Kızılırmak'ta petrol aranacak

TPAO, koruma altındaki Kızılırmak Deltası'nda petrol ve doğalgaz arayacak. Samsun Valiliği, çivi bile çakılması yasak olan bölge için 'ÇED Yönetmeliği dışında' yazısı verdi.
Haber: ŞENOL ÇAKIR / Arşivi

SAMSUN - Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), uluslararası Ramsar Sözleşmesi'yle koruma altına alınan Kızılırmak Deltası'nda petrol ve doğalgaz arayacak. Samsun Valiliği, binlerce kuşun yaşam ve üreme alanı olan, bir çivi çakmanın bile yasaklandığı bölgedeki faaliyetlere başlaması için TPAO'ya 'ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında' yazısı gönderdi. Arama çalışmaları önümüzdeki günlerde başlayacak.
Samsun'da 56 bin hektarlık alanı kapsayan, binlerce kuşun üreme ve yaşam alanı Kızılırmak Deltası'nda petrol aranacak. Deltanın sonunu hazırlayacağı öne sürülen çalışmalara 2001'de başlandı. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, TPAO'ya 9 Temmuz 2001'den geçerli olmak üzere dört yıl süreli, sismik yöntemle petrol ve doğalgaz arama ruhsatı verdi.
'Sahada ormanlar var'
Kızılırmak Deltası alanının da bulunduğu arama faaliyetleri Samsun'un Bafra, Kavak, Alaçam ve 19 Mayıs ilçeleri sınırları dahilinde yapılacak. Verilen ruhsatnamede, TPAO'nun talebinin 6326 sayılı Petrol Kanunu ve Tüzüğü hükümlerine uygun olduğuna, ancak arama sahası içinde devlet ormanlarının bulunduğuna dikkat çekildi.
Şirketin, Mahalli Çevre Kurulu'ndan 'Çevresel etkileri önemsizdir' kararı veya Çevre ve Orman Bakanlığı'ndan alacağı 'Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) Olumlu Belgesi'ni Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne ibraz etmesi gerektiği vurgulandı. Ruhsatnameye, bu belgeler alınmadan sahada sondaj çalışmalarına başlanılmaması şartı konuldu.
TPAO, geçen 34 ay boyunca 'ÇED Olumlu Belgesi' almak için başvurmazken, ruhsat tarihinin bitimine 16 ay kala 25 Mart 2004 tarihinde Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğü'ne dilekçe gönderdi.
TPAO adına yapılan başvuruda, "Orman İşletme Müdürlüğü'nün hazırlayacağı Maden Arama İzin İrtifak Raporu'na müstenit olmak üzere çevreye olumsuz etkisi olmadığını bildirir bir yazının tarafımıza verilmesini arz ederim" denildi.
'Tekrar inceleyeceğiz'
Başvuruyu, Samsun Vali Yardımcısı Hasan Gürsoy, 7 Nisan'da yanıtladı. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ÇED ve Planlama Şube Müdürlüğü başlıklı yanıt yazısında, "Planlanan faaliyetin ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirildiği belirtilmektedir" denildi.
Samsun Vali Yardımcısı Hasan Gürsoy, sekreteri aracılığıyla yaptığı açıklamada, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü'nden sorumlu Vali Yardımcısı Erdoğan Özdemir izinli olduğu tarihte yerine baktığı için evrakı imzaladığını belirtti. Erdoğan Özdemir ise arama yapılacak sahayla ilgili Çevre ve Orman Bakanlığı'na bu alanların ÇED kapsamına girip girmediğini sorduklarını ve yanıt üzerine yazıyı verdiklerini belirtti. Özdemir, konuyu tekrar inceleyeceklerini de vurguladı.
Haziran 2002'de yayımlanan ÇED Yönetmeliği'nde 3 bin metreye kadar olan sondaj faaliyetleri, ÇED kapsamı dışında bırakılmıştı. 16 Aralık 2003'te güncellenen yeni yönetmelikte de bu muafiyet korunmuştu. Yönetmeliğe göre, 3 bin metrenin üzerindeki sondajlar için Çevre ve Orman Bakanlığı'ndan
'ÇED gerekli değildir' veya 'ÇED Olumlu Belgesi' almak gerek.
Dinamit patlatılacak
TPAO'nun 49 bin 841 hektarlık sahada sismik yöntemle yapacağı petrol ve doğalgaz arama çalışmaları, Kızılırmak Deltası'nın Bafra Burnu'nun batısındaki Alaçam ilçesi Karaboğaz mevkisi ile doğu bölgesindeki Bafra ilçesi Doğanca beldesi dil mevkisinde başlayacak. Sahilden güney yönüne doğru yapılacak çalışmalarda belirli aralıklarla dinamitler patlatılarak yapay deprem dalgaları yaratılacak. Titreşimlerin kayalar içerisinden geçerken uğradıkları değişimler bilgisayar ortamına kaydedilecek. Jeolog ve jeofizikçiler tarafından yapılacak incelemelerde, bölgede petrol veya doğalgaz rezervleri olup olmadığı, varsa hacimleri tespit edilecek. Ardından da sondaj çalışmalarına geçilecek.
Ancak bu çalışmalar sürerken, on binlerce kuşun konakladığı deltanın sessizliği bozulacak. Çevreciler, strese girecek kuşların bölgeyi terk edeceğini vurguluyor. Ayrıca petrol bulunması halinde, deltanın ekosisteminin bozulacağı ve yok olacağı da öne sürülüyor.