Liberal taksici entelektüel terzi!

Liberal taksici entelektüel terzi!
Liberal taksici entelektüel terzi!
Mekke'de ayrı tutulacak üç meslek grubu var. Terziler ve berberlerin itibarlarına taksicilerin kapitalist mantıklarına şapka çıkarmak gerek.
Haber: ÖMER ŞAHİN - omer.sahin@radikal.com.tr / Arşivi

Suudi Arabistan’ın zenginliği malum. Petrolün getirdiği refahı yaşıyorlar. Öyle her işte çalışmazlar. Yaşam standartları da yüksektir. Ortalığı süpüren ya da size yemek servisi yapanlar arasında Suudlunun olma ihtimali yoktur. Yüksek cirolu işlerde Suudiler, ‘hizmet’ sektöründe ise daha fakir ülkelerin yoksul insanları vardır. Bu görevler Pakistan, Bangladeş, Afganistan, Somali veya diğer Afrika Müslümanlarına düşer.
Mekke’de belki de ayrı tutulması gereken üç meslek grubu var. Terziler ile berberlerin itibarlarına, taksicilerin ise kapitalist mantıklarına ancak şapka çıkarılır. Klasik esnaflığa itibar etmeyen Suudiler için berber ve terziler çok önemli. Özellikle de terziler. Şunu kabul etmek lazım ki Suudiler bakımlı. Zenginlik de olunca gidip bir mağazadan kıyafet almak yerine terziye diktiriyorlar. Beden ölçülerinin farklılığı fabrikasyon üretime de engelmiş. O yüzden terzilerin yoğunluğu fazla. Kazancı da yüksek olan terziler sıradan esnaf olarak görülmüyor. Eğitimli ve birikimli insanlar olduğu söyleniyor. Bir Diyanet yetkilisinin anlattığına göre, “Terzi, beden ölçünüzü alırken okuduğu şiirler, tarih bilgileriyle sizi kendisine hayran bırakabilir”. Mekke’de Türkiye kökenli berber sayısı fazla. Ülke genelinde ise çok itibarlı Suudi berberler var. Terziler ne ise o berberlerin durumu da aynı. Tıraşı entelektüel şova dönüştürmeyi beceren insanlar olduğu anlatılıyor.

‘Yallah Şoför’

Taksiciler, Mekke’nin ‘vahşi kapitalist’leri. Hac dönemi yaklaşınca liberal ekonomi olabildiğince hayata geçiriliyor. Kaldığınız otelden 2 km ötedeki Kâbe’ye gidiş ücreti ortalama 10 Riyal yani yaklaşık 5 TL. Hac dönemi yaklaşınca fiyatlar tavan yapıyor. ‘Arz-talep’ dengesi devreye giriyor, sıkı pazarlıklar yapılıyor. Bayram günü aynı güzergâhın tarifesi 500 Riyal’e kadar çıkıyormuş. Milyonlarca insanın toplandığı 10 günlük dönemdeki bu artışlar normal karşılanıyor. Buna ‘hac ganimeti’ deniyormuş.
Taksiyle beraber tıraş ücretleri de tavan yapıyor. Mekke’deki taksicilerle ilgili bir şehir efsanesi anlatılır. Hacca gelen kadınlara, “Taksiye yalnız binmeyin, sizi kaçırırlar” telkini yapan çoktur. Hatta eşli gelenlere, “Önce siz sonra eşiniz binsin. Taksiden önce o sonra siz inin” uyarısı yapılır. Bu korkunun kaynağı doğrulanmış değil. Mekke’nin güvenli bir kent olduğuna şüphe yok.

40 derece sıcakta kravat

Suudi yönetimi taksicileri disipline etmek için epey önlem almış. Hac dönemi taksicilerden kravat takmaları istenmiş. 40 derece sıcakta kravatlı taksici! Tabii ki kolay değil ve gördüğümüz kadarıyla kurala pek uyulmuyor. Bazıları polisi görünce takıp, bir süre sonra çıkarıyor. ‘Korsan taksi’ de yaygın. Lüks cipler, dolmuşlar Kâbe-otel arası sürekli işliyor. Belirli bir ücret tarifesi olmadığı gibi pazarlığın sınırı da yok.
Kâbe’deki genişletme çalışması hac kotasını sınırladı. Geçen yıla göre ‘hacı’ sayısı yüzde 20 az. Türkiye’den 55 bin insan burada. Gelenlerin yüzde 55’i de kadın . Suud yönetimi yeni projeyi 2 yıl sonra bitirmeyi hedefliyor. Kâbe projesi bitince aynı anda 1.5 milyon kişi namaz kılabilecek. Normalde bir saatte 45 bin kişi tavaf yapabiliyor, bu sayı da 130 bine çıkacak. Suud yönetimi hac bölgelerini demir ağlarla bağlamaya kararlı. Sadece Mekke’de 182 km’lik tren hattı yapılıyor. Buna ayrılan para birçok ülkenin ihracat rakamından fazla. Hızlı tren projesine 26 milyar dolar ayrılmış.

‘Kaçak Hacı’lar kara listeye

Suud yönetimi bu sene kendi vatandaşları ve dışardan gelenlere bazı katı kurallar koymuş. ‘Kaçak’ şekilde hacca gelenler kara listeye alınıyor. Tespit edilenlere 10 yıl süreyle hacca giriş yasağı konuyor. Suud vatandaşlarının da 5 yılda bir hac hakkı varmış. İhlal edenler ağır para ve hapis cezasına çarptırılıyor. Hacda çok az Suudi hacı olması bu yüzden.