Haberlerin dili şiddeti mazur gösteriyor

Haberlerin dili şiddeti mazur gösteriyor
Haberlerin dili şiddeti mazur gösteriyor

1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi nin İstanbul daki tanıtım toplantısına çocuklar da katıldı ve yayınlarla ilgili görüşlerini dile getirdi.

Sağlık Bakanlığı'nca yapılan incelemeye göre, şiddet haberlerinin dili sorunlu. Haberlerde şiddet uygulayanı mazur gösteren anlatım kullanılıyor.

Sağlık Bakanlığı’nın çocuk ve kadına yönelik şiddet haberlerini incelemesinde ortaya şu sonuç çıktı: “Çocuk konulu şiddet haberlerinin dili, hakların korunması noktasında son derece dikkatsiz ve özensiz. Pek çok haberde şiddete maruz kalan kadına ilişkin, şiddet uygulayanı mazur görmeye ve göstermeye dayalı bir anlatım benimseniyor. Haberlerde hakların korunmasına yönelik yeterli dikkat ve özen gösterilmiyor, cinsiyetçi bir tutum izleniyor.” Sağlık Bakanlığı tarafından 4 ulusal gazete ve 7 televizyon kanalında yer alan çocuk ve kadına yönelik şiddet haberlerinin incelendiği analiz çalışması yapıldı. Sonuçlar özetle şöyle: 
Gazetelerdeki haberlerin dili, hakların korunması noktasında dikkatsiz ve özensiz. Haberlerde mağdur çocukların fotoğrafları kullanılıyor, bilgileri gizlenmiyor. Çocukların sadece isim ve soyisimlerinin haberlerde yer almaması yeterli değil. Haberlerde aile üyelerinin isimlerine, çocuğun devam ettiği okul, oturduğu mahalle ve sokağın ismi ile adresine yer verilerek dolaylı yoldan kimlik açık ediliyor. Kız çocuklarına yönelik cinsiyetçi tutum dikkat çekici. Yaşı kaç olursa olsun haberde ‘kız’ olduğu vurgulanan mağdurun ‘çocuk’ olduğu bilgisi silikleştirilerek cinsiyeti öne çıkarılıyor.
Haberlerde çocuğun cinsel ilişkinin bir tarafı gibi gösterilmesi ve cinsel objeye dönüştürülmesi önemli bir sorun. Tecavüz ve tacizin bireysel olduğu kadar toplumsal bir sorun olduğu haberlerde mutlaka vurgulanmalı. 

Pornografik röntgencilik 

Kadın haberlerindeyse şiddete maruz kalan kadına ilişkin, şiddet uygulayanı mazur görmeye ve göstermeye dayalı  bir anlatım benimseniyor.
Kadının hayat biçimine, toplumsal rollerine uyum düzeyine, giyim kuşamına ilişkin vurgular, uygulanan şiddetle illiyet bağı kurularak haberleştiriliyor.
Şiddeti uygulayan taraf, anlatım içinde belirsizleştiriliyor. Bir anlık öfke, namus, cinnet, aşk gibi saiklerle suç soyutlaştırılıp hafifletiliyor. Cinsel şiddete maruz kalan kadın, haberin detaylarında kullanılan dilin sonucu olarak ‘pornografik röntgenciliği’ besleyecek şekilde izlenirlik malzemesine dönüştürülüyor. 

Mağdur metalaştırılıyor

Bakanlık 7 televizyon kanalındaki 18.00 - 20.00 saatleri arasında yayımlanan ana haber bültenlerini de inceledi. Haberlerin yüzde 58’i ‘olumsuz duygular hissettiren’ türden konular içeriyor. Kaza, kapkaç, hırsızlık, iflas, dolandırıcılık, terör, kavga, siyasi polemik, doğal afet ve cinayet gibi negatif konuların işlendiği bültenlerdeki haberlerin yüzde 9’u pozitif duygular hissettiriyor, yüzde 33’ü ise bilgilendiriyor.Tecavüze uğrayan kadın ya da istismar edilen çocukla ilgili detayların veriliş şekli de mağduru metalaştırıyor.

Çocuk - medya buluşması

Bu arada Başbakanlık Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü, Çocuk Vakfı, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) işbirliğinde düzenlenen Çocuk ve Medya Hareketi ile 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi, Başbakanlık Dolmabahçe Ofisi’ndeki toplantıyla tanıtıldı. 14 - 15 Kasım’da düzenlenecek kongrede farklı yaş gruplarından çocuklar da sunum yapacak. Kongrede, ‘BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Medya’, ‘Aile, çocuk, toplum, devlet ve medya’, ‘Çocuğun psikolojik gelişim evreleri ve medya’ gibi temalar işlenecek.