İki deprem bir kriz

Türkiye'yi yasa boğan 7.2 büyüklüğündeki 12 Kasım depreminin ikinci yılında...

BOLU / DÜZCE - Türkiye'yi yasa boğan 7.2 büyüklüğündeki 12 Kasım depreminin ikinci yılında, Bolu ve Düzce'deki ağır hasarın izleri henüz silinemedi. Bolu, Düzce ve Kaynaşlı'da 894 kişinin öldüğü, 4 bin 948 kişinin yaralandığı, 50 binin üzerinde binanın hasar gördüğü depremi yaşayan 41 bin kişi prefabrik konuttan kurtarılamadı. Sorunlara bir de ekonomik kriz eklendi.
12 Kasım 1999'da 48 kişinin öldüğü, 353 kişinin yaralandığı Bolu'da, depremden sonra kurulan ve depremzedelerin bir kış geçirdiği 12 çadırkent, ağustosta kaldırıldı. 15 bin depremzede prefabrik konutlara yerleştirildi.
Bayındırlık Bakanlığı'nca yaptırılan 1458 kalıcı konut, 21 Ocak 2001 günü düzenlenen törenle teslim edildi. Halen 12 prefabrik alanda 13 bin depremzede yaşıyor. Bunların 1500'ü, Abant İzzet Baysal Üniversitesi öğrencileri.
Esnafın da prefabrik işyerlerini kullandığı kentte, yıkılan SSK Bolu İl Müdürlüğü, SSK Hastanesi, Bağ-Kur İl Müdürlüğü ve iki öğrenci yurdunun yerine yenileri yapılamadı. Hizmet binaları yıkılan Bolu Belediyesi
İtfaiye Müdürlüğü ekipleri de, iki yıldır çadırda görev yapıyor.
Acının merkezi: Düzce
17 Ağustos ve 12 Kasım depremlerinden en çok etkilenen yerleşim merkezleri olan Düzce ve Kaynaşlı'da, her iki depremde 980 kişi öldü, 3 bin 836 kişi yaralandı. Yaklaşık 20 bin işyeri ve konut ağır, 15 bin konut ve işyeri orta, 13 bin konut ve işyeri hafif hasar gördü. 12 Kasım'dan sonra kurulan 13 bin 148 çadır, 2001'in ağustos ayında kaldırıldı. Düzce ve Kaynaşlı'da 28 bin depremzede prefabrik konutlarda yaşıyor.
Yapımı planlanan 10 bin 500 kalıcı konuttan 6 bin 138'i tamamlanarak teslim edildi. 1484 konutun inşaatını yapan firmalar ekonomik zorluklar nedeniyle işi bıraktı. Yeniden ihale edilen bu konutların inşaatı sürüyor.
Soba yakmak yasak
Bolu ve Düzce'de depremzedeler, acılarını yüreklerinde yaşatırken, sorunlarının çözüme kavuşturulmamasından yakınıyor. Bolulu depremzedeler, prefabriklerde soba yakma yasağının kaldırılmasını, yasak kaldırılmazsa
tüp yardımı yapılmasını istiyor.
Prefabrik konut sakinleri, geçen kış devletin ayda dört tüp yardımında bulunduğunu
ve elektrik parası alınmadığını hatırlatarak,
"Bu kış tüp ve yakacak yardımı yok. Bir de elektrik parası isteniyor" diye yakındı.
Hollanda Kiliseler Birliği Prefabrikleri'nde yaşayan Ayşe Karaman, 12 prefabrikten altısında soba yakma yasağı kararı alınmasının adaletsiz olduğunu söyledi. Karaman, "Yasağa rağmen soba kurdum. Soba yüzünden çıkartırlarsa, çadırda yaşarım" dedi.
'Ya tüp ya soba' diyen Kamile Özmen de
"Perişanız. Bizlere bu kış ikinci bir çile daha yaşatmasınlar" dileğini dile getirdi.
En büyük sorunları işsizlik
Düzce Depremzedeler Derneği Başkanı Ayşegül Şenol, ikinci yılda hâlâ çadırda yaşayanlar bulunduğunu hatırlatarak, "İki koca yılda iki deprem ve sürekli ekonomik kriz yaşadık" diye yakındı. Sorunların çözülmediği gibi arttığını söyleyen Şenol, durumu şöyle özetledi:
"Geçici barınmada yaşayanların kışlık ısınma ihtiyacı karşılanmalı, elektrik parası alınmamalı. Kalıcı konutlar tamamen bitirilemediği gibi, okul hastane ve yol olmadığından insanlar kalıcı konutlarda kalmak istemiyor. Düzce merkezde 150 milyon lira kira ödeyip ev tutmak, kalıcı konutlarda oturmaktan kârlı. Geçici barınma için isteyene prefabrik ev, isteyene kira yardımı yapıldı. Hak sahibi olmayanlar ise genellikle çadırlara yerleştirildi. Düzce ve çevresindeki boş alanlarda 150 çadırda 700 kişi yaşam mücadelesi veriyor.
'Öğretmen açığı sürüyor'
Eğitim kurumlarını prefabriklere taşıyabilen son il Düzce. Öğretmen açığı da aşılamadı. Sağlık hizmetlerinde, yardım kuruluşları dışında hiç destek görmedik. Deprem bölgesinde en büyük sorun işsizlik. Depremler nedeniyle yatırımcılar gelmedi. Yeterince desteklenmeyen esnaf ve işadamları işyerlerini kapadı veya işçilere süresiz izin verildi. Ekonomik kriz yatırımcıyı zor durumda bıraktığı için Düzce'de işsiz sayı her geçen gün artıyor".
'Yeni kent, yeni hayat'
Bolu Valisi M. Ali Türker, Türkiye'nin, deprem riskiyle yaşamaya alışmak zorunda olduğunu belirterek "Zaman, korkmanın değil, yeni bir Bolu yaratmak için çalışmanın zamanıdır" dedi. Bolu Belediye Başkanı Yüksel Ceylan ise yanlışlardan ders alarak, altı katlık yapılaşma iznini üç kata indirdiklerini söyledi. Ceylan, devletin depremzede esnafa 108 kalıcı işyeri sözünü ise tutmadığını söyledi.
Düzce Valisi Fikret Güven de, "12 Kasım'ları aşmak, bizden aldıklarını geri kazanmak, acıları unutmak, ama kaybettiğimiz dostlarımızı unutmamak istiyoruz. Düzce için yeni bir hayat, yeni bir gelecek ümidini koruyoruz" dedi.