilik dışı doğan çocukların 'mezhepsiz-nesepsiz' sözcükleriyle
aşağılanması ve hak kaybına uğramasının önü kesiliyor.
İsviçre Medeni Kanunu'nu örnek alan tasarıda
'nesebi sahih çocuklar' konusu 'Soybağının kurulması' şeklinde değiştirilirken 'mezhep' terimiyle de karıştırılan 'nesep' sözcüğü terk ediliyor.
Mevcut Medeni Kanun'da olmayan çocuk ile ana ve çocuk ile baba arasında soybağının kurulmasına ilişkin genel kurallara da yer veriliyor. Çocuk ile baba arasında soybağının
kurulmasına kaynaklık eden hukuki olaylar, seçenek olarak evlilik, tanıma veya hâkim kararı diye sıralanırken, 'evlat edinme' yoluyla da soybağı kurulmasına imkân veriliyor.
'Kocanın babalığı' başlığını taşıyan bölümde evliliğe dayalı 'babalık karinesi' ve sonuçları düzenlenirken, 'sonradan evlenme' sayesinde evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere kendiliğinden tabi olma, yani koca ile çocuk arasında soybağının kurulması, kocanın babalığının bu sayede hukuken kabullenilmesi olanağı da yer alıyor. Yürürlükteki kanunda bulunan
'Nesebin tashihi' gibi bağımsız bir ayırıma yer verilmiyor.
'Altsoyu' olan da evlat edinebilecek
Evli olmayanların birlikte evlat edinmesi mümkün olmayacak, ancak eşler birlikte evlat edinebilecek.
Eşlerin birlikte evlat edinebilmesi için, en az beş yıldan beri evli olması veya 30 yaşını doldurmuş bulunması gerekecek. Böylece mevcut yasanın öngördüğü yaş, 35'ten 30'a indiriliyor. İki yıldır evli olmakla birlikte 30 yaşını doldurmuş eşler evlat edinebileceği gibi, henüz 30 yaşını doldurmamış, ancak en az beş yıldır evli eşler de bu hakka sahip olacak.
Evli olmayan biri 30 yaşını doldurduğu takdirde tek başına evlat edinebileceği gibi, 30 yaşını doldurmuş eş, diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğunu veya iki yılı aşkın süredir nerede olduğunun bilinmemesi ya da iki yıldan beri eşinden ayrı yaşadığını ispat ederse, tek başına evlat edinebilecek.
Evlat edinenin 'nesebi sahih füruunun bulunmaması' şartı kaldırılacak, böylece altsoyu bulunsa dahi bir kimse evlat edinebilecek.
Evlat edinmeye, her koşulun kapsamlı biçimde araştırılmasından ve gerekirse uzman görüşünün alınmasından sonra karar verilecek.
İlk kez 'evlatlık işlemlerinde aracılık' kurumu işletilecek. Bu yeni hükme göre, evlat edinme işlemlerinde aracılık sadece devletin yetkili kurumlarınca yapılabilecek, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bu faaliyeti yürütemeyecek.
Daha uzun bakım
Çocuğun bakımıyla ilgili yeni bir maddeyle, ana ve babanın bakım borcunun çocuğun ergin olmasına kadar devam edeceği, ancak çocuk ergin olmuş olsa bile bakım borcunun, çocuğun eğitiminin sona ermesine kadar ana ve babadan durum ve koşullara göre beklenebilecek ölçüde devam edeceği hükme bağlanıyor.
Nafaka davası açarken
Tasarı yürürlükteki kanunda mevcut olmayan şekilde, küçüğe fiilen bakan ana veya babaya, diğerine karşı doğrudan doğruya kendi adına nafaka davası açabilme hakkı getiriyor. Çocuk da ayırt etme gücüne sahip ise nafaka davası açabilecek, sahip değilse onun adına bu davayı atanacak kayyım veya vasi açabilecek. Nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenecek ve her ay peşin ödenecek. Durumun değişmesi halinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilecek veya kaldırabilecek.
Babalık davasıyla birlikte nafaka istenir ve hâkim, babalık olasılığını kuvvetli bulursa, hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilecek. Soybağı tespit edilirse davalı uygun nafaka miktarını depo etmeye veya geçici olarak ödemeye mahkûm edilebilecek.
BİTTİ