İnsan hakları iyi yola girdi

AİHM'de Türkiye hakkında açılan davalar son bir yılda 3 bin 887'den 2 bin 616'ya düştü. Ama Türkiye yine de son istatistiklere göre, hakkında en çok dava açılan beşinci ülke.
Haber: GÜVEN ÖZALP / Arşivi

STRASBOURG - Türkiye'de Avrupa Birliği'ne (AB) uyum sürecinde devreye sokulan reform paketleri somut etkilerini göstermeye başladı. AİHM Başkanı Luzius Wildhaber tarafından açıklanan istatistiklere göre, Türkiye'ye insan hakları ihlali gerekçesiyle AİHM'ye yapılan başvurularda bir önceki yıla göre net bir azalma var.
2003'te Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (AİHS) ihlal ettiği iddia edilerek AİHM'ye yapılan başvuruların sayısı 2 bin 616. Dava sayısı, 2002 yılında 3 bin 887'ydi. Mahkeme yetkilileri, başvuru sayısındaki azalmanın çıkarılan yeni yasa ve reformlarla Türkiye'de insan hakları sisteminin daha etkin bir şekilde işlediğini gösteren önemli bir göstergesi olarak algılanması gerektiğini ifade ediyor. Ne var ki bu iyileşmeye karşın Türkiye, 2003 yılında hakkında en çok başvuru yapılan ülkeler arasında Rusya (5 bin 338), Polonya (5 bin 136), Romanya (3 bin 635) ve Fransa'nın (2 bin 828) ardından beşinci sırada.
İhlal tipi değişiyor
İstatistiklerin ortaya koyduğu bir değişim de Türkiye'nin ceza aldığı maddelerdeki değişimi. Mahkeme kaynakları işkence, yaşam hakkı gibi ihlallerin yerlerini daha teknik nitelikli ihlallere bırakmaya başladıklarını belirtiyor. Geçen yıl İtalya 106 davada suçlu bulundu.
İtalya'dan sonra Fransa ve Türkiye 76 davada verilen insan hakları ihlaline
ilişkin kararlarla ikinci sırayı alırken, Polonya 43 ihlal kararıyla üçüncü sırada yer aldı. Türkiye'nin 76 ihlal kararının 56'sını adil yargı oluştururken, dokuzunu güvenlik ve özgürlük hakkı, sekizini kötü muamele, altısını da ifade özgürlüğüne ilişkin maddeler oluşturdu. 1990'lı yıllarda en çok rastlanan yaşam hakkı ihlali ve işkence konusunda ise sadece birer ihlal belirlendi.
Bu arada Türkiye, geçen yıl 45 davayla AİHM'de en fazla 'dostane çözüme' giden ülke sıralamasında ilk sırayı aldı.
Geçmişten gelen davalar konusunda ise Türkiye sıkıntılı. AİHM sisteminin yavaşlığı nedeniyle Türkiye hakkında yıllardır karara bağlanmayı bekleyen dosya sayısı 7 bin 850'ye ulaşmış durumda. Türkiye, bu sayıyla Polonya (8 bin 542) ve Rusya'nın (8 bin 171) ardından üçüncü sırada yer alıyor. AB üyesi İtalya (5 bin 411), Fransa (4 bin 711) ve Almanya'nın (3 bin 299) dosyalarının fazlalığı da dikkat çekici.
190 türban başvurusu
AİHM Başkanı Wilhaber, Türkiye'den gelen türbanla ilgili başvuruların 190'a
ulaştığını söyledi. Sözcü, üniversiteli Leyla Şahin'in türban başvurusuyla ilgili kararın da iki-üç ay içinde verileceğini belirtti.