Her suçlu eşit değildir

Anayasa Mahkemesi'nin, bürokrat ve siyasileri kapsayan görevi kötüye kullanma gibi suçları af kapsamına alınırken...
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - Anayasa Mahkemesi'nin, bürokrat ve siyasileri kapsayan görevi kötüye kullanma gibi suçları af kapsamına alınırken, işkencecilere, çetecilere, hayali ihracatçılara, rüşvetçilere, irtikapçılara, zimmetçilere, tecavüzcülere, haksız servet edinenlere, kaçakçılara, ihale fesatçılarına af istemlerini reddettiği kararının gerekçeleri 100 gün sonra açıklandı.
18 Temmuz'da verilen karar, kapsama alınan suçlar yönünden ve giderilen kimi eşitsizlikler nedeniyle çok sayıda kişiye özgürlük kapısı aralarken, reddedilen suçlar yönünden ise bundan sonrası için af yolunu kapatmıştı. Bu kararın gerekçeleri Resmi Gazete'nin dünkü sayısında yayımlandı.
2000 yılı aralık ayında çıkarılan Şartla Tahliye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine
İlişkin Yasa'nın niteliğinin belirlenmesi için gerekçede öncelikle 'af', 'şartla salıverilme' ve 'erteleme' kavramları irdelendi. Dava konusu yasayla getirilen ertelemenin infaz sisteminde en etkili araç olduğuna ve yasanın 'müstakil-kendine özgü yapıya' sahip olduğuna yer verilen gerekçeli karar özetle şöyle:
Mahkeme öncelikle yasanın 23 Nisan 1999 tarihinden önceki suçları kapsayacağını düzenleyen maddesinin iptal istemini reddetti yasama organının af yasalarında yürürlük tarihi belirlemede takdir yetkisi bulunduğuna işaret edilen kararda, bu yolla yeni suç işlenmesinin özendirilmesinin de önüne geçildiği vurgulandı.
Mahkeme infazda eşitliği sağlayan iptal kararları verdi. Bunlardan ilki 10 yıllık indirimle ilgili. Mahkeme, 10 yıllık indirimin toplam hükümlülük süresinden değil, çekmeleri gereken cezadan yapılmasına karar verdi. İptal kararında, yasaya göre 20 yıl ceza çekecek ömür boyu hapis hükümlüsü 10 yıl sonra şartla salıverileceğine, buna karşılık 36 yıla mahkûm olanların ise ancak 13 yıl sonra serbest bırakılmasına yol
açacak kuralın eşitsizlik yaratacağına dikkat çekildi. Böylece, daha az cezası olanların müebbet hapis alanlardan dahi fazla ceza çekmesi sonucunu doğuran eşitsizlik giderilerek, mahkûmlar arasında infaz eşitliği sağlanmış oldu.
Firariler sevinecek
Daha önce af ya da şartla tahliyeden yararlananların, bu yasadan yararlanmalarını engelleyen maddeyi de iptal eden mahkeme, aksi durumun eşitsizliğe neden olacağına dikkat çekti.
Yasadan yararlananların açık cezaevlerinde bulundukları sürede cezalarından her ay altı günlük ekstra indirim yapılmayacağını belirleyen madde de iptal edildi. Sonuç doğuracak bir karar da, yasa çıktıktan sonra bir ay içinde teslim olmayanların indirimden yararlanamayacağına ilişkin maddenin iptali oldu. Böylece yasa çıktıktan sonra bir ay içinde teslim olmama yasadan yararlanmaya engel olmaktan çıktı. Mahkeme yasanın
'yargılanıp beraat etme' hakkını engellediği için eleştirilen hükmünü de iptal etti.
Affa giren beş madde
Mahkeme, 226 davada yalnızca 'görevi kötüye kullanma' suçunu düzenleyen TCK 240, firar suçunu düzenleyen 298, 'tedbirsizlikle ölüme sebebiyet verenleri' cezalandıran 383 ve tehdit suçunu düzenleyen 188-191. maddelerini şartla tahliye kapsamına aldı.
Kalemli rahatladı
240. maddenin kapsama alınmasına en çok görevlerini kötüye kullanarak kamu bankaları başta olmak üzere kurum ve kuruluş kaynaklarını başkalarına peşkeş çeken bürokratlar, haklarında fezleke bulunan çok sayıda milletvekili-bakan, halen yargılanan eski Meclis Başkanı Mustafa Kalemli rahatladı. Yargıtay'da yargılamaları süren valiler, kimi büyükşehir belediye başkanları, haklarında soruşturma açılmak istenen Bayındırlık Bakanlığı Müsteşarı Ali Helvacı ve Enerji Bakanlığı Müsteşarı Yurdakul Yiğitgüden de suç tarihi yönünden uygunluk varsa bu af kararıyla ceza tehdidinden kurtulmuş olacak.
Ağır suç sınıflandırması
Gerekçeli kararında 'suçun ağırlığı ve yasa maddesinin koruduğu hukuki yarar' ortak gerekçesiyle şu suçların af kapsamına
alınma istemleri ise reddedildi:
Zimmet ve dolandırıcılığın da içinde yer aldığı banka hortumlama, çeteciler, işkenceciler, hayali ihracatçılar, evrakta sahtecilik, rüşvet, zimmet ve irtikapçılar, tecavüzcüler, kaçakçılar, ihaleye fesat karıştıranlar, orman suçları, kimi askeri suçlar.