Gökyüzü rehberi

TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi, yıl boyu gökte olacakların takvimini çıkardı. Bilim Teknik'te yayımlanan bilimsel rehber, astroloji meraklıları için de işlevli.
Bazı önemli olaylar: İki tam Ay ve iki de parçalı Güneş tutulması olacak. Venüs 1882'den sonra ilk defa Güneş'in önünden geçecek. Ay, Venüs'ü kapatacak.

ANKARA - Gökyüzü, tarih boyunca insanlar için gizemin simgesiydi. Işıklar içindeki gökyüzü insanlara ne kadar küçük ve yanlız olduklarını hatırlatıyordu. Ne var ki özellikle son yüzyılda büyük kentlerin saçtığı
ışık kirliliği, insanlara gökyüzünü unutturdu.
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi tarafından hazırlanıp Bilim-Teknik Dergisi ile yayımlanan 'Gök Olayları Yıllığı' ise dikkatleri gökyüzünde bu yıl yaşanacak şenliğe çekiyor. Bakmasını bilenlere...
MART: Merkür ay sonlarında yükselerek batı ufkunda parlayacak. Merkür'ün akşam gökyüzünde belirmesiyle birlikte, hava kararırken çıplak gözle görülebilen tüm gezegenleri aynı anda gözleyebileceğiz. Batıdan doğuya doğru, sırasıyla Merkür, Venüs, Mars, Satürn ve Jüpiter, gökyüzünde dizili olacak. Tüm gece gökyüzünde kalan Jüpiter'i gözlemek için küçük bir teleskop yeterli.
NİSAN: Merkür, ayın ilk günlerinde gözlem için uygun konumda. Alacakaranlıkta batı ufkunun biraz üzerine bakmak yeterli. Satürn, hava karardığında güney yönünde, en yüksek konumunda. Satürn'den daha parlak
olan Jüpiter'in akşamın ilk saatlerinde en yüksek konumunda bulunması, onu teleskoplu gözlemciler için iyi bir hedef yapıyor.
MAYIS: Venüs battıktan sonra, gökyüzündeki en parlak gezegen Jüpiter. 4 Mayıs'ı 5 Mayıs'a bağlayan gece tam Ay tutulması var. 20:51'de Ay'ın yarı gölge bölgesine girmeye başlıyor. Ay, 21:48'de tam gölge bölgesine girmeye başlayacak. Tam tutulma, 22:52 ile 00:08 arasında gerçekleşecek, Ay 01:12'de tam gölge bölgesinden; 02:10'da yarı gölge bölgesinden tamamen çıkmış olacak.
HAZİRAN: Venüs, mayıs ayındaki hızlı alçalışını bu ayın ilk günlerinde de sürdürecek ve 8 Haziran'da Güneş'in önünden geçecek. Bu geçiş, 1882'den bu yana gerçekleşen ilk 'Venüs geçişi' olacak. Güneş'in önünden geçtikten sonra, gezegen artık sabah gökyüzünde yer almaya başlayacak.
Venüs, ayın son günleri Güneş'ten yaklaşık iki saat önce doğuyor olacak. Venüs geçişi, Türkiye'de saat 08:13'te başlayacak ve 14:25'te sona erecek. Ancak Venüs geçişi gözlemini bir teleskopla yapmak için, teleskopa mutlaka Güneş filtresi takılması gerekiyor.
Merkür ve Regulus
TEMMUZ: Jüpiter, ayın sonlarında alacakaranlığın sona ermesiyle birlikte erkenden batıyor olacak. Merkür, ay boyunca akşam gökyüzünde, batı-kuzeybatı ufku üzerinde yer alıyor. Gezegeni gözlemek için en uygun zaman ayın ortaları. Merkür ve Aslan Takımyıldızları'nın en parlak yıldızı Regulus, 24 Temmuz akşamı çok yakın görünür konumda olacaklar. Küçük bir teleskopla iki gökcismi aynı görüş alanında görülebilir.
AĞUSTOS: Jüpiter, artık batı ufku üzerinde iyice alçalmış durumda. Merkür, ayın ilk günlerinde batı ufku üzerinde, Jüpiter'den daha alçak konumda bulunuyor. Gezegen, alacakaranlıkta battığından, çıplak gözle gözlenmesi zor olacak. Güneş battıktan kısa bir süre sonra gezegen, bir dürbün yardımıyla, tam batı ufkunun üzerinde bulunabilir.
EYLÜL: Jüpiter, ayın başında batı ufku üzerinde iyice alçalmış durumda ve Güneş battıktan kısa bir süre sonra batıyor. İlerleyen günlerde gezegen alçalmayı sürdürecek. Bu nedenle gözlenmesi zor. Gezegen, 22 Eylül'den itibaren artık sabah gökyüzünde, ancak, hâlâ Güneş'e yakın görünür konumda olduğundan gözlenemeyecek. Mars da Jüpiter gibi Güneş'e çok yakın görünür konumda olacak ve 15 Eylül'ün ardından sabah gökyüzünde olacak.
EKİM: Akşamın erken saatlerinde gökyüzünde yer alan tek gezegen Merkür. Gezegeni görmek için ayın son günlerini beklemek gerekiyor; çünkü gezegen bu sırada ufuktan biraz yükselecek. Ancak, gezegen ufka çok yakın olduğundan gözlenmesi kolay değil.
KASIM: Venüs ve Jüpiter ayın en parlak gezegenleri. Ayın başlarında sabaha karşı doğu-güneydoğu ufku üzerinde, Jüpiter ve çok az yukarısındaki Venüs dikkati çekiyor. Jüpiter yükselmeyi sürdürecek ve 4 Kasım'da çok yakın görünür konuma gelecekler. İlerleyen günlerde, Venüs alçaldığı, Jüpiter de yükseldiği için, iki gezegenin arası hızla açılacak.
ARALIK: Satürn akşam gökyüzündeki en parlak gezegen, Aralık başında saat 20:00 civarında doğarken, ayın sonunda alacakaranlığın bitmesiyle birlikte doğacak. Bu nedenle gezegen hemen hemen tüm gece gözlenebilir. Sabah gökyüzündeki Jüpiter giderek daha yukarı tırmanıyor. Ayın başlarında sabaha karşı 02:00 civarında doğan gezegen, ay sonu gece yarısından kısa süre sonra doğu ufku üzerinde beliriyor. 29 Aralık sabahı, Merkür ve Venüs çok yakın konuma gelecek.



2004 yılının önemli gök olayları
Venüs Geçişi: Venüs'ün Güneş'in önünden geçişine, 1882'den bu yana yeryüzündeki kimse tanık olmadı.
8 Haziran 2004'te, Venüs'ün yaklaşık 6 saat 12 dakika kadar süren geçişinin tümü Türkiye'den izlenebilecek.
Tutulmalar: 2004 yılında iki tam Ay, iki de parçalı Güneş tutulması gerçekleşecek. 4 Mayıs gecesi gerçekleşecek tam Ay tutulması, gece yarısından önce gözlenecek. 27-28 Ekim gecesi gerçekleşecek tam Ay tutulmasıysa gece yarısından sonra gözlenecek.
Venüs Örtülmesi: 21 Mayıs'ta, Ay, Venüs'ün önünden geçecek. Örtme, Türkiye saatiyle 13.15'te başlayacak ve 14.25'te sona erecek. Bu, Venüs'ü gündüz görmek için iyi bir fırsat. Venüs, çok parlak olduğu için gündüzleri gökyüzünde görülebilir; ancak, gökyüzündeki yerinin bulunması oldukça zordur. Örtme öncesi ve sonrası Ay'a çok yakın görünür konumda olacağından, gezegen kolayca bulunabilir.
NEAT Kuyukluyıldızı: Parlak kuyrukluyıldızlar genelde son anda belirlenirler. Ancak, yörüngesi önceden saptanmış, görece parlak NEAT Kuyruklu Yıldızı'nın 2004'te Türkiye'den gözlenebileceği şimdiden biliniyor. Nisan ayının sonundan itibaren kış gökyüzünde belirecek olan NEAT, mayıs sonuna kadar gözlenebilecek.