İlköğretime devrim gibi reform geliyor

İki yılda oturacak
Hükümet, ilköğretim okullarından başlayarak eğitimde reforma yöneldi. Milli Eğitim Bakanlığı, bütün ders programlarını ve yeni ders kitaplarını hazırlattı. Bu ders yılında pilot bölgelerde başlayacak olan uygulama 2005-2006 sezonunda tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılacak.
Üniversite desteği
Çalışma, çeşitli üniversitelerden 100'den fazla eğitim uzmanının desteğiyle yürütüldü. Buna göre, tekdüzeliğe ve ezbere dayalı anlayış yerini mantığa ve laboratuvar ortamında öğrenmeye bırakacak. Öğretmen 'dersin hâkimi' değil, öğrencinin yönlendirici arkadaşı olacak.
Uzay ve teknoloji
Fizik, kimya ve matematik dersleri laboratuvar ortamında öğrenilecek. Hayat bilgisinde, yaşam kültürü, bilimde yenilikler, uzay ve keşifler öne çıkacak. İnsan hakları, çevre ve sanatın derslerdeki ağırlığı artacak. Sınıf dışı etkinlikler çoğalacak. Teknoloji okullara girecek.
Haber: HİLAL KÖYLÜ / Arşivi

ANKARA - Hükümet, AB'ye uyum çalışmaları çerçevesinde eğitimde ciddi adımlara hazırlanıyor. İşe ilköğretimden başlama kararı alan Milli Eğitim Bakanlığı, tüm ders programlarını yeniledi. Eğitimi ezbercilikten çıkarıp 'sorgulayıcı' ve 'problem çözücü' düşünme sistemini öne çıkaran programlar yenilenince, buna uygun ders kitapları da hazırlatıldı. Yeni programları, 2005-2006 eğitim yılında yurt çapında hayata geçirilecek.
Üniversitelerle işbirliği
Ders programlarının yenilenmesiyle başlayan çalışmaların öncülüğünü MEB Talim ve Terbiye Kurulu üstlendi. Çalışmalar ODTÜ, Hacettepe, Ankara ve Gazi üniversiteleri başta olmak üzere Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden 100'den fazla eğitim uzmanının katılımıyla tamamlandı. Ücretsiz kitap dağıtarak daha çok öğrenciyi sisteme dahil etmeyi planlayan MEB, bu dağıtımı iki yıl içinde gerçekleştireceği için yeni eğitim sistemine ancak iki yıl içinde geçilebilecek.
Değişiklikler kendini önce ders kitaplarında gösterecek. Üniversitelerdeki ihtisas komisyonlarınca incelenen ve 'Sorgulama yeteneğini öldürüyor, ezberi de körüklüyor' teşhisi konulan ders kitapları, 'öğrenciye laboratuvarı sevdirecek' niteliğe bürünecek.
Yeni programda fizik, kimya ve matematik gibi fen bilimlerindeki ağırlıklı dersleri laboratuvar ortamında öğrenecek öğrenciler, hayat bilgisi dersleri yaşam kültürü, bilimde yenilikler, uzay ve keşifler konuları ile 'hayatı ve dünyayı' öğrenmeye çalışacak. 6, 7 ve 8. sınıflarda konu zenginliği insan hakları dersleri ile sağlanacak. Bu derslerin temel insan hakları belgeleriyle yürütülmesi planlanırken, bu derst öğrenciye hakları ve haklarını korumasının öğretilmesi hedefleniyor.



'Planlı Okul Gelişimi' modeli
MEB, okullarda her öğrencinin yeteneği doğrultusunda yetişebileceği bir ortam da hazırlamaya çalışıyor. Geliştirilen 'Planlı Okul Gelişimi' modeli kapsamında bakanlık, ideal okul ortamını da şöyle belirledi:
İnternetle aktif öğrenme: Aktif öğrenme ortamı, öğrenmede en etkili ortamdır. Çünkü internetli dünyada sınırlar kalkmakta, öğrenciler kendi yeteneklerini keşfedebilmektedir. Bu nedenle, tüm eğitim kadrosu bilgisayar okuryazarı olmalı ve internete bağlanmalıdır.
Teknolojinin kullanımı: Aktif öğrenmeye yardımcı olacak bilgisayar, tepegöz, slayt makinesi gibi ekipmanlar, deney araçları, yerküre, insan iskeleti gibi modeller, canlı bitkiler ile çeşitli ölçüm araçları bizzat öğrenciler tarafından kullanılmalıdır. Öğrenciler fen, sosyal ve görsel sanatlar alanında proje tasarlamaya yönlendirilmeli.
Doğa gezileri: Doğa gezileri, gözlem, inceleme ve araştırma gezileri, kamplar, arazide harita okuma gibi çalışmalar öğrencilerde araştırma, inceleme, gözlem yapma becerisi ile çevre koruma bilincini geliştirir.
Tartışma ortamı: Öğrencilerin bireysel ve grupça yapacakları röportajlar, fikir tartışmaları kişilik gelişimlerinde etkili olur, öğrenmeyi daha anlamlı kılar ve sosyalleşmelerini sağlar.
Her öğrenciye özel ödev: Ödevler öğrencilerin beceri, ilgi, istekleri ile bilgi birikimleri dikkate alınarak sınıfta her öğrenciye göre değişiklik gösterebilir.
Yeni nesil öğretmenler
MEB, AB kriterleri ışığında 'öğretmenlik kriterleri' de yeniledi. Amaç, "Öğretmen her şeyi bilir, o ne söylerse doğrudur" algılamasının yıkılması. İşte öğretmende aranacak beceriler:
Ders dışında etkin öğretmen: Başarıyı ölçme ve değerlendirme, rehberlik yapma, temel becerileri geliştirme, özel eğitime gereksinim duyan öğrencilere hizmet etme, yetişkinleri eğitme, ders dışı etkinliklerde bulunma, kendini geliştirme, okulu geliştirme, okul çevre ilişkilerini geliştirme.
Kültürlü eğitimci: Olay ve olguları farklı disiplinlerin kavramlarını kullanarak açıklayabilme, tanımlayabilme, farklı disiplinlere ilişkin bilgilerin konu alanı ile bağını kurma, öğretim sürecinde öğrenciyi derse hazırlama, öğretim sürecinde örnekleme, benzetme ayırt etme, analiz yapmada diğer disiplinlerin bilgilerinden yararlanma, öğrencileri genel kültür yaşantılarını geliştirmeye özendirme.
Bilgi üreten araştırmacı eğitimciler: Temel bilgileri, kavramları, ilkeleri değişik biçimlerde açıklama, farklı görüş, kuram, öğrenme yolları, araştırma ve inceleme yöntemlerini açıklama, öğretim malzemelerini
değerlendirme ve seçme, alanında araştırmalar yaparak bilgi üretme, öğrencileri alanla ilgili sorular sormaya, düşünceleri farklı perspektiflerden görmeye ve bilgi üretmeye özendirecek programları kullanma ve geliştirme, disiplinlerarası öğretim deneyimleri yaratma.


Keyifli ders kitabı
Yeni hazırlanacak ders kitaplarında uzmanlardan kitaplar için gelen şu
eleştiriler ve öneriler dikkate alınacak:
Konular sıkıcı olmayacak: Konularda tekdüzelik hâkim. Kitaplarda 'az ve öz' anlayışı yok sayılıyor.
Bilgi yığınına son: Gelişigüzel bir yığın gibi sunulan, sorgulama yeteneğini yok eden bilgiler yoğunlukta.
Okuduğunu kendine uyarlasın: Kitaplarda, öğrenciyi soru sormaya,
okuduğunu kendi yaşamına uygulamaya yönelten teknikler kullanılmıyor.
Konu giriş ve sonlarında diyaloğa zemin hazırlayacak sorular konulmalı.
Kısa cümleler: Uzun cümleler, öğrencinin dikkatini dağıtan paragraflar, bölümler sadeleştirilecek.
Güncellik yakalanacak: Örnekleme, benzetme yapılırken güncel olaylara dikkat çekilmeli. Öğrenciler düşünmeye, tartışmaya sevk edilmeli.
Türkçe düzelecek: Kitaplarda akıcı ve anlamlı bir Türkçe hâkim kılınmalı. Öğrencinin yazma yeteneğinin gelişmesini sağlamak amacıyla da özel alıştırmalara yer verilmeli.
Başka kitaplara teşvik: Öğrenciler anlatılan konular doğrultusunda başka kitaplar da okumaya sevk edilmeli. Kitaplarda, yardımcı kaynaklarla ilgili özel dipnotlara da yer verilmeli.