Karakutu bilmecesi

Biri silik, biri boş
Isparta'da düşen uçaktaki esrar perdesi derinleşiyor. Karakutulardan birinin kayıtlarının silik, diğerininse boş olduğu iddia edildi. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü dahil, aksi yönde açıklama gelmedi.
Bakan: Ben bilmem
Ulaştırma Bakanı Yıldırım, 'Karakutular boş muydu' sorusunu, "Bilemem, çalışmalar bitince cuma muhtemelen açıklama yapılır" diye yanıtladı. Uzman havacılar şokta: "Karakutu arızası duyulmuş şey değil."

İSTANBUL/ANKARA - Türkiye'nin en hızlı büyüyen sektörlerinden birinin 'kara günü', hakkındaki araştırmalar sürerken aydınlanmak bir yana, bir de 'karakutu' karanlığına gömüldü. İstanbul-Isparta seferini yaparken düşen Atlasjet Havayolları'nın World Focus Havayolları'ndan kiraladığı MD83 tipi yolcu uçağının karakutularından birinin kayıtlarının silik, diğerinin ise tamamen boş olduğu iddia edildi. İddialar dün Yeni Şafak ve Zaman gazetelerinde yer aldı.
Ancak Türkiye'deki bütün uçuşların güvenliğinden ve denetiminden sorumlu Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nden (SHGM) veya diğer otoritelerden dün akşam saatlerine kadar bu iddianın doğru ya da yalan olduğuna dair herhangi bir açıklama gelmedi.
Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım ise TBMM'de "Karakutular boş muydu" diye soran gazetecileri, "Ben bilemem onu. Çalışmalar tamamlanınca cuma günü muhtemelen yetiştirilirse incelemenin bu kısmıyla da ilgili açıklama yapıp kamuoyu ile paylaşacaklar" diye yanıtladı.
Bakan Yıldırım, kazayla ilgili araştırmanın sürdüğünü söyleyerek "Ben araştırmaların aralarında devreye girip bilgi almam. Çalışma yapılır, olgunlaşır, ondan sonra kamuoyu ile paylaşılır" dedi.
Karakutuların arızalı olduğu iddiası, havacılık otoritelerini kelimenin tam anlamıyla şoke etti. Otoriteler bugüne kadar okyanusa düşen bazı uçaklar dışında tüm kazalarda karakutulara ulaşıldığını, karakutuların arızalı çıkması gibi bir durumunsa duyulmuş şey olmadığını söylüyor.
Atlasjet kazasından sonra SHGM altı kişilik bir kaza kırım ekibi oluşturarak olay yerinde inceleme yaptırmış, ardından uçağın karakutuları incelenmek üzere Frankfurt'a gönderilmişti. Kaza kırım ekibi, olayın muhtemelen pilot hatasından kaynaklandığını açıkladı.
'Motorlara asıldı, kuyruk çarptı'
Önceki gün ve dün basına sızan kaza raporlarında da 'pilot hatası' görüşü işlendi. Buna göre 'Uçak iniş için hazırlandığı noktada rotasından 30 derece saptı. İkinci dönüş rotadaki sapmayı 50 dereceye kadar artırdı. Havanın mehtaplı, görüşün açık olmasının getirdiği psikolojik rahatlıkla davranan pilotlar, 'vertigo' denilen psikolojik durumun etkisiyle uçaktaki cihazlar yerine gözlerine güvendiler. Piste iniş için alçalmaya başladıklarında, 1951 rakımlı Türbetepe karşılarına çıktı. Uçak sesli 'pull up' (levyeyi çekerek yüksel) komutunu verdiğinde, pilot buna uydu ve motorlara tam güç verdi. Ama iki motoru da kuyruğunda olan MD83'ün kuyruğu gazın açılmasıyla çöktü ve yere çarptı. Ve kuyruğun kopması, ana gövdenin yere vurmasıyla facia zinciri tamamlanmış oldu.'
Rapor İstanbul, Ankara ve Antalya radarlarına (Isparta'da radar yoktu), kule-uçak ses kayıtlarına ve Isparta meydanındaki VOR seyrüsefer aletininin verilerine dayandırıldı. Ancak havacılık otoriteleri, karakutu olmadan böyle bir senaryonun kurulamayacağını savundu.
Karakutuların gerçekten arızalı olup olmadığı veya incelenen karakutuların gerçekten Atlasjet uçağına ait olup olmadığı soruları ise Türkiye'deki sivil havacılığın güvenliğinin emanet edildiği en yetkili otoriteler (Bakanlık ve SHGM) sessizliğe gömüldüğü için anlaşılamadı.
Uçaklarda bulunan karakutulardan biri (CVR) kokpitteki tüm konuşmaları, diğeri (FDR) ise uçuşla ilgili tüm verileri depoluyor. Bu kayıtlar, havacılıkta güvenilirliğin ve sektörün kendi kendini sürekli mükemmelleştirmesinin garantisi.
Kurda kuzu mu?
Öte yandan kazanın ve karakutuların Türkiye'deki SHGM tarafından incelenmesi, SHGM Genel Müdürü Ali Arıduru hakkındaki iddialar nedeniyle daha önce basında eleştiri konusu olmuştu. Atlasjet'in uçağı kiraladığı World Focus şirketinin mali kriz içinde olduğu biliniyordu. İddiaya göre SHGM, bizzat World Focus teknik çalışanlarının gönderdiği "Teknik bakım yetersiz" ihbarına rağmen şirkete soruşturma açmadı. Ardından Arıduru'nun bir otel faturasını World Focus'un ödediği ortaya çıktı. Bakanlık bu nedenle Arıduru hakkında soruşturma başlattı.
Karakutu yoksa konu bitmiştir
Pilotlar Derneği Onursal Başkanı Kaptan Pilot Necmi Ekinci: "43 yıllık pilotum, dünyanın hiçbir yerinde karakutunun bozulması diye bir şey duymadım. Karakutu pilotun inisiyatifinde değildir, motor çalıştığı anda devreye girer. Uçak kazasının nedenini belirlemenin tek yolu karakutudur. Karakutu arızalı deniyorsa, bu kazanın nedeni bulunamaz. Bir uçak kazası sonrasında çok yüksek tazminatlar ödenir. Sigorta tazminatlarını ödememek için böyle saptırmalar yapılıyor olabilir. Bilinç kaybı denilen vertigo durumunda da pilot her zaman cihazlara güvenmek zorundadır. Güvenmiyorsa yardımcı pilot mutlaka uyarır. Cihazlara güvenmeyip kendi inisiyatifiyle hareket etmesi intihar olur. Hiçbir kaptan pilot bunu yapmaz. Ayrıca karakutu arızalı deniyorsa, bilinç kaybı durumu tespit edilemez."
İTÜ Uçak Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Şerif Kavsaoğlu: "Karakutunun daha önce bozulduğunu dair başka bir örnek duymadım. Karakutunun bozulmuş olması ilginç geldi. Karakutu üzerinde sonradan oynamak, değişiklik yapmak, karakutunun değiştirilmesi gibi her şey mümkün, ancak burada böyle bir durum var mı, yok mu bilemeyiz. Böyle bir kazanın neden olduğu bu kadar kısa zamanda aceleacele bulanacak durumlar değildir. Veriler detaylı incelenerek bulunur. Eğer karakutu bozuk ise uçağın kesinlikle uçmaması gerekirdi."
(Radikal, dha, aa)