Kozmik odada askeri gizli belge incelemenin hukuki yol haritası

İSTANBUL - Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’a suikast iddiaları nedeniyle Ankara Özel Kuvvetler Komutanlığı’ndaki Seferberlik Bölge Başkanlığı’nda üç gündür arama yapılırken ‘çok gizli’ bilgilerin yer aldığı bu bölümdeki binlerce evrakı yasa gereği bir hakim inceliyor.  Türkiye için bir ilk olan sürecin hukuki açıklaması şöyle:
Aramayı hâkimin yapmasının yasal dayanağı nedir?
Ceza Muhakemesi Usul Kanunu’nun (CMK) 125. maddesi ‘İçeriği devlet sırrı niteliğindeki belgelerin mahkemece incelenmesi’ni düzenilyor. Bu madde şöyle: “Devlet sırrı niteliğindeki bilgileri içeren belgeler, ancak mahkeme hâkimi veya heyeti tarafından incelenebilir. Bu belgelerde yer alan ve sadece yüklenen suçu açıklığa kavuşturabilecek nitelikte olan bilgiler, hâkim veya mahkeme başkanı tarafından tutanağa kaydettirilir. Bu madde, hapis cezasının alt sınırı beş yıl veya daha fazla olan suçlarla ilgili olarak uygulanır.”
Aramada savcı ve tutanak tutmakla görevli bir kişi nezaret etse dahi belgeleri görme yetkileri yok.
Belgeler mahkemede kullanılabilir mi?
Yanıt, yine aynı maddenin birinci fıkrasında: “Bir suç olgusuna ilişkin bilgileri içeren belgeler, devlet sırrı olarak mahkemeye karşı gizli tutulamaz.”  Hukukçulara göre, hakim yasa gereği bunlardan örnek alamıyor ancak belgede ‘suç kabul ettiği’ bir cümle ya da metni tutanak altına alabiliyor. Araştırılan konu dışında suç unsuruna rastlanırsa bu da tutanak altına alınıp, suç duyurusu  yapılabilir.
Aramada polisler neden yok?
CMK’nın 119. maddesindeki kural şu: “Askeri mahallerde bir arama söz konusuysa, savcının istem ve katılımıyla askeri makamlarca yerine getirilir.”
‘Gizli belge’ nedir?
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nde belgelerin gizlilik dereceleriyle ilgili bilgiler:
Çok gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin istenmediği ve izinsiz açıklanırsa devletin güvenliğine, ulusal varlık ve bütünlüğe, menfaatlerimize hayati bakımdan son derece büyük zararlar verecek, yabancı bir devlete faydalar sağlayacak ve güvenlik bakımından olağanüstü önemi haiz mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler.
Gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin istenmediği ve izinsiz açıklandığı takdirde devletin güvenliğine, ulusal varlık ve bütünlüğe, iç ve dış menfaatlerimize ciddi şekilde zarar verecek, yabancı bir devlete faydalar sağlayacak nitelikte olan mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için kullanılır.
Özel: İzinsiz açıklanırsa, devletin menfaat ve prestijini haleldar edecek veya yabancı bir devlete faydalar sağlayacak nitelikte olan mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler.
Hizmete özel: Kapsadığı bilgi itibarıyla çok gizli, gizli veya özel gizlilik dereceleri ile korunması gerekmeyen fakat bilmesi gerekenlerden başkası tarafından bilinmesi istenmeyen mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için kullanılır.

Türkiye ilk kez tanık oluyor
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi  öğretim üyesi Doç. Dr. Muharrem Özen, Ankara’da üç gündür süren aramayı Radikal’e yorumladı:
“Kanun, arama ve de el koyma tedbirine başvurmak için iki nedene bakıyor. Şüphelinin yakalanabileceği ya da suç delillerinin elde edileceğine dair makul bir şüphe olacak. Burada kişilerin yakalanma durum yok. Zaten yeri belli. Hâkim, suç delillerinin elde edilebileceğine dair makul bir şüpheye inanmış ki arama kararı vermiş. ‘Devlet sırrı’ söz konusu olunca yasa bu konuda mahkeme hakimine veya heyetine yetki veriyor. Savcı da bunları inceleyemiyor. Buradaki aramanın da devlet sırrı niteliğindeki belgelere ilişkin olduğu anlaşılıyor. Yüklenen suçu açıklığa kavuşturacak bilgiler hakimce kaydedilir. Kanunumuzda yeri var ama ilk defa Türkiye Cumhuriyeti ceza yargılamasında bir hâkim devlet sırrı denilen belgelerle karşı karşıya, o mekanda isnat edilen suçla ilgili olup olmadığına bakıyor. Çünkü kanun bu belgelerin dışarı çıkarılmasına müsade etmiyor.” (Radikal)