@ismailsaymaz

Kuraklığa karşı barajlara kimyasal örtü

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uzay ve Uçak Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Kasım Koçak, su kaynaklarının tükenmesini önleyebilmek için, suyun kalitesini ve içeriğini bozmayacak 'kimsayal örtü' önerdi.
Haber: İSMAİL SAYMAZ / Arşivi

İSTANBUL - İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uzay ve Uçak Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Kasım Koçak, su kaynaklarının tükenmesini önleyebilmek için, suyun kalitesini ve içeriğini bozmayacak 'kimsayal örtü' önerdi. Koçak'a göre bu örtü, buharlaşmayı yüzde 20-40 azaltır. Buharlaşma, su alanına 'hegzadekanol' ve 'oktadekanol' adlı kimyasalların toz ya da solüsyon şeklinde bırakılmasıyla önleniyor. Koçak, yöntemin ABD, Avusturya, Japonya ve Hindistan'da uygulandığını belirtti.
DSİ söz konusu yöntemle ilgili çalışma yapmamış. İSKİ'yse yöntemin küçük kentlerde işe yarasa da İstanbul gibi suyunu büyük su kaynaklarından elde eden kentlerde işe yaramayacağı görüşünde.
'Hesaplı' yöntem
Doç. Dr. Koçak'ın söz ettiği yöntem için suyun üzerine kilometrekareye 50-70 kilogram arasında hegsadekanol ve oktadekanol bırakılıyor. Kimsayasallar, su yüzeyinde 'milimetrenin 2 milyonda bir' kalınlığında ince bir film tabakası oluşturuyor. Bu tabaka buharlaşmayı yüzde 20-40 arasında azaltıyor.
Koçak'a göre, kilogramı 13-15 dolara mal olan, uygulaması 800 dolara denk düşen yöntem maliyeti uygun. Koçak, yüzde 10-15 oksijen geçirgenliğine sahip tabakanın 'asitik alkol' içerdiğini, suyun içeriğinde ve kalitesinde değişikliğe neden olmadığını, zaten arıtılma aşamasında elendiğini söyledi.
Koçak'ın, sistemin Türkiye'de hiç uygulanmadığı yönündeki saptamasına Devlet Su İşleri (DSİ) de katılıyor. DSİ'nin basın danışmanı Cemal Nogay, DSİ'de bugüne kadar barajlardaki buharlaşma oranının nasıl azaltılabileceğine ilişkin araştırma yapılmadığını söyledi. Nogay'ın verdiği bilgiye göre Türkiye'de yıllık yağış miktarı 500 milyon-1 milyar metreküp arasında değişiyor. Su kaynaklarında yaşanan buharlaşmaysa 274 milyon metreküpe kadar çıkıyor.
İSKİ'den yapılan açıklamaya göreyse kimyasallarla buharlyaşmanın önlenmesi yönteminin İstanbul'da olduğu gibi, büyük çaplı su kaynakları üzerinde uygulanması zor. Çünkü su yüzeyine serilen kiyasal örtünün, çürümemesi için üç günde bir yenilenmesi gerekiyor, bu İSKİ'ye göre maaliyetleri artırıyor. Ayrıca suyun oksijenle temas etmemesi olasılığı da var. Rüzgâr esmesi halinde tabakanın yırtılması ihtimaller arasında yer alıyor. İSKİ, 'Küçük alanlarda başarılı olabilir' diye düşündüğü yöntemdense yeni su kaynakları yaratmayı yeğliyor.