Kemik iliği nakli için bekleyen hastalara iyi haber

Sağlık Bakanlığı'nın bu yıl sonunda hayata geçirmeyi planladığı 'Türk Kök Projesi'yle yılda 2 bin 500 nakil yapılması hedefleniyor

ANKARA - Sağlık Bakanlığı, kemik iliği nakli bekleyen, ancak verici ve merkez yetersizliği gibi nedenlerle bu imkânı  bulamayan hastaların sorununa çözüm bulmak için ‘Türk Kök Projesi’ni hayata geçirecek. Bakanlıkta kısa bir süre önce oluşturulan Doku Hücre Nakli ve Kan Hizmetleri Daire Başkanlığı’nca hazırlanan projeyle, nakil merkezi ve yatak sayısı artırılacak, planlanacak 27 sağlık bölgesinde, koordinasyon ve her bölgede gönüllü verici merkezi ile akraba dışı kordon kanı bankası kurulacak.
Kemik iliği nakli olması gereken hastalar nakil merkezi, uzman ve verici sayısının yetersizliği gibi nedenlerle uzun süre beklemek zorunda kalıyor. Nakil yapılamayan hastalara başarı şansı daha düşük tedavi yöntemleri uygulanıyor.
Türkiye’de 32 kemik iliği nakli merkezinde 167’si erişkin, 39’u çocuk olmak üzere toplam 206 yatak bulunuyor. Yılda 3-4 bin nakil yapılması gerekirken, geçen yıl bu sayı 986’da kaldı.
Bir diğer sorun da nakil merkezlerinin yaygın bir dağılım göstermemesi. Merkezler daha çok Ankara, İstanbul ve İzmir’de yoğunlaşırken, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da nakil merkezi yok.

Kayıtlı verici sayısı çok az
Mevcut nakil merkezleri arasında bir koordinasyon bulunmaması ve buralara kayıtlı verici sayısının azlığı da bir diğer sorun. Gelişmiş ülkelerde milyonlara ulaşan nakil merkezlerine kayıtlı gönüllü verici sayısı, Türkiye’de sadece 37 bin civarında.
Nakillerin sadece yüzde 3-4’ü akraba dışı vericilerden yapılıyor. Avrupa’da bu oran yüzde 45 civarında.
Yurtdışındaki vericilerde bulunan kemik iliğinin ülkeye getirilmesi ise büyük maliyet yaratıyor. Geçen yıl yurtdışından kemik iliği getirilen 83 hastanın her biri için 20’şer bin avro ödendi.
Türk Kök Projesi, 2006 yılında Sağlık Bakanı Recep Akdağ’ın başkanlığında, Türkiye’nin önde gelen uzmanları ve nakil merkezlerinin yetkilileriyle yapılan toplantı sonrasında alınan kararlar doğrultusunda hazırlandı.
2009 sonunda uygulanmaya başlanacak proje ile ülke ihtiyaçları doğrultusunda yaygın dağılım gösterecek nakil merkezlerinin tam kapasite ile çalıştırılması, yatak sayısının 300 ve üzerine çıkması, hedeflenen gönüllü verici sayısına ulaşabilmek için ilk aşamada planlanan 27 sağlık bölgesinde, bölge koordinasyon, her bölgede de bölge koordinatörlerinin tespitleri doğrultusunda ihtiyaç duyulan sayıda ‘Gönüllü Verici Merkezi’ kurulması amaçlandı.

250 bin kayıtlı verici
Projeyle aynı zamanda ilk beş yılda Türkiye’nin birçok coğrafi bölgesinden, çeşitli HLA tiplemesine (insandaki doku uygunluk antijenleri- Human Leukocyte Antigens) sahip 250 bin kayıtlı gönüllü verici kazanılacak.
Sağlık Bakanlığı, üniversite, vakıf ve özel doğum hastanelerinden kordon kanı bağışı yoluyla Ulusal Akraba Dışı Kordon Kanı Bankası ve kordon kanı toplama merkezleri de kurulacak.
Gönüllü vericilerin 50 bininin kordon kanı bağışıyla kazanılması, yılda 2 bin 500’ün üzerinde nakil yapılması da hedefler arasında.
Ülke ihtiyaçları doğrultusunda yaygınlaştırılacak doku tipleme laboratuvarlarının dünyada bu alanda çalışma yapan kurum ve kuruluşlarla akreditasyon süreci başlatılacak, entegrasyon ve koordinasyonları sağlanacak.
Bu merkezlerde çalışacak personele de gerekli eğitimler verilecek.
Sağlık Bakanlığı Kemik İliği Nakli Bilimsel Kurul ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Osman İlhan, Türk Kök Projesi ile aynı zamanda ulusal böbrek nakli bekleme listesi gibi kemik iliği nakli bekleme listesi hazırlanacağını bildirdi.
İlhan, şöyle konuştu: “Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kemik iliği nakillerini geri ödeme kapsamına almasıyla büyük bir açılım sağlanmıştı. Projenin hayata geçmesiyle de hastalarımız artık nakil için uzun süre beklemeyecek.” (aa)