'Kaçaklar' plan istemiyor

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı ve Maltepe'nin yedi mahallesini kapsayan 1/5000 ölçekli E-5 Kuzeyi Nâzım İmar Planı, bölge halkını tedirgin etti.
Haber: HATİCE YAŞAR / Arşivi

İSTANBUL - İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı ve Maltepe'nin yedi mahallesini kapsayan 1/5000 ölçekli E-5 Kuzeyi Nâzım İmar Planı, bölge halkını tedirgin etti. Maltepeliler, bölgeye düzen getirecek planın, on binlerce insanı yerinden edeceğini ileri sürerek karşı çıkıyor. Planın kapsama alanına giren yedi mahallede halk hızla örgütlendi, ilgili makamları dilekçe yağmuruna tuttu. Önceki gün belediye önünde protesto gösterisi yapan binlerce kişi dava açmaya hazırlanıyor.
Sadece üçte biri tapulu
Plan, Fındıklı, Aydınevler, Başıbüyük, Girne, Zümrütevler, Gülsuyu ve Gülensu mahallerini kapsıyor. Yedi mahallede 200 bin kişi yaşıyor. Sadece Gülsuyu ve Gülensu mahallelerinin nüfusu yaklaşık 70 bin. Plana karşı ilk örgütlenme de bu mahallelerde başladı. 1980'lerde başlayan hızlı göçle bölge evlerle doldu, daha sonra evler apartmanlara dönüştü.
Yedi mahalledeki evlerin sadece üçte birinin tapusu var. Geri kalanların çoğu tapu tahsis belgesine sahip. 13 Eylül'de 'askıya çıkan' planın duyulmasıyla harekete geçen mahalle sakinleri üst üste toplantı yapıyor, uzmanlardan yardım alıyor. Planın kendilerini evlerinden edebileceğine inanan halkı, uzmanlar da destekliyor. Uzmanlara göre plan, Maltepe Belediyesi'nce 1/5000'den 1/1000'e dönüştürüldüğünde yapacak pek bir şey kalmayacak. Bu nedenle 14 yerel dernek binlerce üyesiyle plana karşı çıkmaya karar verdi.
'Rant merkezi olacak'
1970'lerin sonunda Gülsuyu'na yerleşenlerden biri olan Erdoğan Yıldız, plana karşı çıkış gerekçelerini, "Masa başında hazırlanmış, halkın görüşü alınmamış. Bu kadar insana nereye gidecekleri sorulmamış" diye açıklıyor. Plansız bir bölgede kendilerinin de yaşamak istemediklerini belirten Yıldız, katılımcı bir plana 'Hayır' demeyeceklerinin altını çiziyor.
Bölgenin denize bakan eşşiz manzarası ve depreme dayanıklı oluşuyla rant açısından cazip olduğunu savunan Yıldız, "Küçük Armutlu ve Alibeyköy'ün ardından sıra buralara geldi. İnsanlar yerlerinden edilecek ve buralar rant merkezine dönecek" dedi.
Harita Mühendisleri Odası Başkanı Mehmet Ali Candaş da planda Bayındırlık Bakanlığı'nca hazırlanan kentsel dönüşüm yasa tasarısına atıfta bulunulduğunu belirterek, şunları söyledi: "Plan binlerce kişinin bölgeden uzaklaştırılmasını hedefliyor. Plan uygulanırken kimsenin tapusu yok farz edilecek. Plan, kentsel dönüşüm yasa tasarısına, yani henüz olmayan bir yasaya göre hazırlandığı için mahkemeye gidildiğinde belediyenin aleyhine olacak."
'Planın benzeri yok'
İnşaat mühendisi Hasan Sert, 1/5000 planının ardından Maltepe Belediyesi'nin 1/1000'lik planları hazırlayacağını, bu durumda geri dönüşün olmayacağını savundu. İmar Kanunu'nun 18. maddesinin uygulanacağını, buna göre herkesin parselinin yüzde 40'ını vermek zorunda kalacağını ileri süren Sert, "Plan E-5'in kuzeyinin tamamını kapsıyor. Bugüne kadar benzeri görülmemiş bir plan bu.
Plana bakıldığında Türkiye'nin hiçbir yerinde olmadığı kadar bir yeşil alan olduğu görülüyor. Bu, Pendik Aydos'ta yapılan planları hatırlatıyor. Orada da yeşil alanlar plan üzerindeydi, ama sonradan Kiptaş villalar yaptı ve 400 bin dolardan sattı. Burada da benzer bir süreç gelişecek" diye konuştu.
Çözüm mahkemede
Şehir plancısı Celal Beşiktepe' ye göre plan tepeden inme: "Bugüne kadar İmar Kanunu'nun 18. maddesi yerleşim olan bölgelerde uygulanmamıştı. Bu ilk olacak."
Gülensu-Gülsuyu Güzelleştirme ve Kalkındırma Derneği avukatı Uğur Uruşak, binlerce kişinin idare mahkemesine yürütmeyi durdurma davası açacağını söyledi. Uruşak, "Herkes planlı bir yerde yaşamak ister. Ancak yolu, bu plan değil. Ankara Dikmen Vadisi örnek alınabilir. Orada yıkılabilecek alanlar yıkıldı ve planlı hale dönüştürüldü. Burada da en az zararla ve insanları mağdur etmeden bir plan hazırlanabilir" dedi.
Belediye: Yıkım planı değil
İstanbul Büyükşehir Belediyesi: Plan alanı, sorunlu bir mülkiyet yapısına sahip olup, okul, yeşil alan gibi kamuya hizmet verecek donatı alanları yok. Bölgede yapılan 1/5000 ölçekli, Maltepe E-5 Kuzeyi Nâzım İmar Planı'nda, hem yasa ve yönetmeliklerin gerektirdiği, hem de yaşam kalitesi ve güvenliğini artırmanın gereği olan ve bölge halkına hizmet verecek asgari donatı alanlarının ayrılmasına dikkat edilmiştir. Planın, '1/1000 ölçekli imar planları onanmadan uygulama yapılamaz' hükmüne göre, 1/5000 ölçekli nâzım imar planında, uygulama, istimlak ya da yıkım yapılması söz konusu değildir. Hazırlanan plan Maltepe Belediyesi tarafından uygulanacaktır."
Maltepe Belediye Başkanı Fikri Köse: Bu, dört yıl önceki bir plan. Büyükşehirle birlikte çalışıyoruz, eksikleri varsa düzeltilir. Ancak plan başka, yıkım başka. Şehir plansız gelişemez.