Gazeteci gözüyle

Kaos bu sefer bütün dünyada

Washington'da 15 yıl Beyaz Saray muhabirliği yapan Tuna Köprülü, Radikal için yazdı: NATO zirvesine hazırlanan Türkiye'de bugün 44 yıl önceki kaos yok, fakat bu kez dünya adı konulmamış bir savaş içinde.
Haber: TUNA KÖPRÜLÜ / Arşivi

44 yıl önce İstanbul'da yine bir NATO zirvesi vardı...
Yıl 1960 Nisan ayı, Ankara ve İstanbul kaynıyor ve öğrenciler ayakta. Halk 10 yıllık Demokrat parti hükümetini başından atmak için uğraşıyor, sivil ayaklanmanın Ankara'daki merkezi Siyasal Bilgiler Fakültesi. Buradaki öğrencilerin tepkisine öğretim üyeleri de katılıyor.
Fakültenin Dekanı Prof. Turan Feyzioğlu beraberinde profesör ve doçentlerden oluşan bir grup ile istifa ediyor. Kızılay Meydanı'nda hükümet aleyhinde miting düzenleniyor. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes öğrencileri yatıştırmak amacıyla miting yerine gelir ve öğrenciler arasına karışır, fakat tartaklanarak beyaz gömleği parçalanır, canını zor kurtarır.
Ankara'daki ABD Büyükelçisi Fletcher Warren bir Menderes hayranıdır. Hükümet ile yakın ilişki içinde olup sık sık Başbakan Menderes ile baş başa yemek yer ve Washington'a Türkiye'nin mutlak hâkimi olarak Menderes hakkında övgüler düzer.
Büyükelçilikteki ikinci adam Robert Barnes adlı uyanık, çalışkan ve iyi enformasyon alan bir diplomattır.
Kariyerinin sonuna gelmiş olan yaşlı ve yorgun büyükelçi ile yardımcısı aslında hiçbir zaman anlaşamazlar, ne var ki komuta büyükelçinin elinde olduğu için onun dediği olur ve Washington'a o doğrultuda mesaj gönderilir.
Ta NATO zirvesine kadar işler böyle yürür. Zirve için İstanbul'a giden büyükelçi Warren yerine Ankara'da kalan ikinci adam ortaelçi Robert Barnes inisiyatifi ele alarak Washington'a zehir zemberek bir telgraf yollar, mesajın içeriği şudur: "Bugüne kadar aldığınız mesajlar gerçekçi değildir, Türkiye'de durum ciddidir ve hükümet kontrolü elinden kaçırmıştır. Dolayısıyla her an bir darbe tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır. Belki mesleğimin sonuna geldim, görevden atılabilirim, belki de gerçeği yansıttığım için meslekte yükseleceğim."
İstanbul'da NATO zirvesi 'sıkıyönetim' altında asker ve tank eşliğinde yapıldı. Başbakan Menderes, Ankara'daki kriz nedeniyle zirveye katılamadı.
NATO zirvesi ardından Ankara önemli bir konuk ağırladı. Hindistan Başbakanı Nehru, resmi bir ziyaret için geldi ve sokaktaki ayaklanmaya,
'555K' diye bilinen Harp Okulu öğrencilerinin Kızılay'daki yürüyüşüne
tanık oldu. Üç hafta sonra 27 Mayıs 1960 günü Silahlı Kuvvetler, Ankara'da idareye el koydu.
44 yıl sonra bugün Türkiye'de öyle bir kaos yok, fakat bu kez dünya adı konulmamış bir savaş içinde bulunuyor ve NATO zirvesi polis, asker ve hatta savaş gemileri eşliğinde gelen devlet başkanlarını özellikle bütün şimşekleri üzerine çeken ABD Başkanı George Bush'u korumakla görevli. Küreselleşen dünyanın bu haline ne demeli?..
Dipnot: Robert Barnes verdiği doğru mesaj sonucu terfi ederek Ankara'dan Ürdün'e ABD Büyükelçisi olarak tayin edildi.
Tuna Köprülü: 15 yıl Washington'da Beyaz Saray muhabiri olarak görev yapan Köprülü'nün 'Beyaz Saray Anıları' adlı bir kitabı bulunuyor.